Powstanie klubu

Losy Zawiszy, szczególnie w pierwszych latach istnienia są ściśle związane z Dowództwem Okręgu Wojskowego (DOW) nr II, któremu od 1945 roku kilkakrotnie zmieniano lokalizację (Bydgoszcz, Gdańsk, Koszalin i ponownie Bydgoszcz). Wojskowy Klub Sportowy Zawisza powstał w marcu 1946 roku w Koszalinie, bowiem tam wówczas miało siedzibę DOW nr II. Zebranie założycielskie odbyło się w Teatrze Domu Żołnierza. Pierwszym prezesem zarządu klubu został ppłk. Marian Gutaker, a wiceprezesem do spraw organizacyjnych został ppłk. Stanisław Żwirski, przedwojenny oficer 61. Pułku Piechoty w Bydgoszczy. Klub przyjął wówczas nazwę Zawisza, pochodzącą od słynnego polskiego rycerza Zawiszy Czarnego z Garbowa. Powołano następujące sekcje: piłki nożnej, siatkówki, koszykówki, tenisa ziemnego, tenisa stołowego, sekcję strzelecką, lekkoatletyczną, motorową i pływacką. Historyczny, pierwszy mecz drużyna rozegrała z Bałtykiem Koszalin i wygrała 9:7 lub 8:7. Do końca 1946 roku klub rozgrywał tylko mecze towarzyskie. W kolejnych z nich WKS Zawisza zmierzył się m.in. z KS Sławno (obecna Sława), dwukrotnie remisując 2:2 i 1:1 oraz z KS Zryw Koszalin (potem przemianowany na Gwardię) zwyciężając 3:2. 17 sierpnia 1946 roku po dwóch golach Ciasia i jednym Osowskiego pokonał 3:2 (1:1) Stellę Gniezno.

Przeprowadzka do Bydgoszczy

Po okresie stabilizacji organizacyjnej jesienią 1946 nastąpiły w Pomorskim Okręgu Wojskowym zasadnicze zmiany. Po zreformowaniu Łódzkiego OW znaczną jego część przejął Okręg Poznański, z którego wyłączono województwo pomorskie. Weszło ono ponownie w skład POW, a Bydgoszcz powtórnie wyznaczono na siedzibę dowództwa, które w grodzie nad Brdą ulokowało się 5 listopada 1946 roku. WKS Zawisza funkcjonował w Bydgoszczy już w 1946 roku, a świadczy o tym m.in. artykuł pt. „Bydgoszcz otrzymała nareszcie halę sportową!”, zamieszczony w numerze 63 „Kuriera Sportowego” z 2 grudnia 1946 roku. Dowiadujemy się z niego, że długo oczekiwaną przez sportową Bydgoszcz halę wydzierżawi WKS Zawisza. To pierwsza wzmianka o – już bydgoskim – Zawiszy. Nowym sternikiem klubu został jeszcze w 1946 roku ppłk Stanisław Żwirski, wiceprezesem ds. organizacyjnych ppłk Jan Kryska, sekretarzem Maksymilian Krupiński, a skarbnikiem kpt. Wincenty Miś. Kierownikiem klubu był ppor. Cezary Cielaszyk, jednocześnie zawodnik drużyny piłki nożnej. W 1947 roku klub został zgłoszony do rozgrywek klasy B. Dnia 6 kwietnia 1947 roku piłkarze zainaugurowali rozgrywki zwycięskim spotkaniem z rezerwami Gwiazdy Bydgoszcz, zakończonym wynikiem 8:2. Awans do klasy A udało się uzyskać w kolejnym sezonie. Zawisza w barażach pokonał zespoły Cuiavii Inowrocław, Zrywu Wąbrzeźno i Zrywu Włocławek.

W swoim pierwszym występie na A-klasowych boiskach Zawiszanie zmierzyli się 2 września 1948 roku w derbach z Polonią Bydgoszcz. Mecz zakończył się zwycięstwem niebiesko-czarnych 2:0. Pierwszy rok pobytu wśród czołowych zespołów Pomorza Zawisza zakończył na trzecim miejscu w tabeli, za Brdą Bydgoszcz, która uzyskała awans do II ligi oraz Gwardią Bydgoszcz. Rok później Zawiszanie zajęli drugie miejsce, ustępując tylko zespołowi bydgoskiej Gwardii.

Puchar Intertoto 1993

Zawisza Bydgoszcz pierwszy epizod w europejskich pucharach zaliczył w Pucharze Intertoto 1993, czyli zanim od 1995 roku puchar ten stał się „eliminacją” do Pucharu UEFA.

Puchar Intertoto 1993 składał się z 8 grup po 5 zespołów. Zawisza trafił do Grupy 1 wraz z Brøndby IF (Dania), Halmstads BK (Szwecja), Jantra Gabrovo (Bułgaria) oraz Rapidem Wiedeń (Austria), gdzie po 4 meczach z 4 punktami zajął drugie miejsce.

Liga Europy 2014/2015

Ponownie w europejskich pucharach Zawisza Bydgoszcz zagrał w sezonie 2014/2015. Zdobycie Pucharu Polski w sezonie 2013/2014 dało przepustkę do gry w II rundzie kwalifikacyjnej do rozgrywek Liga Europy 2014/2015.

Klub z Bydgoszczy trafił na belgijskie Zulte-Waregem. Lepszy w dwumeczu okazał się klub z Belgii.

Kalendarium SP Zawisza

• 12 marca 2003 – do rejestru sądowego zostało wpisane Stowarzyszenie Piłkarskie „Zawisza”.
• 30 czerwca 2003 – Stowarzyszenie Piłkarskie „Zawisza” i Wojskowy Klub Sportowy „Zawisza” podpisują porozumienie o współpracy w zakresie rozwoju piłki nożnej w Bydgoszczy. Na mocy tego porozumienia WKS „Zawisza” wyraził zgodę na zachowanie nazwy Zawisza oraz wykorzystywanie klubowego logo, co miało pozwolić na zachowanie długoletniej tradycji, popularności i dotychczasowych osiągnięć. Nadto WKS „Zawisza” przekazał Stowarzyszeniu zawodników seniorów oraz zawodników kończących wiek juniora i miejsce w rozgrywkach IV ligi seniorów.
• 11 marca 2005 – Zarząd Wojskowego Klubu Sportowego „Zawisza” podjął uchwałę nr 16 o rozwiązaniu Sekcji Piłki Nożnej WKS „Zawisza” i przekazaniu jej Stowarzyszeniu Piłkarskiemu „Zawisza”. W tym dniu zawarto porozumienie na mocy, którego Stowarzyszenie Piłkarskie „Zawisza” przejęło zawodników seniorów i wszystkich grup młodzieżowych oraz miejsce w rozgrywkach. Nadto WKS „Zawisza” wyraził zgodę na zachowanie przez Stowarzyszenie Piłkarskie nazwy „Zawisza” oraz wykorzystywanie klubowego logo, co pozwalać ma na zachowanie długoletniej tradycji, popularności i dotychczasowych osiągnięć oraz historii piłki nożnej. Z drugiej strony Stowarzyszanie Piłkarskie „Zawisza” na mocy tego porozumienia przejęło cały dorobek (tradycje piłkarskie zaczynające się od 1946 roku) stając się jedynym kontynuatorem i sukcesorem historii piłki nożnej WKS „Zawisza” Bydgoszcz.
• 4 lutego 2006 – kierownikiem drużyny został Piotr Rembowiecki.
• 12 kwietnia 2007 – trenerem zespołu został Piotr Tworek.
• 10 lipca 2007 – Prezesem Zarządu Zawiszy został Bogdan Pultyn.
• 18 czerwca 2008 – klub wywalczył awans do nowej, zreformowanej II ligi.
• 15 marca 2009 – Piotr Tworek przestał pełnić funkcję trenera.
• 27 marca 2009 – nowym trenerem zespołu został Mariusz Kuras.
• 1 lipca 2010 – nowym szkoleniowcem drużyny został Maciej Murawski.
• 11 kwietnia 2011 – dotychczasowego trenera zastąpił Adam Topolski.
• 12 czerwca 2011 – Zawisza awansował do I ligi.
• 22 czerwca 2011 – nowy właściciel klubu Radosław Osuch zatrudnił na trenera Janusza Kubota.
• 18 kwietnia 2012 – Janusz Kubot podał się do dymisji.
• 19 kwietnia 2012 – dotychczasowego trenera zastąpił Jurij Szatałow.
• 26 maja 2012 – Zawisza nie zdobył awansu do T-Mobile Ekstraklasy, przegrywając w decydującym meczu z Piastem Gliwice 0:3.
• 26 kwietnia 2013 – właściciel klubu rozwiązał umowę z trenerem Jurijem Szatałowem, za porozumieniem stron.
• 27 kwietnia 2013 – nowym trenerem Zawiszy został Ryszard Tarasiewicz.
• 8 czerwca 2013 – Zawisza zdobył awans do Ekstraklasy po 19 latach gry w niższych ligach.
• 2 maja 2014 – Zawisza zdobył swój pierwszy w historii klubu Puchar Polski wygrywając w finale z Zagłębiem Lubin po serii rzutów karnych (6:5). Mecz odbywał się na Stadionie Narodowym w Warszawie, na którego trybunach zasiadło 37 120 kibiców.
• 3 czerwca 2014 – Ryszard Tarasiewicz nie przedłużył kontaktu z Zawiszą i 30 czerwca rozstał się z klubem.
• 9 lipca 2014 – Zawisza zdobył swój pierwszy w historii klubu Superpuchar Polski wygrywając z Legią Warszawa 3:2. Mecz odbył się na Stadionie Wojska Polskiego w Warszawie, na którego trybunach zasiadło 11 826 kibiców
• 9 czerwca 2016 – Komisja Licencyjna PZPN nie przyznała Zawiszy licencji na rozgrywki pierwszoligowe, a następnie drugoligowe i klub został zdegradowany z I Ligi do B-Klasy Grupa Bydgoszcz III (najniższa liga w Województwie Kujawsko-Pomorskim)

Obecny skład

Stan na 1 maja 2021

Piłkarze na wypożyczeniu

Reprezentanci kraju grający w klubie

Opracowano na podstawie materiału źródłowego.

• Jarosław Nowicki
• Stefan Majewski
• Andrzej Milczarski
• Piotr Nowak
• Mirosław Rzepa
• Jurij Malejew
• Michał Masłowski
• Igor Lewczuk
• Iwan Majeuski
• Marek Rzepka
• Arkadiusz Onyszko
• Valentin Dah
• Zbigniew Boniek
• Henryk Miłoszewicz
• Jan Gawroński
• Jan Benigier
• Jacek Bobrowicz
• Krzysztof Adamczyk
• Jan Erlich
• Sławomir Wojciechowski
• Paweł Kryszałowicz
• Wojciech Łobodziński
• Vahan Gevorgyan
• Bojan Pejkow
• Piotr Kuklis
• Jacek Góralski