| podporucznik | |
| Data i miejsce urodzenia |
10 września 1918 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
22 lutego 2008 |
| Przebieg służby | |
| Siły zbrojne | |
| Główne wojny i bitwy |
II wojna światowa, |
| Późniejsza praca |
redaktor i tłumacz |
| Odznaczenia | |
Ruta Janina Czaplińska, pseud. „Ewa” (ur. 10 września 1918 w Janowicach k. Kazimierza Dolnego, zm. 22 lutego 2008 we Wrocławiu) – szef Wydziału Łączności Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, więźniarka okresu stalinowskiego.
Życiorys
Pochodziła z rodziny ziemiańskiej. Była córką Tadeusza i Józefy (z domu Marcinowska) Czaplińskich. W 1937 r. zdała maturę w Toruniu. Następnie rozpoczęła studia na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego. Jednocześnie ukończyła kurs radiotechniki i radiotelegrafii, a także już w okresie okupacji kurs hodowli drobiu. Od stycznia 1942 r. należała do Armii Krajowej. W latach 1944–1945 prowadziła majątek rodzinny, później utracony w wyniku reformy rolnej. W marcu 1945 r. przeniosła się do Łodzi, gdzie rozpoczęła studia w tamtejszym oddziale Szkoły Głównej Handlowej. Jednocześnie włączyła się do niepodległościowej działalności antykomunistycznej. Została członkiem Komendy Głównej Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, w której pełniła funkcję szefa Wydziału Łączności. W 1945 r. otrzymała stopień podporucznika czasów wojny. 5 kwietnia 1946 r. w Łodzi aresztowało ją UB. Oskarżona została o to „że pełniąc funkcję szefa łączności Konspiracyjnej Komendy Głównej „działała w zamiarze usunięcia przemocą Krajowej Rady Narodowej, zagarnięcia jej władzy i zmiany ustroju Państwa Polskiego, brała udział w nielegalnych związkach „Narodowe Zjednoczenie Wojskowe” a następnie „Narodowy Związek Zbrojny””. Po 19-miesięcznym śledztwie 3 listopada 1947 r. została skazana przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie na karę 10 lat pozbawienia wolności. Była więziona kolejno w siedzibie Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, w więzieniu na Mokotowie, w Fordonie, Inowrocławiu i ponownie w Fordonie. Zwolniono ją 5 kwietnia 1956 r.
Po odbyciu kary podjęła studia na Wydziale Biologii Uniwersytetu Łódzkiego, które ukończyła na Uniwersytecie Wrocławskim. Następnie pracowała w administracji Instytutu Matematycznego PAN oraz jako starszy redaktor i tłumacz w wydawnictwie Politechniki Wrocławskiej. Była wieloletnią współpracowniczką matematyka prof. Hugona Steinhausa. W latach 1981-1985 zaangażowała się w działalność Arcybiskupiego Komitetu Charytatywnego we Wrocławiu.
Należała do środowiska „Fordonianek”, czyli byłych więźniarek więzienia w Fordonie wchodzącego w skład Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego. Była również członkinią Związku Młodocianych Więźniów Politycznych „Jaworzniacy”, Klubu Inteligencji Katolickiej, Towarzystwa Ziemiańskiego i Związku Inwalidów Wojennych. Zeznawała w procesie Adama Humera w 1994 roku
Była siostrą m.in. prof. Kazimierza Czaplińskiego. Jej dziadek (Józef Marcinowski) był ojcem chrzestnym marszałka Józefa Piłsudskiego.
Odznaczenia
Po 1989 r. została odznaczona m.in. londyńskim Krzyżem Armii Krajowej, dwukrotnie Medalem Wojska Polskiego, Krzyżem Narodowego Czynu Zbrojnego. Została także awansowana do stopnia podporucznika.
W listopadzie 2007 r., za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej oraz działalność kombatancką i społeczną, została odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Publikacje
Publikowała m.in. na łamach pism „Nike”, „Więź”, „Niepodległość i Pamięć” i „W Drodze”.
Jej teksty pojawiły również się w książkach Przeciwko złu. Wiersze i piosenki więzienne 1944-1956 (oprac. Barbara Otwinowska, Warszawa 1995) oraz Zawołać po imieniu. Księga kobiet – więźniów politycznych 1944-1958 (oprac. Teresa Drzal i Barbara Otwinowska, Nadarzyn 1999).
W 2005 r. zostały wydane przez Instytut Pamięci Narodowej jej wspomnienia pt. Z archiwum pamięci... 3653 więzienne dni.
Przypisy
- ↑ Dane osoby z katalogu osób "rozpracowywanych", [w:] Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej [online], katalog.bip.ipn.gov.pl [dostęp 2022-03-02] (ang.).
- ↑ Humer i inni (1994), reż. Alina Czerniakowska.
- ↑ Noty genealogiczne • Okruchy wspomnień • Dokumenty: I. Rodzina Czaplińskich herbu Drogosław. W: Praca zbiorowa: Pani na Sycynie. Część III. Z Dziejów Rodziny. Kazimierz Czapliński (przygotował do druku). Wrocław – Janowiec nad Wisłą: Towarzystwo Przyjaciół Janowca nad Wisłą, 2005, s. 250-253. ISBN 83-913627-8-7.
- ↑ szukaj w „Indeks osobowy” pod hasłem „Czapliński Kazimierz (Kazik)”. W: Ruta Czaplińska: Z archiwum pamięci... 3653 więzienne dni. Wrocław: Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2003, seria: Relacje i wspomnienia, tom 4. ISBN 83-89078-33-3.
- ↑ Spotkanie Klubu poświęcone Rucie Czaplińskiej. Klub Historyczny im. gen. Stefana Roweckiego „Grota”, 2011. [dostęp 2016-09-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-09-20)].
- ↑ Z uśmiechem w przeszłość. W: Ruta Czaplińska: Z archiwum pamięci... 3653 więzienne dni. Wrocław 2003: Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, s. 27, seria: Relacje i wspomnienia, tom 4. ISBN 83-89078-33-3.
Bibliografia
- Ruta Czaplińska: Z archiwum pamięci... 3653 więzienne dni. Wrocław: Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2003, seria: Relacje i wspomnienia, tom 4. ISBN 83-89078-33-3.
- Promocja książki Ruty Czaplińskiej „Z archiwum pamięci... 3653 więzienne dni” – Wrocław, 20 lutego 2004 r.. IPN. [dostęp 2017-01-14].
- Wręcznie Rucie Czaplińskiej Krzyża Oficerskiego Orderu Odrodzenia Polski – Wrocław, 26 listopada 2007 r.. IPN. [dostęp 2017-01-14].
- Katalog osób „rozpracowywanych” przez organa bezpieczeństwa państwa komunistycznego [online], bip.ipn.gov.pl [dostęp 2022-03-02].
Linki zewnętrzne
- „Żołnierze Niezłomni. Żołnierze Wyklęci” – cykl etiud filmowych. [w:] „Edukacja IPN” [on-line]. Instytut Pamięci Narodowej.