Roman Saphier
Data i miejsce urodzenia

11 sierpnia 1882
Sanok

Data i miejsce śmierci

6 września 1920
pod Firlejówką

Zawód, zajęcie

nauczyciel

Odznaczenia

Roman Saphier, właściwie Abraham Saphier (ur. 11 sierpnia 1882 w Sanoku, zm. 6 września 1920 pod Firlejówką) – nauczyciel, oficer.

Życiorys

Urodził się 11 sierpnia 1882 w Sanoku jako Abraham Saphier. Pochodził z rodziny żydowskiej, był wyznania mojżeszowego. Był synem Izraela, trafikanta, zamieszkującego w Sanoku przy ul. Adama Mickiewicza 193. Miał brata Salomona Józefa (ur. 1893), siostrę Bronisławę (ur. 1897, pomocnica kancelaryjna w Sanoku).

Od 1892 uczył się w C. K. Gimnazjum w Sanoku, gdzie w 1901 ukończył VIII klasę i zdał egzamin dojrzałości (nie wymieniony na liście abiturientów egzaminu dojrzałości; w jego klasie byli m.in.: Marian Dienstl-Dąbrowa, Franciszek Jun, Samuel Seelenfreund).

Jeszcze pod imieniem Abraham 17 listopada 1912 został mianowany zastępcą nauczyciela w C. K. Gimnazjum w Jaśle. W szkole uczył języka greckiego, języka niemieckiego.

Od początku I wojny światowej (1914) służył w szeregach C. K. Armii. Został mianowany na stopień podporucznika w rezerwie piechoty z dniem 1 stycznia 1916. Był oficerem rezerwy 4 pułku piechoty. Przed 1917 został odznaczony srebrnym Medalem Waleczności II klasy. Do około 1916 nadał figurował pod imieniem Abraham, zaś od około 1917 był zapisywany już pod imieniem Roman (ponadto w ewidencji armii zapisywano go pod nazwiskiem Saphir). Według stanu ewidencji z 1917 był doktorem filozofii. W czynnej służbie w wojsku pozostawał w kolejnych latach i służył jeszcze w pierwszym półroczu roku szkolnego 1918/1919.

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w drugim półroczu 1918/1919 ponownie uczył w Gimnazjum w Jaśle, wykładając język grecki i język niemiecki. Podczas wojny polsko-bolszewickiej młodzież z jasielskiego gimnazjum postanowiła, że wszyscy z nich mający ukończone 16 lat przystąpią do walk jako ochotnicy, w związku z czym zgłosiło się w tym charakterze 300 uczniów. Profesor Saphier był jednym z dwóch nauczycieli tej szkoły, którzy zgłosili się wtedy ochotniczo do armii (drugim był Jakub Kuska). Służył w stopniu porucznika Wojska Polskiego. W bitwie pod Firlejówką pełnił funkcję dowódcy 10 kompanii w składzie III batalionu 16 pułku piechoty. Poległ pod Firlejówką 6 września 1920 w wyniku ataku sił wroga. Łącznie z 10 kompanii zginęło wtedy dwóch oficerów i 40 szeregowych. Wśród nich śmierć poniosło czterech gimnazjalistów z Jasła. Ciała profesora Saphiera i uczniów z Jasła pierwotnie pogrzebano w miejscu walk obok drogi. W 1923 ich szczątki zostały ekshumowane i pochowane w zbiorowej mogile w Firlejówce, gdzie ustanowiono też pomnik.

Upamiętnienie

W pierwszych latach po wojnie z inicjatywy prof. Jana Pyrka (także uczestnika wojny z 1920) w westybulu gmachu Państwowego Gimnazjum w Jaśle została wmurowana prowizoryczna tablica upamiętniająca prof. Romana Saphiera i ośmiu gimnazjalistów poległych w 1920. Od czasu ustanowienia tablicy w szkole, co roku do końca lat 30. uroczyście honorowano poległego profesora i uczniów. W 1928 w westybulu została ustanowiona stała tablica, upamiętniająca poległych w walkach z lat 1914–1920, którzy byli związani ze szkołą. W uczniowskiej gazetce „Efeb”, wydawanej w jasielskim gimnazjum, ukazał się wiersz pt. Tablica w westybulu. Z okazji 10-lecia niepodległości Polski podjęto się realizacji stypendium prof. Saphiera, którego statut następnie zatwierdziły władze województwa lwowskiego.

Przypisy

  1. 1 2 3 CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok szkolny 1892/1893. s. 23.
  2. 1 2 3 CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok szkolny 1900/1901. s. 601.
  3. 1 2 CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok szkolny 1905/1906 (zespół 7, sygn. 39). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 241.
  4. ↑ Księga przynależnych do gminy Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. s. 473 (poz. 263).
  5. ↑ Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1893. Sanok: Fundusz Naukowy, 1893, s. 45.
  6. ↑ Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 2016-03-23].
  7. ↑ 20. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1900/1901. Sanok: 1901, s. 36, 47.
  8. ↑ Kronika. „Dziennik Polski”. Nr 263, s. 2, 14 lipca 1901.
  9. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Jaśle za rok 1912/13. Jasło: 1913, s. 6.
  10. ↑ Wykaz dyrektorów i profesorów Zakładu. W: Księga pamiątkowa 70-lecia Państwowego Gimnazjum imienia króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle 1868–1938. Jasło: 1938, s. 114.
  11. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Jaśle za rok 1912/13. Jasło: 1913, s. 4.
  12. 1 2 Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Jaśle za rok 1915/16. Jasło: 1916, s. 9.
  13. ↑ Ranglisten des Kaiserlich und Königlichen Heeres 1916. Wiedeń: 1916, s. 231.
  14. 1 2 3 Ranglisten des Kaiserlich und Königlichen Heeres 1916. Wiedeń: 1916, s. 268.
  15. 1 2 3 4 Ranglisten des Kaiserlich und Königlichen Heeres 1917. Wiedeń: 1917, s. 346.
  16. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Jaśle za rok 1915/16. Jasło: 1916, s. 6.
  17. 1 2 Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Jaśle za rok 1916/17. Jasło: 1917, s. 14.
  18. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Jaśle za rok 1917/18. Jasło: 1918, s. 9.
  19. 1 2 Sprawozdanie Dyrekcyi Gimnazyum w Jaśle za rok szkolny 1918/19. Jasło: 1919, s. 11.
  20. 1 2 3 4 5 Kasprzak 1938 ↓, s. 33.
  21. 1 2 Kasprzak 1938 ↓, s. 13.
  22. ↑ Franciszek Znamirowski: Zarys historji wojennej 16-go pułku piechoty. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1928, s. 25, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
  23. ↑ Kasprzak 1938 ↓, s. 38.
  24. 1 2 Krajewski 1938 ↓, s. 44.
  25. ↑ Franciszek Znamirowski: Zarys historji wojennej 16-go pułku piechoty. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1928, s. 21, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
  26. ↑ Krajewski 1938 ↓, s. 44–45.
  27. ↑ Kasprzak 1938 ↓, s. 13, 38.
  28. ↑ Kasprzak 1938 ↓, s. 38, 39.
  29. 1 2 Kasprzak 1938 ↓, s. 34.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.