Liga Europy UEFA
UEFA Europa League
(2023/24)
Oficjalny skrót

ang. UEL, pol. LE

Dyscyplina

piłka nożna

Organizator rozgrywek

UEFA

Data założenia

1971 / 2009

Poprzednia nazwa

Puchar UEFA

Partner TV

Viaplay

Sponsor tytularny

FedEx
Heineken
Kia
Hankook
Enterprise Rent-A-Car

Rozgrywki
Liczba drużyn

194

Puchary

Superpuchar Europy UEFA

Zwycięzcy
Pierwszy zwycięzca

Tottenham Hotspur (1972)

Obecny zwycięzca

Sevilla FC (2023)

Najwięcej zwycięstw

Sevilla FC (7 razy)

Strona internetowa

Liga Europy UEFA (ang. UEFA Europa League, wym. /juːˈeɪ̯fə jʊˈɹoʊ̯pə ˈliːg/) – międzynarodowy klubowy turniej piłki nożnej, organizowany przez Unię Europejskich Federacji Piłkarskich, w którym biorą udział zespoły zajmujące czołowe lokaty w narodowych rozgrywkach najwyższego szczebla, z wyłączeniem drużyn biorących udział w Lidze Mistrzów. Utworzony został w 2009 roku jako kontynuacja Pucharu UEFA (ang. UEFA Cup, /juːˈeɪ̯fə ˈkʌp/; 1971–2009). Obecny sezon rozgrywek to sezon 2023/2024.

Historia turnieju

O Puchar UEFA rywalizowano po raz pierwszy w sezonie 1971/1972. Powszechnie uważa się, że jest on kontynuacją Pucharu Miast Targowych. UEFA nie uznaje jednak tego drugiego za swój oficjalny turniej.

Obowiązująca początkowo reguła „jedno miasto, jeden klub”, pochodząca jeszcze z Pucharu Miast Targowych, została zniesiona w sezonie 1975/1976, kiedy w rozgrywkach wzięły udział dwie drużyny z Liverpoolu – Liverpool F.C. i Everton F.C. Po reformach rozgrywek pucharowych w połowie lat 90 XX w. w Pucharze UEFA występowali także mistrzowie nisko notowanych federacji europejskich oraz dołączane są drużyny wyeliminowane z eliminacji i rozgrywek grupowych Ligi Mistrzów, a po likwidacji Pucharu Zdobywców Pucharów także zwycięzcy krajowych rozgrywek pucharowych (w Polsce – Puchar Polski).

W sezonie 2009/2010 puchar został przekształcony w Ligę Europy UEFA.

System turnieju

Puchar UEFA 1971–2004

Od pierwszego sezonu Pucharu UEFA kolejne rundy były rozgrywane systemem play-off w dwumeczach. W sezonie 1997/1998 po raz pierwszy dwumecz finałowy zastąpiono pojedynczym spotkaniem. Od sezonu 1994/1995 rozgrywano rundę kwalifikacyjną. W sezonie 1996/1997 po raz pierwszy w rozgrywkach brały udział drużyny, które odpadły w rundzie kwalifikacyjnej Ligi Mistrzów UEFA tego samego roku, od sezonu 1999/2000 do turniejów o Puchar UEFA dołączały zespoły zajmujące 3. miejsce w rundzie grupowej Ligi Mistrzów w tym samym sezonie.

Puchar UEFA 2004–2009

Od sezonu 2004/2005 rozgrywki o Puchar UEFA przeprowadzane były systemem pucharowo-grupowym. Eliminacje oraz pierwszą, trzecią i każdą kolejną rundę rozgrywano w dwumeczach, których zwycięzcy awansowali dalej. Drugą rundą były rozgrywki grupowe, w których brało udział 40 zespołów podzielonych na 8 pięciozespołowych grup. Każda drużyna grała po jednym meczu z przeciwnymi drużynami – w sumie 2 mecze u siebie i 2 na wyjeździe. Do następnej rundy awansowały 32 zespoły:

  • 24 zespoły z drugiej rundy – po 3 z każdej grupy,
  • 8 zespołów, które zajęły 3 miejsca w grupach pierwszej rundy Ligi Mistrzów.

Rywalizowały one w dwumeczach (przegrywający odpada) – po każdej z nich pozostawało: 16, 8, 4 i 2 drużyny, które rozgrywają mecz finałowy na stadionie wybranym przed rozpoczęciem sezonu przez UEFA.

Liga Europy UEFA

W 2008 r. zostały ustalone zasady przeprowadzania rozgrywek Ligi Europy UEFA, które obowiązują od sezonu 2009/2010. Turniej składa się z fazy kwalifikacyjnej, grupowej i pucharowej.

Faza kwalifikacyjna

Kwalifikacje do Ligi Europa UEFA podzielone są na cztery rundy. Drużyny w nich startujące rozgrywają spotkania w parach, na zasadach dwumeczu. Ogółem w fazie kwalifikacyjnej mogą wziąć udział 174 drużyny.

W pierwszej rundzie bierze udział 50 drużyn:

  • 2 zdobywców pucharów z Andory i San Marino
  • 16 wicemistrzów krajów zajmujących miejsca 35–51 w rankingu UEFA,
  • 29 trzecich drużyn z krajów zajmujących miejsca 22–51 w rankingu UEFA,
  • 3 drużyny, które zwyciężyły rankingi fair-play w 3 pierwszych krajach rankingu fair-play UEFA.

W drugiej rundzie bierze udział 80 drużyn:

  • 25 zwycięzców dwumeczów pierwszej rundy,
  • 24 zdobywców pucharów krajów zajmujących miejsca 28–51 w rankingu UEFA,
  • 16 wicemistrzów krajów zajmujących miejsca 19–34 w rankingu UEFA,
  • 6 trzecich drużyn z krajów zajmujących miejsca 16–21 w rankingu UEFA,
  • 6 czwartych drużyn z krajów zajmujących miejsca 10–15 w rankingu UEFA,
  • 3 piąte drużyny krajów zajmujących miejsca 7–9 w rankingu UEFA.

W trzeciej rundzie bierze udział 70 drużyn:

  • 40 zwycięzców dwumeczów drugiej rundy,
  • 12 zdobywców pucharów krajów zajmujących miejsca 16–27 w rankingu UEFA,
  • 3 wicemistrzów krajów zajmujących miejsca 16–18 w rankingu UEFA,
  • 6 trzecich drużyn krajów zajmujących miejsca 10–15 w rankingu UEFA,
  • 3 czwarte drużyny krajów zajmujących miejsca 7–9 w rankingu UEFA,
  • 3 piąte drużyny krajów zajmujących miejsca 4–6 w rankingu UEFA,
  • 3 szóste drużyny krajów zajmujących miejsca 1–3 w rankingu UEFA.

W rundzie play-off (czwartej rundzie) biorą udział 74 drużyny:

  • 35 zwycięzców dwumeczów trzeciej rundy,
  • 15 zdobywców pucharów krajów zajmujących miejsca 1–15 w rankingu UEFA,
  • 3 trzecie drużyny krajów zajmujących miejsca 7–9 w rankingu UEFA,
  • 3 czwarte drużyny krajów zajmujących miejsca 4–6 w rankingu UEFA,
  • 3 piąte drużyny krajów zajmujących miejsca 1–3 w rankingu UEFA,
  • 15 drużyn, które odpadły w trzeciej rundzie kwalifikacyjnej Ligi Mistrzów UEFA.

Faza grupowa

W rundzie grupowej bierze udział 48 drużyn:

  • 37 zwycięzców dwumeczów rundy play-off,
  • 10 drużyn, które odpadły w rundzie play-off kwalifikacji Ligi Mistrzów UEFA,
  • 1 drużyna, zwycięzca Ligi Konferencji Europy UEFA

Są one dzielone na 12 grup po 4 drużyny, w których wszystkie zespoły rozgrywają między sobą po dwa mecze.

  • od sezonu 2012/2013 decyzja Komitetu Centralnego UEFA zdobywcy krajowych pucharów 6 najsilniejszych federacji (o ile nie zapewnili sobie udziału w Lidze Mistrzów UEFA) kwalifikują się do fazy grupowej bez eliminacji. (Decyzja Komitetu Centralnego podczas posiedzenia w Mińsku, 5 października 2010).

Faza pucharowa

W pierwszej rundzie pucharowej biorą udział 32 drużyny:

  • 24 zdobywców dwóch pierwszych miejsc w każdej z grup fazy grupowej Ligi Europa UEFA,
  • 8 zdobywców trzecich miejsc w każdej z grup fazy grupowej Ligi Mistrzów UEFA.

Są one dzielone na 16 par, w których drużyny rozgrywają między sobą dwumecze. Zwycięzcy awansują do kolejnej rundy i konsekwentnie – przez ćwierćfinały i półfinały – do finału, rozgrywanego na wybranym przez UEFA stadionie.

Nagrody pieniężne

Podobnie jak w Lidze Mistrzów UEFA, nagrody pieniężne otrzymane przez kluby są podzielone na stałe płatności oparte na uczestnictwie i wynikach oraz kwoty zmienne, które zależą od wartości ich rynku telewizyjnego.

W sezonie 2021–22 udział w fazie grupowej w Lidze Europy zapewnił wygraną podstawową w wysokości 3 630 000 euro. Zwycięstwo w grupie to 630 000 euro, a remis 210 000 euro. Ponadto każdy zwycięzca grupy zarabia 1 100 000 EUR, a każdy zdobywca drugiego miejsca 550 000 EUR. Dotarcie do fazy pucharowej pociąga za sobą dodatkowe premie: 500 000 € za rundę 32, 1 200 000 € za rundę 16, 1 800 000 € za ćwierćfinały i 2 800 000 € za półfinały. Przegrani finaliści otrzymują 4 600 000 euro, a mistrzowie 8 600 000 euro.

  • Zakwalifikowany do fazy grupowej: 3 630 000 €
  • Wygrany mecz w fazie grupowej: 630 000 €
  • Mecz zremisowany w fazie grupowej: 210 000 €
  • 1. miejsce w fazie grupowej: 1 100 000 €
  • 2. miejsce w fazie grupowej: 550 000 €
  • Play-offy rundy pucharowej: 500 000 €
  • 1/8 finału: 1 200 000 €
  • Ćwierćfinał: 1 800 000 €
  • Półfinał: 2 800 000 €
  • Drugie miejsce: 4 600 000 €
  • Mistrz: 8 600 000 €

Mecze finałowe

Sezon Zwycięzca Pokonany Wynik Stadion
1971/1972 Tottenham Hotspur Wolverhampton Wanderers 2-1 (0-0); 1-1 (1-1)
1972/1973 Liverpool F.C. Borussia Mönchengladbach 0-0, 3-0 (2-0); 0-2 (0-2)
1973/1974 Feyenoord Rotterdam Tottenham Hotspur 2-2 (1-1); 2-0 (1-0)
1974/1975 Borussia Mönchengladbach Twente Enschede 0-0 (0-0); 5-1 (2-0)
1975/1976 Liverpool F.C. Club Brugge 3-2 (0-2); 1-1 (1-1)
1976/1977 Juventus Turyn Athletic Bilbao 1-0 (1-0); 1-2 (1-1) wyj.
1977/1978 PSV Eindhoven SC Bastia 0-0(0-0); 3-0 (1-0)
1978/1979 Borussia Mönchengladbach Crvena zvezda Belgrad 1-1 (0-1); 1-0 (1-0)
1979/1980 Eintracht Frankfurt Borussia Mönchengladbach 3-2 (1-1); 1-0 (0-0) wyj.
1980/1981 Ipswich Town F.C. AZ Alkmaar 3-0 (1-0); 2-4 (2-3)
1981/1982 IFK Göteborg Hamburger SV 1-0 (0-0); 3-0 (1-0)
1982/1983 RSC Anderlecht Benfica Lizbona 1-0 (1-0); 1-1 (1-1)
1983/1984 Tottenham Hotspur RSC Anderlecht 1-1 (0-0); 1-1, k. 4-3 (1-1, 1-1, 0-0)
1984/1985 Real Madryt Videoton Székesfehérvár 3-0 (1-0); 0-1 (0-0)
1985/1986 Real Madryt 1. FC Köln 5-1 (2-1); 0-2 (0-1)
1986/1987 IFK Göteborg Dundee United 1-0 (1-0); 1-1 (1-0)
1987/1988 Bayer 04 Leverkusen Espanyol Barcelona 3-0 (0-1); 3-0, k. 3-2 (0-0, 3-0, 3-0)
1988/1989 SSC Napoli VfB Stuttgart 2-1 (0-1); 3-3 (2-1)
1989/1990 Juventus Turyn ACF Fiorentina 3-1 (1-1); 0-0 (0-0)
1990/1991 Inter Mediolan AS Roma 2-0 (0-0); 0-1 (0-0)
1991/1992 Ajax Amsterdam Torino FC 2-2 (1-0); 0-0 (0-0) wyj.
1992/1993 Juventus Turyn Borussia Dortmund 3-1 (2-1); 3-0 (2-0)
1993/1994 Inter Mediolan Austria Casino Salzburg 1-0 (1-0); 1-0 (0-0)
1994/1995 AC Parma Juventus Turyn 1-0 (1-0); 1-1 (1-0)
1995/1996 Bayern Monachium Girondins Bordeaux 2-0 (1-0); 3-1 (0-0)
1996/1997 Schalke 04 Gelsenkirchen Inter Mediolan 1-0 (0-0); 0-1, k. 4-1 (0-0, 0-1, 0-1)
1997/1998 Inter Mediolan Lazio Rzym 3-0 (1-0) Parc des Princes w Paryżu
1998/1999 AC Parma Olympique Marsylia 3-0 (2-0) Stadion Łużniki w Moskwie
1999/2000 Galatasaray SK Arsenal F.C. 0-0, k. 4-1 (0-0, 0-0, 0-0) Parken w Kopenhadze
2000/2001 Liverpool F.C. Deportivo Alavés 5-4 zg (3-1, 4-4, 4-4) Westfalenstadion w Dortmundzie
2001/2002 Feyenoord Rotterdam Borussia Dortmund 3-2 (2-0) Feijenoord Stadion w Rotterdamie
2002/2003 FC Porto Celtic F.C. 3-2 SG (1-0, 2-2, 2-2) Estadio La Cartuja w Sewilli
2003/2004 Valencia CF Olympique Marsylia 2-0 (1-0) Ullevi w Göteborgu
2004/2005 CSKA Moskwa Sporting CP 3-1 (0-1) Estádio José Alvalade w Lizbonie
2005/2006 Sevilla FC Middlesbrough F.C. 4-0 (1-0) Philips Stadion w Eindhoven
2006/2007 Sevilla FC Espanyol Barcelona 2-2, k. 3-1 (1-1, 1-1, 2-1) Hampden Park w Glasgow
2007/2008 Zenit Petersburg Rangers F.C. 2-0 (0-0) City of Manchester Stadium w Manchesterze
2008/2009 Szachtar Donieck Werder Brema 2-1 dogr. (1-1, 1-1, 2-1) Şükrü Saracoğlu Stadyumu w Stambule
2009/2010 Atlético Madryt Fulham F.C. 2:1 (1:1, 1:1, 1:1), po dogrywce Volksparkstadion w Hamburgu
2010/2011 FC Porto SC Braga 1:0 (1:0) Aviva Stadium w Dublinie
2011/2012 Atlético Madryt Athletic Bilbao 3:0 (2:0) Arena Narodowa w Bukareszcie
2012/2013 Chelsea F.C. Benfica Lizbona 2:1 (0:0) Amsterdam ArenA w Amsterdamie
2013/2014 Sevilla FC Benfica Lizbona 0:0 (0:0, 0:0, 0:0), po dogrywce, karne 4:2 Juventus Stadium w Turynie
2014/2015 Sevilla FC Dnipro Dniepropetrowsk 3:2 (2:2) Stadion Narodowy w Warszawie
2015/2016 Sevilla FC Liverpool F.C. 3:1 (0:1) St. Jakob-Park w Bazylei
2016/2017 Manchester United Ajax Amsterdam 2:0 (1:0) Friends Arena w Solnie
2017/2018 Atlético Madryt Olympique Marsylia 3:0 (1:0) Parc OL w Décines-Charpieu
2018/2019 Chelsea F.C. Arsenal F.C. 4:1 (0:0) Stadion Olimpijski w Baku
2019/2020 Sevilla FC Inter Mediolan 3:2 (2:2) RheinEnergieStadion w Kolonii
2020/2021 Villarreal CF Manchester United 1:1 (1:0, 1:1, 1:1), po dogrywce, karne 11:10 Polsat Plus Arena w Gdańsku
2021/2022 Eintracht Frankfurt Rangers F.C. 1:1 (0:0, 1:1, 1:1), po dogrywce, karne 5:4 Estadio Ramón Sánchez Pizjuán w Sewilli
2022/2023 Sevilla FC AS Roma 1:1 (0:1, 1:1, 1:1), po dogrywce, karne 4:1 Puskás Aréna w Budapeszcie
2023/2024 Aviva Stadium w Dublinie
2024/2025 San Mamés w Bilbao

Osiągnięcia według klubów

Drużyna Zwycięzca Finalista Zwycięzca (lata) Finalista (lata)
Sevilla FC702006, 2007, 2014, 2015, 2016, 2020, 2023–
Inter Mediolan321991, 1994, 19981997, 2020
Liverpool F.C.311973, 1976, 20012016
Juventus Turyn311977, 1990, 19931995
Atlético Madryt302010, 2012, 2018–
Borussia Mönchengladbach221975, 19791973, 1980
Tottenham Hotspur211972, 19841974
Feyenoord Rotterdam201974, 2002–
Eintracht Frankfurt201980, 2022–
IFK Göteborg201982, 1987–
Real Madryt201985, 1986–
AC Parma201995, 1999–
FC Porto202003, 2011–
Chelsea F.C.202013, 2019–
RSC Anderlecht1119831984
Ajax Amsterdam1119922017
Manchester United1120172021
PSV Eindhoven101978–
Ipswich Town101981–
Bayer 04 Leverkusen101988–
SSC Napoli101989–
Bayern Monachium101996–
Schalke 04 Gelsenkirchen101997–
Galatasaray SK102000–
Valencia CF102004–
CSKA Moskwa102005–
Zenit Petersburg102008–
Szachtar Donieck102009–
Villarreal CF102021–
Benfica Lizbona03–1983, 2013, 2014
Olympique Marsylia03–1999, 2004, 2018
Athletic Bilbao02–1977, 2012
Espanyol Barcelona02–1988, 2007
Borussia Dortmund02–1993, 2002
Arsenal F.C.02–2000, 2019
Rangers F.C.02–2008, 2022
AS Roma02–1991, 2023
Wolverhampton Wanderers01–1972
Twente Enschede01–1975
Club Brugge01–1976
SC Bastia01–1978
Crvena zvezda Belgrad01–1979
AZ Alkmaar01–1981
Hamburger SV01–1982
Videoton Székesfehérvár01–1985
1. FC Köln01–1986
Dundee United01–1987
VfB Stuttgart01–1989
ACF Fiorentina01–1990
Torino FC01–1992
Red Bull Salzburg01–1994
Girondins Bordeaux01–1996
Lazio Rzym01–1998
Deportivo Alavés01–2001
Celtic01–2003
Sporting CP01–2005
Middlesbrough F.C.01–2006
Werder Brema01–2009
Fulham F.C.01–2010
SC Braga01–2011
Dnipro Dniepropetrowsk01–2015

Osiągnięcia według państw

Lp.KrajZwycięzcaFinalista
1. Hiszpania145
2. Anglia98
 Włochy98
4. Niemcy79
5. Holandia43
6. Portugalia25
7. Rosja20
 Szwecja20
9. Belgia12
10. Ukraina11
11. Turcja10
12. Francja05
13. Szkocja04
14. Austria01
 Jugosławia01
 Węgry01

Prawa telewizyjne w Polsce

Prawa telewizyjne do Ligi Europy w Polsce posiada jedynie platforma Viaplay. W przypadku awansu polskich drużyn do rozgrywek, serwis udziela sublicencji TVP.

Zobacz też

Uwagi

  1. ↑ Pierwszy mecz finałowy został przerwany po 27 minutach i powtórzony następnego dnia.
  2. ↑ Od 1998 roku rozgrywano jeden mecz finałowy.

Przypisy

  1. ↑ UEFA Cup: All-time finals. UEFA, 2005-06-30. [dostęp 2009-05-24].
  2. ↑ Liga Europy UEFA zastąpi Puchar UEFA!. UEFA, 2008-09-26. [dostęp 2009-05-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-04-22)].
  3. ↑ UEFA: UEFA Cup to become UEFA Europa League. 2008-08-26. [dostęp 2010-05-25]. (ang.).
  4. 1 2 Z wyjątkiem Andory, Liechtensteinu i San Marino.
  5. ↑ Europa League 2022/23 prize money: How much will the winners earn? | The Sun [online], thesun.co.uk [dostęp 2024-04-24] (ang.).
  6. ↑ Liga Konferencji Europy mecze na żywo, transmisje online TV, live stream • Gdzie oglądać? [online], Mecze na żywo online, meczyki, sport live • Transmisje Online i TV | Mecz-live.pl [dostęp 2024-01-19] (pol.).
  7. ↑ Liga Europy mecze na żywo i transmisje online za darmo • Gdzie oglądać? [online], Piłkarski Świat.com [dostęp 2022-02-14] (pol.).

Bibliografia

  • Encyklopedia piłkarska FUJI, Katowice 1996-2003 (tom 18 Puchar UEFA; tom 23 Europejskie finały; tomy 26, 27, 29, 30 – Roczniki piłkarskie)

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.