Schronisko przy wsi Przegini, Schronisko w Dupniku – schronisko w skale Dupnik w miejscowości Przeginia, w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Jerzmanowice-Przeginia. Znajduje się na wierzchowinie Wyżynie Olkuskiej w zlewni Białej Przemszy.

Opis schroniska

Skała Dupnik znajduje się na wzniesieniu w odległości około 800 m na południe od kościoła w Przeginii. Zbudowana jest z wapieni. W jej północno-zachodniej, pionowej ścianie znajduje się duża grota. To określenie najlepiej oddaje charakter obiektu, jednak według klasyfikacji speleologicznej jest to schronisko. Ma postać wielkiej nyży o wysokości 4 m i rozmiarach 7 × 8 m. Jest w niej 6 otworów. Ogromny główny otwór ma ekspozycję północno-zachodnią, pozostałe to rury, szczeliny lub kominy o ekspozycji północno-zachodniej (2) lub południowo-zachodniej (3).

Schronisko wytworzone jest w wapieniach z jury późnej. Skała Dupnik jest silnie zerodowana, zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz schroniska. Oprócz kilku możliwych do przejścia dla człowieka rur i kominów jest też wiele ciasnych, niemożliwych do przejścia szczelin. Schronisko jest w całości oświetlone rozproszonym światłem słonecznym. Jego ściany i strop są całe sczerniałe, prawdopodobnie od palonych w nim ognisk. Brak nacieków jaskiniowych. Namulisko jest obfite, składające się z wapiennego gruzu i próchnicy. Prawdopodobnie jest nienaruszone. W schronisku brak roślin, nie obserwowano też zwierząt.

Historia badań i dokumentacji

Schronisko znane jest od dawna. Jego wielkość i budowa pozwala przypuszczać, że przed tysiącami lat mogło stanowić czasowe schronienie dla wędrownych plemion łowiecko-zbierackich. Nie prowadzono jednak w nim badań archeologicznych. Po raz pierwszy opisał je Kazimierz Kowalski w 1951 roku. Potem wymieniali je jeszcze A. Górny i M. Szelerewicz oraz W.W. Wiśniewski. W 2003 r. nazwę Schronisko w Dupniku nadał mu M. Pawełczyk, sądząc, że jest pierwszym, który je opisał. Schronisko zmierzył A. Polonius w 2015 r., on też opracował jego plan.

Współcześnie jest często odwiedzane, o czym świadczą ślady ognisk i śmieci.

Przypisy