Regiolekt, interdialekt – postdialektalna odmiana językowa, zajmująca pozycję pośrednią między mową miejscową a językiem standardowym. Od standardu odróżnia się zauważalnymi naleciałościami z gwar lokalnych, zwykle nieuświadamialnymi lub trudno usuwalnymi. Użytkownikami regiolektów są znaczne grupy przedstawicieli danego etnosu, ponieważ terytorium występowania regiolektu obejmuje obszar szeregu sąsiednich dialektów, wliczając nie tylko wsie, ale także miasta i osady typu miejskiego.

We współczesnej socjolingwistyce proces niwelacji dialektów i ich wypierania przez język literacki nie zawsze uważa się za nieunikniony i coraz częściej zamiast o wymieraniu dialektów mówi się o ich przekształcaniu w narzecza przejściowe. Takie narzecza, niestabilne w porównaniu do dialektów, określane są mianem interdialektów lub regiolektów. Do rosyjskiej lingwistyki termin ten (ros. региолект) wprowadzili V.I. Trubinski i A.S. Gerd. Pojęcie to występuje także w dialektologii romańskiej (fr. régiolecte), a w niemieckiej tradycji lingwistycznej takie formy języka nazywa się również półdialektami/gwarami połowicznymi (niem. Halbmundart), regionalnymi językami potocznymi (niem. regionale Umgangssprache) lub dialektoidami. W językoznawstwie polskim jako synonimiczne wobec regiolektu funkcjonują terminy: intergwara, supragwara (interdialekt, supradialekt); subdialekt, lekt łączony, pandialekt.

W odniesieniu do interdialektów stosuje się również termin koiné, określający pierwotnie grekę hellenistyczną, która funkcjonowała jako lingua franca w strefie śródziemnomorskiej. Pojęcie to odnosi się najczęściej do takich regiolektów, których zasięg występowania wyraźnie wykroczył poza obszar macierzysty i które zyskały status ogólnie akceptowanego środka komunikacji. Czasem określa się tym mianem interdialekt ogólnoczeski (obecná čeština).

Termin „regiolekt” bywa także traktowany jako synonim wyrażenia „język regionalny”; niekiedy określa się nim również dialekty wydzielone terytorialnie (geolekty), odróżniając je tym samym od odmian wydzielonych socjalnie (socjolektów).

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Wyderka 2014 ↓, s. 103.
  2. 1 2 Wyderka 2014 ↓, s. 110.
  3. ↑ Topolińska 1990 ↓, s. 32–34.
  4. ↑ Людмила Грузберг, Региолект, „Филолог”, 11, Пермь: Пермский государственный гуманитарно-педагогический университет, 2010, ISSN 2076-4154 (ros.).
  5. ↑ Šipková 2017 ↓.
  6. ↑ Жеребило Т. В., Словарь лингвистических терминов, wyd. 5, Назрань: «Пилигрим», 2010, s. 486, ISBN 978-5-98993-133-0 (ros.).
  7. ↑ Хорошева Н. В., Региолект как промежуточный идиом во французском и русском языках, „Вестник Пермского университета. Российская и зарубежная филология”, 3 (15), 2011, s. 32 (ros.).
  8. ↑ Löffler 1986 ↓, s. 234.
  9. ↑ Elżbieta Sękowska, „Polszczyzna osób bilingwalnych w Zagłębiu Ruhry w sytuacji oficjalnej” – recenzja, „Poradnik Językowy”, zeszyt 4, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1992, ISSN 0551-5343.
  10. ↑ Stanisław Dubisz, Halina Karaś, Nijola Kolis, Dialekty i gwary polskie, Warszawa: Wiedza Powszechna, 1995, s. 95, ISBN 978-83-214-0989-4.
  11. ↑ Encyklopedický slovník češtiny, Praha: SPN, 2002, s. 81 (cz.).
  12. ↑ Marie Krčmová, Obecná čeština, [w:] Petr Karlík, Marek Nekula, Jana Pleskalová (red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017 (cz.).
  13. ↑ Wyderka 2014 ↓, s. 112.
  14. ↑ Zofia Rudnik-Karwatowa, Hanna Karpińska, Słownik słów kluczowych językoznawstwa slawistycznego, Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1999, s. 83, ISBN 83-86619-48-1.
  15. ↑ Kateřina Čečilová, Charakteristika současné aragonštiny, Praga: Uniwersytet Karola, 2007, s. 3 (cz.).
  16. ↑ Margaret E. Winters, Language across time: Historical linguistics, [w:] René Dirven, Marjolyn Verspoor (red.), Cognitive Exploration of Language and Linguistics, wyd. reprint, poprawione, Amsterdam–Philadelphia: John Benjamins Publishing, 2004 (Cognitive linguistics in practice 1), s. 204, DOI: 10.1075/clip.1, ISBN 978-90-272-1906-0 (ang.).

Bibliografia

  • Milena Šipková, Interdialekt, [w:] Petr Karlík, Marek Nekula, Jana Pleskalová (red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017 (cz.).
  • Bogusław Wyderka, O rozwoju polskich dialektów, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, 21 (2), 2014, s. 101–113, DOI: 10.14746/pspsj.2014.21.2.6, ISSN 2450-4939.
  • Heinrich Löffler, Sind Soziolekte neue Dialekte? Zum Aufgabenfeld einer nachsoziolinguistischen Dialektologie, [w:] Peter von Polenz, Johannes Erben, Jan Goosens (red.), Kontroversen, alte und neue. Akten des VII. Internationalen Germanistenkongresses Göttingen 1985, Tübingen: Max Niemeyer, 1986, s. 232–239 (niem.).
  • Zuzanna Topolińska, Charakter i dynamika językowych procesów integracyjnych w powojennej Polsce, „Socjolingwistyka”, t. 9, 1990, s. 29–35.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.