Rewitalizacja językowa – całokształt praktyk mających na celu popularyzację danego kodu językowego wśród docelowej grupy, przeważnie pewnej grupy etnicznej. Celem rewitalizacji może być wzmocnienie zagrożonego języka, a w szerszym rozumieniu również ożywienie języka, który stracił swoich użytkowników. Plany rewitalizacyjne obejmują sporządzenie dokumentacji językowej, określenie funkcji języka, wypracowanie programu dydaktycznego, propagowanie tegoż języka za pośrednictwem mediów itp.
Rewitalizacja językowa zabiega o to, aby najmłodsze pokolenie miało szansę nabyć kompetencję w danym języku za pośrednictwem systemu edukacji oraz w samym domu rodzinnym. Z drugiej strony chodzi o zwiększenie użycia języka jako codziennego środka komunikacji, wprowadzenie go do swobodnych rozmów, a nawet do sytuacji oficjalnych. Rewitalizacja wiąże się często ze standaryzacją języka, ustaleniem i wypromowaniem pewnej normy literackiej (często kosztem odmian lokalnych). W drodze planowania językowego dochodzi także do określenia ortografii oraz jej wprowadzenia do podręczników i innych materiałów dydaktycznych.
Celem rewitalizacji nie jest wyłącznie rozpropagowanie lub ożywienie języka, lecz także utrzymanie jego związku z rodzimą kulturą. Liczne programy językowe skupiają się na nauczaniu języka w kontekście kultury tradycyjnej. Dzięki temu język może służyć podkreśleniu odrębności kulturowej danej społeczności.
Rewitalizacja nie zawsze przynosi skutki. Wprowadzenie pisma i podręczników może sprawić, że rodzice przestaną przekazywać swój język dzieciom, wychodząc z założenia, że te nauczą się go z materiałów pisanych. Z drugiej strony niektóre społeczności odrzucają projekty ortografii, np. z obawy przed wpływami zachodnimi i utratą tradycyjnych funkcji języka.
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 Rewitalizacja [online], Languages In Danger [dostęp 2020-02-06] [zarchiwizowane z adresu 2020-02-06].
- 1 2 3 4 5 6 7 Jan Pokorný, Lingvistická antropologie: jazyk, mysl a kultura, Praha: Grada Publishing, 2009, s. 152, ISBN 978-80-247-6987-5 (cz.).
- 1 2 Gilad Zuckermann, Revivalistics: From the Genesis of Israeli to Language Reclamation in Australia and Beyond, Oxford University Press, 2020, s. 212, ISBN 978-0-19-981277-6, ISBN 978-0-19-981279-0 (ang.).
- ↑ O’Rourke, Soler i Darquennes 2018 ↓, s. 318–319.
Bibliografia
- Bernadette O’Rourke, Josep Soler, Jeroen Darquennes, New speakers and language policy, [w:] James W. Tollefson, Miguel Pérez-Milans (red.), The Oxford Handbook of Language Policy and Planning, Oxford University Press, 2018, s. 610–632, DOI: 10.1093/oxfordhb/9780190458898.013.24, ISBN 978-0-19-045889-8, OCLC 1013727065 (ang.).