Registrum Gregorii – rękopis zawierający zbiór listów papieża Grzegorza Wielkiego, wykonany ok. 983-985 roku przez anonimowego autora. Miniator ten nazywany bywa umownie Mistrzem Registrum Gregorii, a uważany jest za jednego z najwybitniejszych artystów okresu ottońskiego.

Manuskrypt został wykonany na zamówienie Egberta, arcybiskupa Trewiru, prawdopodobnie w celu uczczenia niedawno zmarłego cesarza Ottona II. Do dziś zachował się we fragmentach, podzielony między dwie kolekcje: Stadtbibliothek w Trewirze i Musée Condé w Chantilly. Wśród tych szczątków znajdują się jedynie dwie całostronicowe miniatury.

Jedna z nich ukazuje papieża Grzegorza dyktującego pisarzowi treść swojego dzieła.

Druga przedstawia tronującego cesarza Ottona II, któremu hołd składają cztery postacie personifikujące ziemie, a opisane jako: Germania, Francia, Italia, Alamania. Przynoszą one władcy kule symbolizujące panowanie. Ten model ikonograficzny został przejęty przez późniejszych twórców ottońskich, zaliczanych do tzw. grupy Liuthara. Znane są dziś dwa dzieła ich autorstwa, zawierające podobne miniatury: rękopis dołączony do De bello Iudaico Józefa Flawiusza (Biblioteka Państwowa w Bambergu) oraz ewangeliarz Ottona III (Bawarska Biblioteka Państwowa w Monachium). W dwóch powyższych księgach scenę tę przedstawiono na dwóch sąsiadujących stronicach: na jednej ukazany został cesarz, na drugiej – prowincje.

Bibliografia

• Skubiszewski Piotr, Malarstwo europejskie w średniowieczu, t. 1: Malarstwo karolińskie i ottońskie, Warszawa 1973.