Romuald Balawelder
Romuald Niewiadomski, R. Niewiadomski

Romuald Balawelder - portret z 1914 roku
Data i miejsce urodzenia

7 lutego 1893
Lwów

Data i miejsce śmierci

24 maja 1975
Legionowo

Zawód, zajęcie

pedagog, publicysta, geograf, dyrektor gimnazjum

Alma Mater

Uniwersytet Lwowski
Uniwersytet Wiedeński

Odznaczenia

Romuald Balawelder, pseud. Romuald Niewiadomski (ur. 7 lutego 1893 we Lwowie, zm. 24 maja 1975 w Legionowie) – polski filozof, literat, pedagog, geograf i podróżnik, autor oryginalnego systemu filozoficznego. Współzałożyciel Gimnazjum w Tomaszowie Lubelskim oraz gimnazjum w Legionowie.

Życiorys

Nauka

Romuald Balawelder urodził się 7 lutego 1893 roku we Lwowie jako syn Walentego Balawaldera, urzędnika magistratu we Lwowie oraz Stefanii z Niewiadomskich.

W roku 1911 ukończył Gimnazjum we Lwowie. W roku 1911 rozpoczął studia polonistyczne i filozoficzne na Uniwersytecie we Lwowie.

Studia przerwał mu wybuch I wojny światowej oraz służba wojskowa w Legionach Polskich Józefa Piłsudskiego. W 1915 roku, w Wiedniu został zwolniony z wojska na skutek odniesionych ran oraz przebytej choroby. Za służbę w Legionach został odznaczony pamiątkowym Krzyżem Legionów.

Studia kontynuował na Uniwersytecie Wiedeńskim na kierunku geografia, z powodu braku kierunku polonistycznego. Ukończył je w 1916 roku.

Praca pedagogiczna

W Wiedniu podjął pracę w zawodzie nauczyciela oraz został egzaminatorem komisji nostryfikacyjnej dla Polaków emigrantów, którzy ukończyli studia zagraniczne. W 1916 roku napisał rozprawę doktorską: Konfederacja Spytka z Melsztyna.

W 1917 roku został oddelegowany przez Związek Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych we Lwowie do objęcia stanowiska dyrektora Gimnazjum w Tomaszowie Lubelskim, które piastował w pierwszym roku funkcjonowania szkoły 1917/1918.

Po wyjeździe z Tomaszowa w 1918 roku rozpoczął pracę w gimnazjum w Siedlcach. W 1919 roku rozpoczął pracę w Gimnazjum im. M. Reja w Warszawie, gdzie pracował do 1937 roku jako nauczyciel geografii oraz wychowawca. Był organizatorem oraz opiekunem gimnazjalnego Koła Geograficznego.

Po wybuchu wojny polsko-bolszewickiej, latem 1920 roku zgłosił się na ochotnika do wojska.

Podróże

Po wojnie, zaczęto rozważać przeprowadzenie zorganizowanej polskiej akcji osadniczej do portugalskiej Angoli, w Afryce Zachodniej. Po utworzeniu pierwszych polskich placówek dyplomatycznych w Afryce polskimi kwestiami oświatowymi na tych terenach zajmowała się delegatura Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Ministerstwo zaproponowało Balawelderowi objęcie stanowiska kierowniczego w resorcie oświaty w prowincji Angoli, co zaowocowało próbą zorganizowania przez niego grupy kolonistów-współpracowników.

W latach 1920–1935 Balawelder podróżował po Europie. W latach 1924 oraz 1929 odbył podróże do Afryki Północnej. W tym okresie pracował także w Zarządzie Głównym Związku Nauczycielstwa Polskiego. Za całokształt tej działalności odznaczono go Krzyżem Orderu Polonia Restituta.

Praca w Legionowie

W 1941 roku przeprowadził się do Legionowa. Tam, po uzyskaniu zgody warszawskiego kuratorium w 1945 roku współzałożył gimnazjum, obecnie Liceum im. Marii Konopnickiej w Legionowie. Przewlekła choroba serca uniemożliwiła mu dalsza pracą pedagogiczną, pod koniec 1947 roku podał się do dymisji.

W latach 1940–1973 stworzył 19 brulionów o nazwie: "Szkice filozoficzno-naukowe”. Dzieło to Balawelder pozostawił w rękopisie, zrażony odmową opublikowania jednego z wcześniejszych utworów. Szkice stanowią oryginalne studium interdyscyplinarne o charakterze systemu filozoficznego, syntezę kosmologii i antropologii filozoficznej w duchu uniwersalizmu.

Zmarł 24 maja 1975 roku w Legionowie i tam został pochowany.

Odznaczenia

  • Krzyż Orderu Polonia Restituta
  • Medal Niepodległości
  • Krzyż Legionów

Publikacje

Wybrane publikacje Romualda Balaweldera, w kolejności powstania:

  • Piękna zabawa czyli teatr świata. Z pamiętnika przybłędy na świecie, Warszawa 1919 (traktat filozoficzny)
  • Walerian Łukasiński, Warszawa 1925
  • Tajemnice Mahrebu, Wrażenia z podróży do Algierii, Warszawa 1928
  • Tajemnice Mahrebu, Wrażenia z podróży do Północnej Afryki, Warszawa 1931
  • Dusza Północy. Z podróży "Polonią" na fjordy Norwegii i Nordkap, Warszawa 1932
  • Żołnierz nieznany, Warszawa 1933 (o Józefie Piłsudskim)
  • W stolicy Norwegii, 1934
  • Zwariowana rzeczywistość, Warszawa 1934
  • Wielka Brytania oblana jest morzem, Warszawa 1938
  • Polska ma dostęp do morza. Wisłą do Bałtyku, Warszawa 1939
  • Szkice filozoficzno-naukowe (maszynopis)

Przypisy

Bibliografia

  • Robert Czyż. Dyrektorzy i profesorowie Państwowego Gimnazjum Koedukacyjnego im. Bartosza Głowackiego w Tomaszowie Lubelskim w okresie międzywojennym, na podstawie wspomnień i materiałów źródłowych – część 1. „Rocznik Tomaszowski”. 6, s. 111–132, 2017. Tomaszowskie Towarzystwo Regionalne im. doktora Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim. ISSN 0209-0414. 
  • Gerard Głuchowski. Romuald Balawelder (1893–1975). „Rocznik Legionowski”. 7, s. 121-123, 2014. Legionowo. 
  • Gerard Głuchowski, Romuald Balawelder – filozof, poeta, "Rocznik Legionowski", X, 2017, s. 277-287
  • Gerard Głuchowski, Philosophia perennis Romualda Balaweldera, współzałożyciela liceum w Legionowie, "Rocznik Legionowski", XI, 2018, s. 42-55
  • Gerard Głuchowski. Philosophia perennis Romualda Balaweldera. „Galicja. Studia i materiały”. 2, s. 284-295, 2016. ISSN 2450-5854. 
  • Edmund Jankowski (red): Słownik Pseudonimów Pisarzy Polskich. Wrocław, Warszawa, Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1994. ISBN 83-04-04110-3.
  • Stanisław Konarski (red): Szkoła im. Mikołaja Reja w Warszawie. Warszawa: Koło Wychowanków Gimnazjum i Liceum im. M. Reja, 1993, s. 207-209.
  • Ignacy Mościcki, Sławoj Składkowski. Zarządzenie 128 z 23 kwietnia 1937. „Monitor Polski”. 93, 1937. Warszawa. 
  • Janina Wilgat (red): Bibliografia Polska 1901-39. Wrocław, Warszawa, Kraków, Lódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1986, s. 437-438. ISBN 83-04-01899-3.
  • Janusz Wróbel. Polskie Dominum w Afryce?. „Biuletyn IPN: pamięc.pl”. 7, s. 19-24, 2012. Instytut Pamięci Narodowej. ISSN 0209-0414. 
  • Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku: Wykaz Legionistów Polskich 1914-1918. 2007-07-14. [dostęp 2019-05-19].
  • Namiestnictwo Galicji we Lwowie: Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskim. Lwów: C. K. Namiestnictwo, 1888.
  • Zygmunt Zagórski (red): Spis Nauczycieli. Lwów, Warszawa: Książnica Polska, 1924.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.