Samuel Marques (fr. wym. /sa'mɥɛl maʁ'kɛs/, ur. 7 grudnia 1988 w Condom) – francuski rugbysta portugalskiego pochodzenia występujący na pozycji łącznika młyna. Reprezentant Portugalii, uczestnik pucharu świata.

Młodość

Marques dorastał w niewielkim Eauze w departamencie Gers w południowo-zachodniej Francji. Dzięki ojcu, który sam uprawiał rugby, od najmłodszych lat miał kontakt z tą dyscypliną sportu. Jego pierwszym klubem był lokalny US Eauze d’Armagnac. W wieku ok. 12 lat równolegle uprawiał też piłkę nożną, jednak gdy godzenie treningów stało się zbyt uciążliwe, zdecydował się ostatecznie na rugby. Jak sam później przyznawał nabyte w dzieciństwie umiejętności piłkarskie pomogły mu w zawodowej karierze rugbysty. Od początku wyróżniał się umiejętnością kopania na bramkę. W wieku 13–14 lat kopy wykonywał skutecznie nawet z odległości 50 metrów.

W dzieciństwie jego idolem był reprezentant Francji Frédéric Michalak.

Kariera klubowa

Na pierwszą zawodową umowę przyszło mu czekać do 19. roku życia, kiedy w 2007 roku podpisał kontrakt młodzieżowy z Section Paloise. Jego debiut w zespole seniorów (i jedyne w sezonie spotkanie w Pro D2) przypadło na mecz z FC Auch Gers w listopadzie 2009 roku. Rok później rozegrał już kilkanaście, a w kolejnym sezonie – ponad 20 meczów ligowych. Po tym, jak w styczniu 2011 roku zadebiutował w pierwszym składzie, wygrał klubową rywalizację o pozycję „numer 9” m.in. z reprezentantem Tonga Tanielą Moą. Po przyjściu do klubu Kevina Boulogne z Perpignan Marques podpisał swój pierwszy, obowiązujący dwa lata kontrakt seniorski. Bezpośrednio potem został jednak wypożyczony do SC Albi celem nabrania doświadczenia – początkowo na rok. Później jego pobyt przedłużono o kolejny sezon.

W nowym klubie szybko został jednym z liderów drużyny, a w połowie sezonu 2012/2013 był najlepiej punktującym zawodnikiem Albi. Zimą prezentował się nieco gorzej, po części z uwagi na nawracające problemy zdrowotne z kolanem. Rok później zajął drugie miejsce na liście najlepiej punktujących zawodników w Pro D2. W ciągu dwóch sezonów rozegrał w sumie 55 meczów ligowych, 80% z nich w pierwszym składzie. Szczególnie skuteczny był w drugim z nich, kiedy w 29 meczach zdobył 320 punktów (5 przyłożeń, 20 podwyższeń, 85 rzutów karnych).

Wkrótce po powrocie do Pau w 2014 roku stał się podstawowym zawodnikiem Section. Jego wkład, obok wzmocnienia składu doświadczonymi zawodnikami mającymi na koncie występy w pucharze świata takimi jak Julien Pierre, Conrad Smith, czy Colin Slade, walnie przyczynił się do bardzo dobrego wyniku klubu – tytułu mistrza ligi i bezpośredniego awansu do Top 14 po dziewięciu latach przerwy.

Rozegrawszy jeden sezon w najwyższej klasie rozgrywkowej reprezentant Portugalii zdecydował się na przenosiny do Stade Toulousain, z którym w 2016 roku podpisał roczny kontrakt z opcją przedłużenia na kolejny sezon. W klubie z Tuluzy przegrał jednak rywalizację o miejsce w składzie z Sébastienem Bézym. W całym sezonie rozegrał tylko 10 ligowych meczów w podstawowym składzie, widocznie stracił też skuteczność kopnięć na bramkę.

Nieudany pobyt w Stade Toulousain spowodował, że jego roczny kontrakt nie został przedłużony, a Marques w połowie 2017 roku przeniósł się do CA Brive, gdzie szybko wywalczył sobie miejsce w składzie. Choć już pierwszy sezon zakończył się spadkiem do Pro D2, zawodnik zdecydował się przedłużyć swój kontrakt o kolejne dwa lata. W sezonie 2018/2019 gracze Brive okazali się najlepsi w Pro D2 i po zaledwie roku wrócili do Top 14.

Sam Marques grę na najwyższym poziomie zagwarantował sobie jeszcze przed końcem sezonu, kiedy podpisał dwuletni kontrakt z Section Paloise. Argumentował później, że ten sposób mógł wrócić do miasta, w którym mieszkała wówczas jego rodzina. W czasie swojego trzeciego pobytu w klubie z Pau rozegrał 26 meczów ligowych i cztery spotkania w European Rugby Challenge Cup, przy czym większość z nich zaczynał na ławce rezerwowych.

W 2021 roku przeniósł się do US Carcassonne na drugim poziomie rozgrywkowym. Niewielki klub z Oksytanii w sezonie 2021/2022 był rewelacją rozgrywek, docierając do fazy pucharowej Pro D2 po raz pierwszy w swojej historii. Marques, który w 23 meczach zdobył ponad 200 punktów, był wyróżniającą się postacią i jednym z kapitanów drużyny. Za swoje występy otrzymał Oscara – nagrodę przyznawaną przez branżową gazetę Midi Olympique. Został też zaproszony do udziału w towarzyskim meczu francuskiego Barbarian Rugby Club przeciwko Stanom Zjednoczonym. Zupełnie inny przebieg miał sezon 2022/2023. Mimo zwycięstwa w ostatniej kolejce i równej liczby punktów co poprzedzający go Soyaux Angoulême XV Charente, klub z Carcassonne, którego Marques był kapitanem, spadł na poziom Nationale.

Mimo tego łącznik młyna kontynuował swoją karierę na drugim poziomie rozgrywkowym, podpisując z AS Béziers Hérault dwuletni kontrakt z możliwością przedłużenia go o kolejny rok.

Kariera reprezentacyjna

Trenujący w prowincjonalnym zespole z Eauze Marques nie był uwzględniany w składach młodzieżowych reprezentacji Francji. Kiedy wreszcie otrzymał powołanie do reprezentacji uniwersyteckiej, udział w zgrupowaniu wykluczył uraz klubowego kolegi, a w konsekwencji brak zgody na wyjazd ze strony klubu.

Z uwagi na portugalskie korzenie uprawniony był do gry w reprezentacji także i tego kraju. Pierwsze zaproszenie do drużyny narodowej otrzymał latem 2012 roku, jednak początkowo odmówił z uwagi na proces powrotu do zdrowia po kontuzji kolana. Ostatecznie do zespołu Os Lobos trafił po raz pierwszy kilka miesięcy później, na serię meczów w Ameryce Południowej. Wskazywał, że kierował się chęcią sprawdzenia swoich umiejętności na poziomie międzynarodowym i poznania innej kultury. Debiutował 11 listopada 2012 r. w spotkaniu z Urugwajem. Później wystąpił jeszcze w meczu z Chile, a na początku 2013 roku z Belgią, Rosją i Hiszpanią w Pucharze Narodów Europy 2013. Zagrawszy w portugalskiej kadrze pięć spotkań, przez długi czas pozostawał poza reprezentacją, przedkładając nad nią swoją karierę klubową.

Sytuacja uległa zmianie dopiero wraz z zatrudnieniem na stanowisku selekcjonera doświadczonego francuskiego trenera Patrice’a Lagisqueta. Jego pozycja i usilne namowy spowodowały, że Marques jesienią 2020 roku przyjął powołanie na zgrupowanie. Choć ostatecznie pozostał w klubie i nie brał udziału w meczach testowych reprezentacji przeciwko Brazylii, to jednak począwszy od nadchodzącego turnieju Rugby Europe Championship 2021 stał się jednym z podstawowych zawodników portugalskiej kadry. Wystąpił w pierwszym składzie we wszystkich pięciu meczach, zdobywając przy tym 74 punkty (1 przyłożenie, 21 podwyższeń, 9 rzutów karnych). W wysoko wygranym meczu z Holandią zaliczył osiem podwyższeń, co stanowiło wówczas rekord zespołu Os Lobos.

W 2022 roku wystąpił w meczach Rugby Europe Championship oraz śródrocznych sparingach z Włochami i drugim zespołem Argentyny. Jesienią był jednym z najważniejszych zawodników zespołu uczestniczącego w międzykontynentalnym turnieju barażowym o ostatnie miejsce na Pucharze Świata we Francji. Po wysokich wygranych nad Hongkongiem i Kenią Portugalczykom, dzięki lepszej różnicy zdobytych punktów, do awansu wystarczał remis w ostatnim spotkaniu ze Stanami Zjednoczonymi. Celnie wykonane przez Marquesa kopnięcie z rzutu karnego już po upływie regulaminowych 80 minut wyrównało wynik spotkania na 16:16, dzięki czemu Os Lobos po raz drugi w swojej historii zakwalifikowali się do turnieju głównego.

W 2023 roku uczestniczył w wysoko wygranym meczu grupowym Rugby Europe Championship z Polską i półfinale z Hiszpanią, w którym uznany najlepszym zawodnikiem spotkania (w obu zdobył po przyłożeniu). W ramach przygotowań do Mundialu grał z USA i Australią A. W sierpniu 2023 roku znalazł się w ostatecznym składzie Portugalii na Puchar Świata, w czasie którego wystąpił we wszystkich czterech meczach grupowych swojej drużyny, w tym w zremisowanym meczu z Gruzją oraz wygranym z Fidżi. Zwycięstwo 24:23 w ostatnim ze wspomnianych było pierwszym takim sukcesem na imprezie rangi mistrzostw świata w historii reprezentacji. Decydujące dla wyniku spotkania okazało się podwyższenie Marquesa po przyłożeniu Rodrigo Marty w ostatniej minucie meczu. Sam Marques, podobnie jak inny weteran Mike Tadjer, zapowiedział, że z końcem turnieju zakończy też swoją karierę międzynarodową.

Życie osobiste

Urodzony i wychowany we Francji Samuel ma pochodzenie portugalskie – jego ojciec Delphin urodził się w Vila Nova de Famalicão. Choć cała rodzina, włącznie z dziadkami, żyła następnie we Francji i nie miała już żadnych związków z Portugalią, w 2023 roku Samuel Marques podkreślał, że czuje się Portugalczykiem dzięki pielęgnowanej w rodzinie więzi z krajem pochodzenia.

Delphin Marques w młodości grał w rugby jako młynarz, a w późniejszym okresie był prezesem klubu z Eauze. W klubie tym grał także starszy z jego synów, Philippe. Jego trzecie dziecko to córka Marie-Laure.

Samuel w 2021 roku był właścicielem agencji nieruchomości działającej w Pau.

Uwagi

Przypisy