Pseudolycopodiella

*Pseudolycopodiella*
	; Pseudolycopodiella caroliniana
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	telomowe
Gromada	naczyniowe
Klasa	widłaki
Rząd	widłakowce
Rodzina	widłakowate
Rodzaj	Pseudolycopodiella
	Nazwa systematyczna
	Pseudolycopodiella Holub; Folia Geobot. Phytotax. 18: 441. 1983
	Typ nomenklatoryczny
	Pseudolycopodiella caroliniana (L.) Holub (= Lycopodium carolinianum L.)

Pseudolycopodiella – rodzaj roślin należący do rodziny widłakowatych. Obejmuje ok. 10–14 gatunków. Rośliny te występują na wszystkich kontynentach w strefie międzyzwrotnikowej, a w strefie umiarkowanej obecne są w południowej Afryce, Australii i Nowej Zelandii, na półkuli północnej w zachodniej Azji i w zachodniej części Ameryki Północnej. Brak tych roślin jedynie na Antarktydzie i w Europie. Najczęściej rosną na mokradłach i na wilgotnych, piaszczystych glebach. Niektóre gatunki przystosowane są do okresowych suszy i pożarów, przeżywając je w postaci bulwek, będących wrastającymi pod powierzchnią gruntu zgrubiałymi szczytami pędów. Zjawisko opisał poprawnie (wcześniej pojawiały się błędne informacje o bulwach korzeniowych) w 1975 Jan Kornaś na przykładzie Lycopodium carolinianum var. tuberosum (=Pseudolycopodiella tuberosa) z Zambii.

Morfologia

Pokrój: Pędy naziemne płożące – ścielące się na powierzchni gruntu, korzeniące się. Z pędu bocznie wyrastają płożące się odgałęzienia, a z jego części grzbietowej nierozgałęziające się, wzniesione pędy zwieńczone pojedynczym kłosem zarodnionośnym, osiągające do 40 cm wysokości. U niektórych gatunków wykształcają się rozmnóżki.
Liście (mikrofile): U części gatunków liście na pędach płożących jednakowo wykształcone, u innych wyraźnie zróżnicowane – z liśćmi bocznymi szerokimi i długimi i zredukowanymi (krótkimi i wąskimi) liśćmi na grzbiecie pędu. Liście na wzniesionym pędzie kłosonośnym u części gatunków takie same jak na pędach wegetatywnych, u innych zredukowane i odległe – w efekcie pędy te mają formę szypuły wynoszącej wzniesiony kłos zarodnionośny.
Zarodnie: Nerkowate, okryte jednakowymi fałdami rozwijają się na górnej powierzchni sporofili tworzących pojedynczy kłos zarodnionośny (u Lycopodiella fałdy są nierówne, a zarodnie umieszczone w kątach liści). Sporofile wyrastają w kłosie skrętolegle w 4–10 pionowych rzędach (u Lycopodiella w 10 lub większej liczbie). Sporofile są dwa razy lub więcej szersze od liści na pędzie (szypule) pod kłosem, są jajowate do jajowatolancetowatych, na brzegu ledwo szorstkie, drobno ząbkowane.

Systematyka

Pierwotnie rośliny tu zaliczane, jak wszystkie współczesne widłakowate, włączane były do jednego rodzaju – widłak Lycopodium. Werner Rothmaler w 1944 wyróżnił w randze osobnego rodzaju Lepidotis Beauv., który objął m.in. te rośliny, a 1964 roku Josef Holub przeniósł ten rodzaj pod nazwę Lycopodiella (L.) Holub. Rodzaj był do początków XXI wieku zwykle szeroko ujmowany – liczył ok. 40 gatunków występujących na półkuli północnej i w strefie międzyzwrotnikowej, z centrum zróżnicowania w Ameryce Południowej. Już w 1983 Holub zaproponował wyodrębnienie rodzaju Pseudolycopodiella, jednak popularniejsze było ujęcie Øllgaarda, zgodnie z którym gatunki tu zaliczane klasyfikowane były jako jedna z czterech sekcji Lycopodiella – sec. Caroliniana (Bruce) B. Øllgaard. Ostatecznie w systemie PPG I z 2016 roku przyjęto jednak podział Lycopodiella sensu lato na cztery rodzaje, z których jednym jest Pseudolycopodiella (pozostałe rodzaje to: Lycopodiella sensu stricto, Lateristachys i Palhinhaea).

Wykaz gatunków

Pseudolycopodiella affinis (Bory) Holub
Pseudolycopodiella benjaminiana (P.G.Windisch) B. Øllg.
Pseudolycopodiella brevipedunculata (Alderw.) Holub
Pseudolycopodiella carnosa (Silveira) Holub
Pseudolycopodiella caroliniana (L.) Holub
Pseudolycopodiella contexta (C.Mart.) Holub
Pseudolycopodiella iuliformis (Underw. & F.E.Lloyd) Holub
Pseudolycopodiella krameriana (B. Øllg.) B. Øllg.
Pseudolycopodiella meridionalis (Underw. & F.E.Lloyd) Holub
Pseudolycopodiella paradoxa (Mart.) Holub
Pseudolycopodiella sarcocaulon (Kuhn) Holub
Pseudolycopodiella serpentina (Kunze) Holub
Pseudolycopodiella tatei (A.C.Sm.) Holub
Pseudolycopodiella tuberosa (Kuhn) Holub

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).
1 2 3 4 5 The Pteridophyte Phylogeny Group. A community-derived classification for extant lycophytes and ferns. „Journal of Systematics and Evolution”. 54 (6), s. 563–603, 2016. DOI: 10.1111/jse.12229.
1 2 Michael Hassler and Bernd Schmitt: Checklist of Ferns and Lycophytes of the World. 2020. [dostęp 2020-07-17].
1 2 3 4 5 6 7 8 Benjamin Øllgaard, Paulo G. Windisch. Lycopodiaceae in Brazil. Conspectus of the family II. The genera Lycopodiella, Palhinhaea, and Pseudolycopodiella. „Rodriguésia”. 67, 3, 2016. DOI: 10.1590/2175-7860201667313.
↑ Patrick J. Brownsey, John C. Smith-Dodsworth: New Zealand Ferns and Allied Plants. Auckland: David Bateman Ltd, 2000, s. 22. ISBN 1-86953-003-9.
↑ Jan Kornaś. Tuber production and fire-resistance in Lycopodium carolinianum L. in Zambia. „Acta Soc. Botanicorum Polon.”. 44, 4, s. 653-663, 1975.
1 2 3 Josef Holub. Validation of generic names inLycopodiaceae: with a description of a new genus Pseudolycopodiella. „Folia Geobotanica et Phytotaxonomica”. 18, s. 439–442, 1983.
↑ Zbigniew Podbielkowski, Irena Rejment-Grochowska, Alina Skirgiełło: Rośliny zarodnikowe. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1986, s. 668. ISBN 83-01-04394-6.
1 2 3 Wojciech Szypuła. O filogenezie i systematyce rodziny widłakowatych Lycopodiaceae sensu lato - przegląd piśmiennictwa. „Acta Botanica Silesiaca”. 9, s. 25-56, 2013.
1 2 K.U.Kramer, P.S. Green (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. I. Pteridophytes and Gymnosperms. Berlin, Heidelberg, New York, London, Paris, Tokyo, Hongkong, Barcelona: Springer-Verlag, 1990, s. 37-38. ISBN 3-540-51794-4.

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).

[ppgI-2] 1 2 3 4 5 The Pteridophyte Phylogeny Group. A community-derived classification for extant lycophytes and ferns. „Journal of Systematics and Evolution”. 54 (6), s. 563–603, 2016. DOI: 10.1111/jse.12229.

[check-3] 1 2 Michael Hassler and Bernd Schmitt: Checklist of Ferns and Lycophytes of the World. 2020. [dostęp 2020-07-17].

[benja-4] 1 2 3 4 5 6 7 8 Benjamin Øllgaard, Paulo G. Windisch. Lycopodiaceae in Brazil. Conspectus of the family II. The genera Lycopodiella, Palhinhaea, and Pseudolycopodiella. „Rodriguésia”. 67, 3, 2016. DOI: 10.1590/2175-7860201667313.

[5] Patrick J. Brownsey, John C. Smith-Dodsworth: New Zealand Ferns and Allied Plants. Auckland: David Bateman Ltd, 2000, s. 22. ISBN 1-86953-003-9.

[6] Jan Kornaś. Tuber production and fire-resistance in Lycopodium carolinianum L. in Zambia. „Acta Soc. Botanicorum Polon.”. 44, 4, s. 653-663, 1975.

[holub-7] 1 2 3 Josef Holub. Validation of generic names inLycopodiaceae: with a description of a new genus Pseudolycopodiella. „Folia Geobotanica et Phytotaxonomica”. 18, s. 439–442, 1983.

[8] Zbigniew Podbielkowski, Irena Rejment-Grochowska, Alina Skirgiełło: Rośliny zarodnikowe. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1986, s. 668. ISBN 83-01-04394-6.

[szypula-9] 1 2 3 Wojciech Szypuła. O filogenezie i systematyce rodziny widłakowatych Lycopodiaceae sensu lato - przegląd piśmiennictwa. „Acta Botanica Silesiaca”. 9, s. 25-56, 2013.

[kramer-10] 1 2 K.U.Kramer, P.S. Green (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. I. Pteridophytes and Gymnosperms. Berlin, Heidelberg, New York, London, Paris, Tokyo, Hongkong, Barcelona: Springer-Verlag, 1990, s. 37-38. ISBN 3-540-51794-4.