Qemal Stafa

Qemal Stafa (1941)
Data i miejsce urodzenia

20 marca 1920
Elbasan

Data i miejsce śmierci

5 maja 1942
Tirana

Przynależność polityczna

Komunistyczna Partia Albanii

Odznaczenia

Qemal Stafa (ur. 20 marca 1920 w Elbasanie, zm. 5 maja 1942 w Tiranie) – albański działacz komunistyczny i eseista. W działalności artystycznej używał pseudonimu Brutus.

Życiorys

Uczył się w szkole jezuickiej w Szkodrze do 1933 roku, następnie uczęszczał do gimnazjum. W wieku 14 lat opublikował swój pierwszy esej pod tytułem Nanë dla czasopisma dla dzieci o nazwie Vatra e Rinija; praca była również opublikowana częściowo w 1956 roku w czasopiśmie Zëri i Rinija oraz w całości dla Drity w 1961 roku.

Po śmierci ojca przeniósł się wraz z rodziną do Tirany w lipcu 1936 roku; w latach 1936-1937 był kierownikiem działu literackiego w stowarzyszeniu uczniów szkół średnich Fryma e Re. Wraz z Zefem Malą, Vasilem Shanto i Tukem Jakovą współzałożył w 1937 roku Komunistyczną Grupę Szkodry.

Po raz pierwszy został aresztowany latem 1938 roku. 15 stycznia 1939 roku albańskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych wydało zarządzenie o ponownym aresztowaniu Qemala Stafy za jego działalność komunistyczną; ten został zatrzymany dziewięć dni później we własnym domu. Został przewieziony do jednej z placówek żandarmerii oraz umieszczony w małym pokoju. W czasie trwających tydzień przesłuchań, prowadzonych przez zawodowego sierżanta oraz trzech żandarmów, był zakuty w kajdanki, bity i torturowany. Na początku lutego został skazany za działalność komunistyczną na trzy lata pozbawienia wolności; Stafa przyznał się do zarzucanych mu czynów. 7 kwietnia uciekł z więzienia w trakcie zamieszek w zakładzie karnym; podczas ucieczki został ranny.

1 października 1939 roku opublikował swój drugi esej dla Fashizmi – oficjalnego czasopisma wydawanego przez Albańską Partię Faszystowską.

Od września 1939 do 1941 roku studiował prawo na Uniwersytecie Florenckim. Przerwał naukę i wrócił do Albanii. W listopadzie 1941 roku dołączył do Komunistycznej Partii Albanii, został najmłodszym członkiem 12-osobowego Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Albanii. Kilka tygodni później został wybrany na przewodniczącego Związku Młodzieży Pracy Albanii.

5 maja 1942 roku został na przedmieściach Tirany otoczony przez 200 albańskich milicjantów i zastrzelony. O zabójstwo podejrzewało się jednak albańskich komunistów, w tym nawet Envera Hodżę. 12 maja Komunistyczna Partia Albanii przedstawiła własną wersję wydarzeń, według której Stafa eskortował swoich przyjaciół, sam miał przy sobie rewolwer, którym zabił dwóch milicjantów oraz dwóch innych ciężko zranił; miało mu się udać przedrzeć przez oblężenie, jednak zginął w wyniku postrzału o 9:35 rano.

Został pośmiertnie uhonorowany tytułem bohatera narodowego Albanii.

Książki

Upamiętnienia

Imieniem Qemala Stafy nazywano w Albanii ulice, place, szkoły oraz albański stadion narodowy, który został zlikwidowany w 2016 roku; w jego miejsce wybudowany nowy stadion Arena Kombëtare. W nazwanym jego imieniem jednym z tirańskich placów znajdowało się również jego popiersie.

W kulturze

Na cześć Qemala Stafy zostało napisane kilka piosenek: Trim i fortë me yll në ballë (1966), Po më pesë maj më dyzet e dy (1967), Luftë e madhe asaj dite o Qemal (1969), Pesë maj u vra Qemali (1970), Qemal Stafa (1977), Këngë për Qemal Stafën (1977), Erdh Qemali në Delvinë (1979), Përmes flakës ra Qemali (1980), Qemal Stafa oraz Krenari për mëmëdhenë. Powstała również książka pod tytułem Qemal Stafa.

Po II wojnie światowej ustanowiono dzień 5 maja Dniem Męczenników. W latach 50. w Elbasanie w domu, w którym urodził się Qemal Stafa, funkcjonowało muzeum poświęcone jego osobie.

Życie prywatne

Syn Sabrii oraz oficera Hasana, który w 1923 roku przeniósł się do Szkodry, gdzie został dyrektorem lokalnego Biura Rekrutacyjnego.

Miał rodzeństwo. Jego narzeczoną była Drita Kosturi, a siostrzeńcem Veli Stafa.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Qemal Stafa. user.skynet.be. [dostęp 2016-03-05]. (alb.).
  2. ↑ Elsie 2010 ↓, s. 86.
  3. ↑ Elsie 2010 ↓, s. 213.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Elsie 2013 ↓, s. 425.
  5. ↑ Kaloçi 2003-04-12 ↓, s. 12-13.
  6. 1 2 3 4 5 Ylli Polovina: Pushtimi, Komunizmi e çeli derën më 7 prill të 1939. shqiptarja.com, 2013-03-28. (alb.).
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 Qemal Stafa si mit dhe hero. kohaislame.com, 2016-05-06. (alb.).
  8. ↑ Kaloçi 2003-03-09 ↓, s. 12-13.
  9. 1 2 Kostaq Xoxa: Të paktën 15 komunistë fajësonin Enverin për vrasjen e Qemalit. gazeta55.al, 2014-09-23. [dostęp 2015-06-20]. (alb.).
  10. 1 2 3 4 5 6 7 8 "Dëshmoj unë, shoku i shkollës dhe burgut i Qemal Stafës". zemrashqiptare.net, 2008-08-26. (alb.).
  11. 1 2 3 4 5 6 “Deklarata e Qemal Stafës në hetuesi: “Përse unë nuk jam komunist”. shkoder.net, 2014-12-04. (alb.).
  12. ↑ Fierza 2015-04-16 ↓.
  13. ↑ Zef Mala, mes lavdisë dhe persekutimit. ballikombetar.info. (alb.).
  14. 1 2 Pearson 2004 ↓, s. 419-420.
  15. ↑ Kaloçi 2007-05-05 ↓, s. 18-19.
  16. 1 2 3 4 Qemal Stafa, një hero i dyshimtë Çelo Hoxha (sta). radiandradi.com, 2013-07-03. (alb.).
  17. 1 2 3 Rishkrimi i Historise. gazetadielli.com, 2015-01-04. (alb.).
  18. ↑ Pearson 2005 ↓, s. 165.
  19. ↑ Pearson 2005 ↓, s. 166.
  20. 1 2 3 Vrasja e Qemal Stafës, fakte dhe dëshmi që si keni dëgjuar me parë. fjala.al, 2020-05-05. (alb.).
  21. ↑ Fevziu 2016 ↓, s. 59-60.
  22. 1 2 Réti 1991 ↓, s. 104.
  23. 1 2 Fevziu 2016 ↓, s. 121.
  24. ↑ Shemben 4 tribuna, lamtumirë stadiumi “Qemal Stafa” (FOTO). panorama.com.al, 2016-06-25. (alb.).
  25. ↑ Réti 1991 ↓, s. 157.
  26. ↑ Sinani 2012-10-19 ↓.

Bibliografia

  • György Réti, Albánia, 1991, ISBN 963-243-389-0.
  • Dashnor Kaloçi. Unë, korrieri i Qemal Stafës, dëshmoj vrasjen e tij nga Enveri : [Intervistë e Beqir Ramazan Xhepa]. „Gazeta Shqiptare”, 2003-03-09. 
  • Dashnor Kaloçi. Deklarata e Qemal Stafës në hetuesi : "Përse unë nuk jam komunist". „Gazeta Shqiptare”, 2003-04-12. 
  • Owen Pearson, Albania and King Zog: Independence, republic and monarchy 1908–1939, 2004, ISBN 1-84511-013-7.
  • Owen Pearson, Albania in occupation and war: From fascism to communism, 2005, ISBN 1-84511-014-5.
  • Dashnor Kaloçi. Dëshmoj unë, shoku i shkollës dhe burgut i Qemal Stafës (interv. Riza Deliallisi). „Shqip”, 2007-05-05. 
  • Robert Elsie, Historical dictionary of Albania, 2010, ISBN 978-0-8108-6188-6.
  • Altin Sinani. Flet nipi i Veli Stafës: Ju rrëfej amanetet e Veliut dhe e vërteta e vdekjes së tij. „Tirana Observer”, 2012-10-19. 
  • Robert Elsie, A Biographical Dictionary of Albanian History, 2013, ISBN 978-1-78076-431-3.
  • Gjon Fierza. Zef Mala, mes lavdisë dhe persekutimit. „Tirana Observer”, 2015-04-16. 
  • Blendi Fevziu, Enver Hoxha: The iron fist of Albania, 2016, ISBN 978-1-78453-485-1.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.