| Kontynent | |
|---|---|
| Państwo | |
| Województwo | |
| Lokalizacja | |
| Potok | |
| Długość | 6,5 km |
| Spadek |
68‰ |
| Źródło | |
| Miejsce | północno-wschodni stok góry Kikula |
| Wysokość |
1050 m n.p.m. |
| Współrzędne | |
| Ujście | |
| Recypient | Rycerski Potok |
| Miejsce | |
| Wysokość |
606 m n.p.m. |
| Współrzędne | |
Położenie na mapie województwa śląskiego | |
Położenie na mapie Polski | |
Radecki (również Radeczki) – górski potok, dopływ Rycerskiego Potoku, należący do zlewiska Morza Bałtyckiego. Ma długość około 6,5 km, a jego zlewnia znajduje się w Beskidzie Żywieckim, w województwie śląskim, w gminie Rajcza. Źródło położone jest blisko szczytu góry Kikula.
Charakterystyka
Lokalizacja
Potok Radecki jest lewobrzeżnym dopływem Rycerskiego Potoku do którego wpada w 8,3 km jego biegu. Potok ma swoje źródlisko na północnych stokach granicznego polsko-słowackiego grzbietu Beskidu Żywieckiego, pomiędzy szczytami gór Kikula (1087 m) i Magura (1073 m). Najwyżej położone, (główne) źródło znajduje się na wysokości około 1050 m (mniej więcej 200 m na wschód od szczytu Kikuli), w miejscu o współrzędnych geograficznych 49°27′16,9″N 18°57′48,4″E/49,454694 18,963444.
Spływa głęboką doliną, początkowo w kierunku północnym, wzdłuż granicznego grzbietu, później ostro zakręca w kierunku południowo-wschodnim, opływając północny grzbiet góry Skrzadnica (1070 m). Niżej wielokrotnie jeszcze zmienia kierunek płynąc krętym korytem. W miejscowości Rycerka Górna (okolice mostu na drodze Raztoki – Rycerka Dolna) uchodzi do Rycerskiego Potoku, jako jego lewy i zarazem największy dopływ. Następuje to na wysokości 606 m n.p.m., w miejscu o współrzędnych geograficznych 49°28′02,0″N 19°01′39,9″E/49,467222 19,027750. Przy potoku na całym niemal jego przebiegu znajduje się droga na trasie Rycerka Górna – osiedle Ducola – osiedle Magura – osiedle Bernat.
Niemal cały potok (oprócz niewielkiej części przy jego ujściu) znajduje się na obszarze Żywieckiego Parku Krajobrazowego, utworzonego w 1986 roku w celu ochrony ekologicznej utworów skalnych oraz ziemnych, jak również znajdującej się tam flory i fauny.
Geomorfologia
Szerokość koryta potoku Radecki zmienia się od 3 m, w rejonie przyujściowym do 1,5–2,0 m; od mniej więcej 1,8 km od ujścia. W tym rejonie jest on już uregulowany, poprzez zabudowę ze stopni kamienno-drewnianych. Powyżej od mniej więcej 4 km od ujścia, ciek staje się małym (wąskim) potokiem źródłowym. Przeciętna głębokość potoku wynosi 0,2 m. Dno potoku zalegają skały, głazy oraz średnie i grube żwiry.
Orograficznie lewe zbocza doliny tego potoku tworzy główny grzbiet Beskidu Żywieckiego na odcinku od Magury po Beskid Graniczny, niżej odchodzący od Beskidu Granicznego grzbiet góry Oźna (952 m ), zbocza prawe północny grzbiet Skrzadnicy oraz północno-wschodnie zbocza Skrzadnicy i Jaworzyny (1021 m). Dolina potoku Radecki ogranicza następujące góry i ich stoki:
- Kikula (stok północno-wschodni)
- Magura (stok północno-zachodni)
- Skrzadnica (stoki: północno-zachodni, północny i północno-wschodni)
- Jaworzyna (stoki: północny i północno-wschodni)
- Barania Góra (820 m) (stoki: południowy i południowo-wschodni)
- Oźna (stoki: południowy i południowo-zachodni)
Zlewnia
Wody spływające tym potokiem należą do dorzecza Wisły, będącej rzeką należącą do zlewiska Morza Bałtyckiego w następującym łańcuchu:
Większa część zlewni potoku to obszary zalesione (80%), a pozostałą część zboczy zajmują pola i zabudowania Rycerki Górnej (20%). Do potoku na całej jego długości płyną krótkie potoki, będące jego dopływami, których jest 57.
W okresie intensywnych opadów na obszarze zlewni potoku Radecki, istnieje możliwość czasowego zalania niektórych zabudowań znajdujących się w pobliżu potoku. W lutym 2014 roku Starostwo powiatowe w Żywcu (Wydział zarządzania kryzysowego) oceniło stan zabezpieczenia przeciwpowodziowego m.in. tego obszaru, określając miejsca narażone powodzią wraz z ewentualną liczbą osób ewakuowanych.
Turystyka
Blisko płynącego potoku Radecki zlokalizowano kilka obiektów turystycznych z bazą noclegową z myślą o turystach:
- Szkolne schronisko młodzieżowe w Rajczy-Nickulinie, filia w Rycerce-Kolonii (60 miejsc noclegowych)
- Szkolne schronisko młodzieżowe w Rajczy-Nickulinie, filia w Soli-Oźnej (30 miejsc)
- Dom rekolekcyjno-wypoczynkowy Michael w Rycerce Górnej (60 miejsc)
- Schronisko PTTK na Wielkiej Raczy w Rycerce Górnej (50 miejsc)
- Ośrodek Wypoczynkowy Krepol w Rycerce Górnej (50 miejsc)
- Pensjonat Helenka w Rycerce Górnej (30 miejsc)
- Pensjonat Olimp w Rycerce Górnej (25 miejsc)
Szlaki turystyczne
W obrębie doliny potoku Radecki wytyczono dwa szlaki turystyczne na trasach:
- Sól – dolina potoku Słanica – góra Rachowiec – Zwardoń – Gomółka – przełęcz Wrzeszcz – Beskid Graniczny – dolina potoku Radecki – Kikula – Wielka Racza
- Zwardoń – schronisko turystyczne „Dworzec Beskidzki” – dolina potoku Słanica – Oźna – dolina potoku Radecki – Magura – dolina potoku Plaskórówka – Kolonia (Rycerka Górna)
Szlaki rowerowe
W okolicy potoku Radecki znajdują się trzy szlaki rowerowe:
- Rycerka Górna (Roztoki) – Wielki Przysłop – Magura – Grańczne – Zwardoń (Bór) – Sól (Słańce)
- Rycerka Górna – Sól (Oźna) – Magura
- Zwardoń – Misiorki – Miodowiec – Magura – Podścigłów
Przypisy
- 1 2 3 Polska (krajowa mapa topograficzna, satelitarna, katastralna i rastrowa). polska.e-mapa.net ↓.
- ↑ Nazewnictwo geograficzne Polski. Tom 1. Hydronimy. Część 1. Wody płynące, źródła, wodospady, Ewa Wolnicz-Pawłowska, Jerzy Duma, Janusz Rieger, Halina Czarnecka (oprac.), Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006 (seria Nazewnictwo Geograficzne Polski), s. 229, ISBN 83-239-9607-5.
- 1 2 3 4 5 6 Beskid Śląski i Żywiecki. Mapa turystyczna w skali 1:50 000 ↓.
- 1 2 3 4 5 6 7 Zlewnia (Potok Radecki), [w:] Galicyjskie Stowarzyszenie Salutare [online], salutare.pl [zarchiwizowane z adresu 2018-07-07].
- ↑ Rycerka Górna [online], rycerka.freehostia.com [zarchiwizowane z adresu 2020-02-14].
- ↑ Ocena stanu zabezpieczenia przeciwpowodziowego powiatu żywieckiego. (PDF), [w:] Starostwo powiatowe w Żywcu. Wydział zarządzania kryzysowego [online], stanislawkucharczyk.pl, luty 2014 [zarchiwizowane z adresu 2018-05-24].
- ↑ Szkolne schronisko młodzieżowe w Rajczy-Nickulinie filia w Rycerce-Kolonii, [w:] Polskie Towarzystwo Schronisk Młodzieżowych [online], schroniska-ptsm.pl [zarchiwizowane z adresu 2019-05-06].
- ↑ Szkolne schronisko młodzieżowe w Rajczy-Nickulinie filia w Soli-Oźnej, [w:] Polskie Towarzystwo Schronisk Młodzieżowych [online], schroniska-ptsm.pl [zarchiwizowane z adresu 2019-05-02].
- ↑ Dom Rekolekcyjno-Wypoczynkowy Michael [online], meteor-turystyka.pl [dostęp 2023-04-01].
- ↑ Schronisko PTTK Wielka Racza [online], meteor-turystyka.pl [dostęp 2023-04-01].
- ↑ Ośrodek Wypoczynkowy Krepol [online], meteor-turystyka.pl [dostęp 2023-04-01].
- ↑ Dom Noclegowy Helenka [online], meteor-turystyka.pl [dostęp 2023-04-01].
- ↑ Dom Wczasowy „Olimp” [online], olimp.rycerka.prv.pl [dostęp 2018-05-24].
- ↑ Grupa Wielkiej Raczy i Rycerzowej, [w:] Powiat Żywiecki [online], zywiec.powiat.pl [zarchiwizowane z adresu 2018-05-18].
- ↑ TRASY ROWEROWE [online], rajcza.pl [zarchiwizowane z adresu 2020-02-19].
- ↑ Mapa gminy Rajcza. Przebieg trasy rowerowej 1:35 000. (PDF) [online], rajcza.pl [zarchiwizowane z adresu 2018-05-26].
Bibliografia
- Jacek Korpak, Mariusz Maryniak, Roman Trzmielewski, Beskid Śląski i Żywiecki. Mapa turystyczna w skali 1:50 000, wyd. 18, Kraków: Wydawnictwo Kartograficzne „Compass”, 2018, ISBN 978-83-7605-905-1, OCLC 1150697465 (pol. • ang. • cz.).
- Polska (krajowa mapa topograficzna, satelitarna, katastralna i rastrowa), [w:] Geoportal Otwartych Danych Przestrzennych [online], polska.e-mapa.net.
- Radecki (Strumień) (mapa turystyczna) 1:24 000 [online], pl.mapy.cz [dostęp 2021-10-28].
- Grzegorz Zwoliński, Dariusz Wojciechowski, Damian Cegiełka, Beskid Żywiecki, część zachodnia. Skala 1:25 000, wyd. 1, Wrocław: Studio Plan, 2018 (Galileos), ISBN 978-83-65689-80-1, OCLC 1241599776 (pol. • cz.).
Linki zewnętrzne
- Radecki potok, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IX: Pożajście – Ruksze, Warszawa 1888, s. 379.