Galaretek kolczasty

Galaretek kolczasty
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	podstawczaki
Klasa	pieczarniaki
Rząd	uszakowce
Rodzina	Incertae sedis
Rodzaj	galaretek
Gatunek	galaretek kolczasty
	Nazwa systematyczna
	Pseudohydnum gelatinosum (Scop.) P. Karst.; Not. Sällsk. Fauna et Fl. Fenn. Förh. 9: 374 (1868)

Galaretek kolczasty (Pseudohydnum gelatinosum (Scop.) P. Karst.) – gatunek grzybów z rzędu uszakowców (Auriculariales).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Incertae sedis, Auriculariales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy takson ten opisał w 1772 r. Giovanni Antonio Scopoli, nadając mu nazwę Hydnum gelatinosum. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1868 r. Petter Adolf Karsten, przenosząc go do rodzaju Pseudohydnum.

Synonimów naukowych ma ponad 20. Niektóre z nich:

Exidia gelatinosa (Scop.) P. Crouan & H. Crouan 1867
Hydnogloea gelatinosa (Scop.) Curr. ex Berk. 1873
Hydnum gelatinosum Scop. 1772
Hydnum gelatinosum var. gelatinosum Scop. 1772
Steccherinum gelatinosum (Scop.) Gray 1821
Tremellodon gelatinosum (Scop.) Pers. 1874

Polską nazwę nadali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako kolczak galaretowaty, galaretówka kolczasta, szczękacz galaretowaty.

Morfologia

Owocnik

Tremelloidalny, zawierający w sobie bardzo dużo wody. Po wysuszeniu pozostaje z niego tylko cienki płatek. Składa się na niego łopatkowaty (językowaty, półeczkowaty) kapelusz i ekscentrycznie osadzony krótki trzon. Może też być przyrośnięty bokiem do drewna (bez trzonu). Barwa biaława z sinym odcieniem. Górna powierzchnia ziarnista lub brodawkowata. Szerokość owocnika górą wynosi 1–8 cm. Oprócz okazów białych występują okazy o szarym lub różowo-brązowym ubarwieniu górnej strony kapelusza.

Hymenofor

Kolczasty, barwy owocnika. Kolce dość gęste, długości do 3 mm.

Miąższ

Białawy z bladoniebieskawym odcieniem, o konsystencji galarety, wodnisty, lekko przezroczysty (szklisty), bez smaku i zapachu.

Wysyp zarodników

Bezbarwny do białego. Zarodniki prawie kuliste, gładkie, o rozmiarach 3,5-6,5 × 5–8,5 μm.

Gatunki podobne

pierwoząb świerkowy (Hyalodon piceicola). Ma płasko rozpostarty owocnik i w Polsce podano jego występowanie tylko w Puszczy Białowieskiej
z innymi białymi i galaretowatymi grzybami występującymi w Polsce nie może być pomylony, gdyż posiada kolczasty hymenofor.

Występowanie i siedlisko

Poza Antarktydą i Afryką notowany na wszystkich kontynentach, a także na wielu wyspach. W Polsce jest pospolity.

Nadrzewny grzyb saprotroficzny. Rośnie w lasach mieszanych i iglastych. Występuje grupami po kilka okazów rosnących dachówkowato przez cały rok. Najczęściej w lecie i na jesieni, zwykle na martwym drewnie świerkowym i sosnowym. W Polsce pojawia się od lata do jesieni, czasami można go spotkać również wiosną i zimą.

Znaczenie

Grzyb jadalny, po sparzeniu (lub nawet na surowo) nadaje się do sałatki. Ma jednak mdły i niewyrazisty smak. Ze względów sanitarnych odradza się jego spożywania w stanie surowym, istnieje bowiem niebezpieczeństwo zarażenia się jajami bąblowca wielojamowego – tasiemca pasożytującego w ciele lisów, dla którego człowiek jest żywicielem pośrednim. W Polsce grzyb na ogół niezbierany.

Przypisy

1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 0124-01-23] (ang.).
↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] (ang.).
1 2 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 563, ISBN 83-89648-09-1 .
1 2 3 MarekM. Snowarski MarekM., Grzyby, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 326, 328, ISBN 978-83-7073-776-4 .
1 2 3 4 5 BarbaraB. Gumińska BarbaraB., WładysławW. Wojewoda WładysławW., Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 173, ISBN 83-09-00714-0 .
1 2 3 Till R.T.R. Lohmeyer Till R.T.R., UteU. Kũnkele UteU., Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie, Warszawa 2006, s. 231, ISBN 83-85444-65-3 .
↑ MarkusM. Flück MarkusM., Atlas grzybów. Oznaczanie, zbiór, użytkowanie, Delta, s. 144, ISBN 978-83-7175-858-4 .
↑ Hyalodon piceicola, „Danmarks svampeatlas” [dostęp 2018-11-11] (duń.).
↑ Występowanie Pseudohydnum gelatinisum na świecie (mapa) [online], Discover Life Maps [dostęp 2016-01-10] .
↑ J.J. Gawor J.J., A.A. Malczewski A.A., Tasiemiec wielojamowy występujący u lisów jako przyczyna niebezpiecznej choroby odzwierzęcej, „Polskie stowarzyszenie Przyrodników im. Kopernika”, s. 89–94 .

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[if-1] 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 0124-01-23] (ang.).

[sf-2] Species Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] (ang.).

[check-3] 1 2 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 563, ISBN 83-89648-09-1 .

[snow-4] 1 2 3 MarekM. Snowarski MarekM., Grzyby, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 326, 328, ISBN 978-83-7073-776-4 .

[gum-5] 1 2 3 4 5 BarbaraB. Gumińska BarbaraB., WładysławW. Wojewoda WładysławW., Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 173, ISBN 83-09-00714-0 .

[griz-6] 1 2 3 Till R.T.R. Lohmeyer Till R.T.R., UteU. Kũnkele UteU., Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie, Warszawa 2006, s. 231, ISBN 83-85444-65-3 .

[atlas-7] MarkusM. Flück MarkusM., Atlas grzybów. Oznaczanie, zbiór, użytkowanie, Delta, s. 144, ISBN 978-83-7175-858-4 .

[hy-8] Hyalodon piceicola, „Danmarks svampeatlas” [dostęp 2018-11-11] (duń.).

[disc-9] Występowanie Pseudohydnum gelatinisum na świecie (mapa) [online], Discover Life Maps [dostęp 2016-01-10] .

[tas-10] J.J. Gawor J.J., A.A. Malczewski A.A., Tasiemiec wielojamowy występujący u lisów jako przyczyna niebezpiecznej choroby odzwierzęcej, „Polskie stowarzyszenie Przyrodników im. Kopernika”, s. 89–94 .