Serdżilla

Serdżilla, Sardżila (arab. سرجيلا, Sarjīlā) – opuszczona wczesnobizantyjska osada w północno-zachodniej części Syrii pomiędzy Aleppo i Idlibem; najlepiej zachowana osada z tzw. Martwych Miast wpisanych w 2011 roku na listę dziedzictwa kulturowego UNESCO.

Położenie

Serdżilla leży w północno-zachodniej części Syrii, ok. 60 km od Aleppo, w regionie wokół Dżabal az-Zawijja w południowej części górzystego regionu Masywu Wapiennego pomiędzy dolinami rzek Nahr Afrin i Orontes na zachodzie a płaskowyżem Aleppo i płaskowyżem Idlib na wschodzie.

Historia

Serdżilla jest najlepiej zachowaną osadą z tzw. Martwych Miast – osad założonych ok. I wieku i opuszczonych z niewiadomych przyczyn w okresie od VII do X wieku. „Martwe Miasta” czerpały zyski z międzynarodowego handlu oliwą. Lata ich świetności przypadają na V-VI wiek, kiedy to w regionie żyło 300 tys. ludzi w ok. 700 osadach. Od połowy VI wieku region dotknęła seria niekorzystnych wydarzeń – najazdy Sasanidów, epidemie dżumy (np. dżuma Justyniana), susze i głód. Większość osad, w tym Serdżilla, zostały opuszczone w VII wieku. Gdy Arabowie podbili ten teren, centrum polityczne regionu przeniosło się z Antiochii do Damaszku, główne szlaki handlowe się przesunęły, a osady straciły główne źródło dochodów. Z tego powodu mieszkańcy mogli opuścić osady i przenieść się do innych ośrodków rozwijających się pod rządami Arabów.

Architektura

W Serdżilli zachowały się w bardzo dobrym stanie zarówno budynki mieszkalne, jak i budynki użyteczności publicznej. Wszystkie budynki zostały wzniesione z lokalnego kamienia bez użycia zaprawy. Większość zabudowań to dwupiętrowe domy mieszkalne – na piętrze mieszkali ludzie, a na parterze zwierzęta. Wiele domów miało portyki i werandy, ciągnące się wzdłuż ulicy, służące jako stajnie lub sklepy. Największe z domów mieszkalnych mieściły 16 pomieszczeń. W żadnym z budynków nie ma schodów, stąd hipoteza, że domy miały drewniane schody biegnące na zewnątrz, które w ciągu kilkunastu wieków uległy dezintegracji. Większe domy miały własne, kamienne prasy do wytłaczania oliwy.

Pozostałości budynków użyteczności publicznej zachowały się przy placu pośrodku osady – ruiny wczesnobizantyjskiej łaźni, dwupiętrowego andronu i trójnawowego kościoła.

W 1899 roku amerykańscy archeolodzy z Uniwersytetu Princeton pod kierownictwem Howarda Crosby’ego Butlera (1872–1922) datowali budynek łaźni na podstawie znalezionej w nim mozaiki na rok 473. Położone w środkowej części budynku apsydy zidentyfikowano jako caldarium i frigidarium. Łaźnie były zasilane wodą z cysterny, po której zachowało się dno i której pojemność jest oceniana na 100 tys. litrów. Łaźnie w Serdżilli nie służyły Rzymianom, lecz całej populacji lokalnej. Były formą przejściową pomiędzy rzymskimi termami a muzułmańskim hammamem.

Andron z VI w. – miejsce spotkań mężczyzn – jest jedną z najlepiej zachowanych rzymskich budowli na świecie. Wzniesiony na planie kwadratu, liczy dwa piętra ozdobione portykami z trzema kolumnami na każdym piętrze.

Ruiny trójnawowego kościoła znajdują się 50 m od andronu. Do dnia dzisiejszego zachowały się trzy sarkofagi. Kościół datowany jest na rok 372, co czyni go jednym z najstarszych w regionie.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 Diana Darke: Syria. Bradt Travel Guides, 2010, s. 156. ISBN 978-1-84162-314-6. [dostęp 2015-05-18]. (ang.).
  2. 1 2 3 UNESCO: Ancient villages of Northern Syria (Syrian Arab Republic) No 1348. [dostęp 2015-05-18]. (ang.).
  3. 1 2 Terry Carter, Lara Dunston, Amelia Thomas: Syria & Lebanon. Lonely Planet, 2008, s. 199–200. ISBN 978-1-74104-609-0. [dostęp 2015-05-18]. (ang.).
  4. 1 2 3 R. Cavallo, S. Komossa, N. Marzot: New Urban Configurations. IOS Press, 2014, s. 892. ISBN 978-1-61499-366-7. [dostęp 2015-05-18]. (ang.).
  5. 1 2 Clive Foss. Dead Cities of the Syrian Hill Country. „Archeology”. 49, September/October 1996. 5. Archaeological Institute of America. (ang.).
  6. ↑ Bogusław Chrabota. Dżuma, która zabiła cywilizację. „Rzeczpospolita”, 2014-09-06. (pol.).
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 Diana Darke: Syria. Bradt Travel Guides, 2010, s. 157. ISBN 978-1-84162-314-6. [dostęp 2015-05-18]. (ang.).
  8. ↑ Diana Darke: Syria. Bradt Travel Guides, 2010, s. 154. ISBN 978-1-84162-314-6. [dostęp 2015-05-18]. (ang.).
  9. ↑ Warwick Ball: Rome in the East: The Transformation of an Empire. Routledge, 2002, s. 215. ISBN 978-1-134-82386-4. [dostęp 2015-05-18]. (ang.).
  10. ↑ Warwick Ball: Rome in the East: The Transformation of an Empire. Routledge, 2002, s. 218. ISBN 978-1-134-82386-4. [dostęp 2015-05-18]. (ang.).
  11. 1 2 3 Frank Rainer Scheck, Johannes Odenthal: Syrien: Hochkulturen zwischen Mittelmeer und Arabischer Wüste. DuMont Reiseverlag, 1998, s. 312. ISBN 978-3-7701-3978-1. [dostęp 2015-05-20]. (niem.).
  12. ↑ Warwick Ball: Rome in the East: The Transformation of an Empire. Routledge, 2002, s. 219. ISBN 978-1-134-82386-4. [dostęp 2015-05-18]. (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.