Rozpłoch

Rozpłoch zachodni
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

telomowe

Gromada

naczyniowe

Klasa

paprocie

Podklasa

paprotkowe

Rząd

rozpłochowce

Rodzina

rozpłochowate

Rodzaj

rozpłoch

Nazwa systematyczna
Hymenophyllum Sm.
Mém. Acad. Roy. Sci. (Turin) 5: 418 (1793)
Typ nomenklatoryczny

H. tunbrigense (Linnaeus) J. E. Smith

Rozpłoch, hymenofylum (Hymenophyllum Sm.) – rodzaj paproci z rodziny rozpłochowatych Hymenophyllaceae. Zaliczanych jest tu ok. 320 gatunków. Rośliny te występują w strefie międzyzwrotnikowej i umiarkowanej na półkuli południowej. Na półkuli północnej sięgają wzdłuż wschodniej Azji na północy do Japonii, Europy Zachodniej do Norwegii i Islandii, obecne są też na Alasce i Kolumbii Brytyjskiej. Z dwóch gatunków, które rosną w Europie, rozpłoch zachodni H. tunbrigense sięga na wschodzie do Niemiec.

Paprocie te są na ogół epifitami, rzadziej rosną na ziemi i na skałach, zwykle w siedliskach cienistych i wilgotnych. Większość gatunków rośnie w wilgotnych lasach równikowych.

Rośliny te są z powodzeniem uprawiane, o ile zapewni się im odpowiednie warunki termiczne, niezmiennie wysoką wilgotność i wentylację.

Morfologia

Gametofit

Plecha wstęgowata, silnie rozgałęziona.

Sporofit

Pokrój
Niewielkie paprocie o długich, cienkich kłączach, o grubości nieprzekraczającej 2 mm, nagich lub rzadko owłosionych (włoski brązowe). Kłącza są płożące, bardzo rzadko wznoszą się. Korzenie drobne i nieliczne.
Liście
Drobne lub średniej wielkości, bardzo cienkie i półprzejrzyste, czasem niepodzielone, ale zazwyczaj podzielone pierzasto, nawet 4-krotnie. Odcinki liści całobrzegie lub odlegle ząbkowane. Blaszka jest naga lub owłosiona. Ogonek liściowy zwykle krótki, cienki i nieoskrzydlony.
Zarodnie
Powstają w kupkach osadzonych na krótkich trzonkach na krawędzi liści na końcach wiązek przewodzących. Kupki osłonięte są dwudzielną (dwuwargową) zawijką na krawędzi całobrzegą lub piłkowaną.

Systematyka

Rodzaj z rodziny rozpłochowatych Hymenophyllaceae, która oddzieliła się od innych paproci ok. 243 miliony lat temu. Reprezentuje monotypową podrodzinę Hymenophylloideae Burnett, która oddzieliła się od siostrzanej Trichomanoideae w jurze.

Wykaz gatunków
  • Hymenophyllum abruptum Hook.
  • Hymenophyllum acanthoides (Bosch) Rosenst.
  • Hymenophyllum acutum (C.Presl) Ebihara & K.Iwats.
  • Hymenophyllum adiantoides Bosch
  • Hymenophyllum aeruginosum (Poir.) Carmich.
  • Hymenophyllum album (Blume) Parris
  • Hymenophyllum alishanense De Vol
  • Hymenophyllum alveolatum C.Chr.
  • Hymenophyllum amabile C.V.Morton
  • Hymenophyllum andinum Bosch
  • Hymenophyllum angulosum Christ
  • Hymenophyllum angustum Bosch
  • Hymenophyllum antillense Jenman
  • Hymenophyllum apiculatum Mett.
  • Hymenophyllum applanatum (A.M.Gray & R.G.Williams) Ebihara & K.Iwats.
  • Hymenophyllum apteryx M.Kessler & Sundue
  • Hymenophyllum archboldii (Copel.) C.V.Morton
  • Hymenophyllum armstrongii (Baker) Kirk
  • Hymenophyllum asplenioides (Sw.) Sw.
  • Hymenophyllum assurgens M.Kessler & A.R.Sm.
  • Hymenophyllum australe Willd.
  • Hymenophyllum axillare Sw.
  • Hymenophyllum badium Hook. & Grev.
  • Hymenophyllum baileyanum Domin
  • Hymenophyllum balfourii Baker
  • Hymenophyllum barbatum (Bosch) Baker
  • Hymenophyllum bartlettii (Copel.) C.V.Morton
  • Hymenophyllum batuense Rosenst.
  • Hymenophyllum bicolanum Copel.
  • Hymenophyllum bivalve (Forst.) Sw.
  • Hymenophyllum blandum Racib.
  • Hymenophyllum bontocense Copel.
  • Hymenophyllum brachyglossum A.Br.
  • Hymenophyllum brachypus Sodiro
  • Hymenophyllum braithwaitei Ebihara & K.Iwats.
  • Hymenophyllum brasilianum Rosenst.
  • Hymenophyllum brassii C.Chr.
  • Hymenophyllum breve Rosenst.
  • Hymenophyllum brevidens Alderw.
  • Hymenophyllum brevifrons Kunze
  • Hymenophyllum brevistipes Liebm.
  • Hymenophyllum bryophilum C.Chr.
  • Hymenophyllum caespitosum Gaudich.
  • Hymenophyllum caparaoense Brade
  • Hymenophyllum capense Schrad.
  • Hymenophyllum capillaceum Roxb.
  • Hymenophyllum capillare Desv.
  • Hymenophyllum capurroi de la Sota
  • Hymenophyllum cardunculus C.Chr.
  • Hymenophyllum caudiculatum Mart.
  • Hymenophyllum cernuum A.Gepp
  • Hymenophyllum cincinnatum A.Gepp
  • Hymenophyllum cocosense A.Rojas
  • Hymenophyllum compactum Bonap.
  • Hymenophyllum consanguineum C.V.Morton
  • Hymenophyllum contractile Sodiro
  • Hymenophyllum copelandii C.V.Morton
  • Hymenophyllum cordobense (Hieron.) C.Larsen & Arana
  • Hymenophyllum coreanum Nakai
  • Hymenophyllum corrugatum Christ
  • Hymenophyllum crassipetiolatum Stolze
  • Hymenophyllum crispum Kunth
  • Hymenophyllum cristatum Hook. & Grev.
  • Hymenophyllum cruentum Cav.
  • Hymenophyllum cuneatum Kunze
  • Hymenophyllum cupressiforme Labill.
  • Hymenophyllum darwinii Hook.f. ex Bosch
  • Hymenophyllum decurrens (Jacq.) Sw.
  • Hymenophyllum delicatulum Sehnem
  • Hymenophyllum deltoideum C.Chr.
  • Hymenophyllum demissum (Forst.) Sw.
  • Hymenophyllum densipilosum A.Rojas
  • Hymenophyllum dentatum Cav.
  • Hymenophyllum denticulatum Sw.
  • Hymenophyllum dependens C.V.Morton
  • Hymenophyllum deplanchei Mett.
  • Hymenophyllum devolii M.J.Lai
  • Hymenophyllum dicranotrichum (C.Presl) Sadeb.
  • Hymenophyllum digitatum (Sw.) Fosberg
  • Hymenophyllum dilatatum (Forst.) Sw.
  • Hymenophyllum dimidiatum Mett.
  • Hymenophyllum diversilobum (C.Presl) Fée
  • Hymenophyllum eboracense Croxall
  • Hymenophyllum ectocarpon Fée
  • Hymenophyllum edanoi (Copel.) C.V.Morton
  • Hymenophyllum edentulum (Bosch) C.Chr.
  • Hymenophyllum elberti Rosenst.
  • Hymenophyllum elegans Spreng.
  • Hymenophyllum elegantulum Bosch
  • Hymenophyllum ellipticosorum Alderw.
  • Hymenophyllum elongatum Jeff W.Grimes
  • Hymenophyllum emarginatum Sw.
  • Hymenophyllum exquisitum T.C.Hsu & Y.S.Chao
  • Hymenophyllum exsertum Wall. ex Hook.
  • Hymenophyllum falklandicum Baker
  • Hymenophyllum farallonense Hieron.
  • Hymenophyllum feejeense Brack.
  • Hymenophyllum fendlerianum J.W.Sturm
  • Hymenophyllum ferax Bosch
  • Hymenophyllum ferrugineum Colla
  • Hymenophyllum filmenofilicum Christenh. & Schwartsb.
  • Hymenophyllum firmum Alderw.
  • Hymenophyllum flabellatum Labill.
  • Hymenophyllum flexuosum A.Cunn.
  • Hymenophyllum foersteri Rosenst.
  • Hymenophyllum foxworthyi Copel.
  • Hymenophyllum fragile (Hedw.) C.V.Morton
  • Hymenophyllum francii (Christ) Ebihara & K.Iwats.
  • Hymenophyllum frankliniae Colenso
  • Hymenophyllum fuciforme Sw.
  • Hymenophyllum fucoides (Sw.) Sw.
  • Hymenophyllum fumarioides Bory ex Willd.
  • Hymenophyllum fuscum (Blume) Bosch
  • Hymenophyllum gardneri Bosch
  • Hymenophyllum geluense Rosenst.
  • Hymenophyllum glaziovii Baker
  • Hymenophyllum gorgoneum Copel.
  • Hymenophyllum gracilescens Domin
  • Hymenophyllum hallierii Rosenst.
  • Hymenophyllum hastatum A.Rojas
  • Hymenophyllum heimii Tardieu
  • Hymenophyllum helicoideum Sodiro
  • Hymenophyllum hemidimorphum R.C.Moran & B.Øllg.
  • Hymenophyllum hemipteron Rosenst.
  • Hymenophyllum herterianum Brause
  • Hymenophyllum herzogii Rosenst.
  • Hymenophyllum hieronymi (Brause) C.Chr.
  • Hymenophyllum hirsutum (L.) Sw.
  • Hymenophyllum hirtellum Sw.
  • Hymenophyllum holochilum (Bosch) C.Chr.
  • Hymenophyllum horizontale C.V.Morton
  • Hymenophyllum hosei Copel.
  • Hymenophyllum humbertii C.Chr.
  • Hymenophyllum humboldtianum E.Fourn.
  • Hymenophyllum hygrometricum (Poir.) Desv.
  • Hymenophyllum imbricatum Blume
  • Hymenophyllum inaequale (Poir.) Desv.
  • Hymenophyllum integrivalvatum C.Sánchez
  • Hymenophyllum interruptum Kunze
  • Hymenophyllum involucratum Copel.
  • Hymenophyllum ivohibense Tardieu
  • Hymenophyllum jamesonii Hook.
  • Hymenophyllum javanicum Spreng.
  • Hymenophyllum jimenezii A.R.Sm. & M.Kessler
  • Hymenophyllum johorense Holttum
  • Hymenophyllum junghuhnii Bosch
  • Hymenophyllum kaieteurum Jenman
  • Hymenophyllum karstenianum Sturm
  • Hymenophyllum kerianum Watts
  • Hymenophyllum klabatense Christ
  • Hymenophyllum krauseanum Phil.
  • Hymenophyllum kuhnii C.Chr.
  • Hymenophyllum lamellatum Stolze
  • Hymenophyllum laminatum Copel.
  • Hymenophyllum lanatum Fée
  • Hymenophyllum lanceolatum Hook. & Arn.
  • Hymenophyllum latifrons Bosch
  • Hymenophyllum latisorum M.Kessler & A.R.Sm.
  • Hymenophyllum laxum (Copel.) C.V.Morton
  • Hymenophyllum ledermannii Brause
  • Hymenophyllum lehmannii Hieron.
  • Hymenophyllum leptocarpum Copel.
  • Hymenophyllum leratii Rosenst.
  • Hymenophyllum levingei C.B.Clarke
  • Hymenophyllum lherminieri Mett.
  • Hymenophyllum lindenii Hook.
  • Hymenophyllum lineare Sw.
  • Hymenophyllum lobatoalatum G.Klotz
  • Hymenophyllum lobbii T.Moore ex Bosch
  • Hymenophyllum longifolium Alderw.
  • Hymenophyllum longissimum (Ching & Chiu) K.Iwats.
  • Hymenophyllum lyallii Hook.f.
  • Hymenophyllum macgillivrayi (Baker) Copel.
  • Hymenophyllum macroglossum Bosch
  • Hymenophyllum macrosorum Alderw.
  • Hymenophyllum macrothecum Fée
  • Hymenophyllum maderense Gibby & Lovis
  • Hymenophyllum malingii (Hook.) Mett.
  • Hymenophyllum marginatum Hook. & Grev.
  • Hymenophyllum mathewsii Bosch
  • Hymenophyllum maxonii Christ ex C.V.Morton
  • Hymenophyllum megistocarpum (Copel.) C.V.Morton
  • Hymenophyllum melanosorum (Copel.) C.V.Morton
  • Hymenophyllum microcarpum Desv.
  • Hymenophyllum microchilum (Baker) C.Chr.
  • Hymenophyllum mikawanum (Seriz.) Seriz.
  • Hymenophyllum minimum A.Rich.
  • Hymenophyllum mirificum C.V.Morton
  • Hymenophyllum mnioides Baker
  • Hymenophyllum molle C.V.Morton
  • Hymenophyllum mortonianum Lellinger
  • Hymenophyllum mossambicense (Schelpe) R.R.Schippers
  • Hymenophyllum multialatum C.V.Morton
  • Hymenophyllum multicristatum A.Rojas
  • Hymenophyllum multifidum (G.Forst.) Sw.
  • Hymenophyllum myriocarpum Hook.
  • Hymenophyllum nahuelhuapiense Diem & J.S.Licht.
  • Hymenophyllum nanostellatum Lellinger
  • Hymenophyllum nanum Sodiro
  • Hymenophyllum neocaledonicum (C.Chr.) Rouhan & C.Del Rio
  • Hymenophyllum nephrophyllum Ebihara & K.Iwats.
  • Hymenophyllum nitiduloides Copel.
  • Hymenophyllum nitidulum (Bosch) Ebihara & K.Iwats.
  • Hymenophyllum notabile Fée
  • Hymenophyllum novoguineense (Rosenst.) K.Iwats.
  • Hymenophyllum nutantifolium Alderw.
  • Hymenophyllum obtusum Hook. & Arn.
  • Hymenophyllum oligosorum Makino
  • Hymenophyllum ooides F.Muell. & Baker
  • Hymenophyllum opacum Copel.
  • Hymenophyllum ovatum Copel.
  • Hymenophyllum pachydermicum Ces.
  • Hymenophyllum pallidum (Blume) Ebihara & K.Iwats.
  • Hymenophyllum palmatifidum (Müll.Berol.) Ebihara & K.Iwats.
  • Hymenophyllum paniense Ebihara & K.Iwats.
  • Hymenophyllum pantotactum Alderw.
  • Hymenophyllum paucicarpum Jenman
  • Hymenophyllum pectinatum Cav.
  • Hymenophyllum pedicularifolium Ces.
  • Hymenophyllum peltatum (Poir.) Desv.
  • Hymenophyllum penangianum C.G.Matthew & Christ
  • Hymenophyllum perparvulum Alderw.
  • Hymenophyllum perrieri Tardieu
  • Hymenophyllum pilosissimum C.Chr.
  • Hymenophyllum pilosum Alderw.
  • Hymenophyllum pleiocarpum Alderw.
  • Hymenophyllum plicatum Kaulf.
  • Hymenophyllum plumieri Hook. & Grev.
  • Hymenophyllum plumosum Kaulf.
  • Hymenophyllum pluviatile Perrie & Brownsey
  • Hymenophyllum pollenianum Rosenst.
  • Hymenophyllum polyanthos (Sw.) Sw.
  • Hymenophyllum poolii Baker
  • Hymenophyllum praetervisum Christ
  • Hymenophyllum prionema Kuntze
  • Hymenophyllum proctoris C.Sánchez
  • Hymenophyllum productum Kunze
  • Hymenophyllum protrusum Hook.
  • Hymenophyllum pulchellum Schltdl. & Cham.
  • Hymenophyllum pulcherrimum Colenso
  • Hymenophyllum pumilum T.Moore
  • Hymenophyllum pyramidatum Desv.
  • Hymenophyllum quetrihuense Diem & J.S.Licht.
  • Hymenophyllum ramosii Copel.
  • Hymenophyllum rarum R.Br.
  • Hymenophyllum recurvum Gaudich.
  • Hymenophyllum reinwardtii Bosch
  • Hymenophyllum revolutum Colenso
  • Hymenophyllum ringens Christ
  • Hymenophyllum riukiuense Christ
  • Hymenophyllum rolandi-principi s Rosenst.
  • Hymenophyllum roraimense C.V.Morton
  • Hymenophyllum rosenstockii Brause
  • Hymenophyllum rubellum Rosenst.
  • Hymenophyllum rufescens Kirk
  • Hymenophyllum rufifolium Alderw.
  • Hymenophyllum rufifrons Alderw.
  • Hymenophyllum rufum Fée
  • Hymenophyllum rugosum C.Chr.
  • Hymenophyllum ruizianum (Klotzsch) Kunze
  • Hymenophyllum saenzianum Gómez Pompa
  • Hymenophyllum salakense Racib.
  • Hymenophyllum sampaioanum Brade & Rosenst.
  • Hymenophyllum sanguinolentum (Forst.) Sw.
  • Hymenophyllum scabrum A.Rich.
  • Hymenophyllum × scopulorum Rumsey & F.J.Roberts
  • Hymenophyllum secundum Hook. & Grev.
  • Hymenophyllum semialatum T.C.Hsu
  • Hymenophyllum semiglabrum Rosenst.
  • Hymenophyllum senterreanum Dubuisson & Deblauwe
  • Hymenophyllum sericeum (Sw.) Sw.
  • Hymenophyllum serrulatum (C.Presl) C.Chr.
  • Hymenophyllum seselifolium C.Presl
  • Hymenophyllum sibthorpioides (Bory ex Willd.) Mett.
  • Hymenophyllum sieberi Bosch
  • Hymenophyllum silvaticum C.V.Morton
  • Hymenophyllum silveirae Christ
  • Hymenophyllum simonsianum Hook.
  • Hymenophyllum simplex C.V.Morton
  • Hymenophyllum sodiroi C.Chr.
  • Hymenophyllum soriemersum Rouhan & C.Del Rio
  • Hymenophyllum splendidum Bosch
  • Hymenophyllum stenocladum (Ching & Chiu) K.Iwats.
  • Hymenophyllum subdemissum Christ
  • Hymenophyllum subobtusum Rosenst.
  • Hymenophyllum subrigidum Christ
  • Hymenophyllum superbum C.V.Morton
  • Hymenophyllum taiwanense (Tagawa) C.V.Morton
  • Hymenophyllum talamancanum A.Rojas
  • Hymenophyllum taliabense Alderw.
  • Hymenophyllum tarapotense Stolze
  • Hymenophyllum tayloriae Farrar & Raine
  • Hymenophyllum tenellum D.Don
  • Hymenophyllum tenerum Bosch
  • Hymenophyllum thuidium Harr.
  • Hymenophyllum todjambuense Kjellb.
  • Hymenophyllum tomaniiviense (Brownlie) Ebihara & K.Iwats.
  • Hymenophyllum tomentosum Kunze
  • Hymenophyllum torricellianum Alderw.
  • Hymenophyllum tortuosum Hook. & Grev.
  • Hymenophyllum trapezoidale Liebm.
  • Hymenophyllum treubii Rac.
  • Hymenophyllum triangulare Baker
  • Hymenophyllum trichomanoides Bosch
  • Hymenophyllum trichophorum (Alderw.) Ebihara & K.Iwats.
  • Hymenophyllum trichophyllum Kunth
  • Hymenophyllum trifoliatum (L.) Proctor & Lourteig
  • Hymenophyllum × tucuchense (Jermy & T.G.Walker) C.D.Adams & Baksh.-Com.
  • Hymenophyllum tunbrigense (L.) Sm. – rozpłoch zachodni
  • Hymenophyllum turquinense C.Sánchez
  • Hymenophyllum ulei Christ & Giesenh.
  • Hymenophyllum umbratile Diem & J.S.Licht.
  • Hymenophyllum undulatum (Sw.) Sw.
  • Hymenophyllum urbani Brause
  • Hymenophyllum vacillans Christ
  • Hymenophyllum valvatum Hook. & Grev.
  • Hymenophyllum verecundum C.V.Morton
  • Hymenophyllum veronicoides C.Chr.
  • Hymenophyllum viguieri Tardieu
  • Hymenophyllum villosum Colenso
  • Hymenophyllum vittatum Copel.
  • Hymenophyllum walleri Maiden & Betche
  • Hymenophyllum whitei Goy
  • Hymenophyllum wilsonii Hook.
  • Hymenophyllum wrightii Bosch

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2023-04-16] (ang.).
  2. 1 2 3 The Pteridophyte Phylogeny Group. A community-derived classification for extant lycophytes and ferns. „Journal of Systematics and Evolution”. 54 (6), s. 563–603, 2016. DOI: 10.1111/jse.12229.
  3. 1 2 3 Hymenophyllum Sm., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2023-04-16].
  4. ↑ Hymenophyllum J. E. Smith, [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [online], Smithsonian Institution [dostęp 2023-04-16].
  5. ↑ Elżbieta Zenkteler: Paprocie. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1994, s. 119-120. ISBN 83-09-01604-2.
  6. 1 2 3 4 David J. Mabberley, Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 456, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200.
  7. ↑ Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 775. ISBN 83-214-1305-6.
  8. 1 2 Z. Podbielkowski, I. Rejment-Grochowska, A. Skirgiełło: Rośliny zarodnikowe. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1986, s. 779. ISBN 83-01-04394-6.
  9. 1 2 3 4 5 6 7 8 P.J. Brownsey, John C. Smith-Dodsworth, New Zealand ferns and allied plants, Auckland, N.Z.: David Bateman, 1989, s. 67-68, ISBN 1-86953-003-9, OCLC 21518780.
  10. 1 2 3 4 5 6 7 8 Donald R. Farrar, Hymenophyllum Smith, [w:] Flora of North America [online], eFloras.org [dostęp 2023-04-16].
  11. 1 2 3 4 5 6 Hymenophyllum J. Smith, [w:] Flora of China [online], eFloras.org [dostęp 2023-04-16].
  12. 1 2 Maarten J. M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants. Richmond, Chicago: Kew Publishing, The University of Chicago Press, 2017, s. 31. ISBN 978-1842466346.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.