Przykazanie miłości – według Ewangelii dwa przykazania zestawione ze sobą przez Jezusa Chrystusa: miłości do Boga i miłości bliźniego. Zwane są też największym przykazaniem. Ewangelie przedstawiają przykazanie miłości jako centralny motyw etyki Jezusa.

Treść i kontekst biblijny

Ustanowienie największego przykazania występuje w relacji ewangelii synoptycznych. W 22 rozdziale Ewangelii Mateusza Jezus został zapytany przez faryzeuszy, które przykazanie w Prawie jest największe:

Odpowiedział: Będziesz miłował Pana Boga swego całym swoim sercem, całą swoją duszą i całym swoim umysłem. To jest największe i pierwsze przykazanie. Drugie podobne jest do niego: Będziesz miłował swego bliźniego jak siebie samego. Na tych dwóch przykazaniach opiera się całe Prawo i Prorocy.

Podobny epizod ma miejsce w Ewangelii Marka oraz w Ewangelii Łukasza.

W relacji Mateusza i Marka Jezus odpowiada na klasyczny dylemat prawny poruszany przez żydowskich nauczycieli, a dotyczący priorytetów w stosowaniu Prawa. U Łukasza pytanie jest kontynuacją historii bogatego młodzieńca i poprzedzone przez pytanie o życie wieczne, natomiast kontynuacją jest przypowieść o miłosiernym Samarytaninie, będąca jednocześnie interpretacją przykazania miłości bliźniego.

Oba przykazania zacytowane przez Jezusa pochodzą z Pięcioksięgu, w przypadku Ewangelii Mateusza niemal dosłownie cytując tekst Septuaginty. Źródłem przykazania miłości Boga jest fragment Księgi Powtórzonego Prawa, będący częścią Szema, codziennego wyznania wiary pobożnych Żydów.

Będziesz miłował Pana, Boga twojego, z całego swego serca, z całej duszy swojej, ze wszystkich swych sił.

Z kolei źródłem przykazania miłości bliźniego był fragment Księgi Kapłańskiej, zwany Kodeksem Świętości:

Nie będziesz szukał pomsty, nie będziesz żywił urazy do synów twego ludu, ale będziesz miłował bliźniego jak siebie samego.

Jezus połączył oba przykazania zgodnie z rabiniczną zasadą gezerach szawah, która pozwala łączyć dwa wersety przy pomocy jednego słowa. W tym przypadku chodziło o tryb rozkazujący czasownika kochać.

Przykazanie miłości występuje także w Ewangelii Jana, tam jednak Jezus nie cytował już Tory, ale wystąpił jako twórca własnego, nowego przykazania:

Przykazanie nowe daję wam, abyście się wzajemnie miłowali, tak jak Ja was umiłowałem; żebyście i wy tak się miłowali wzajemnie.

W ujęciu Janowym przykazanie nawiązuje nie tyle do miłości innych ludzi, co do miłości samego Jezusa do uczniów. Wygłoszenie przykazania nastąpiło po obrzędzie umycia nóg i było skierowane do uczniów, co być może stanowiło odpowiedź na brak solidarności we wspólnocie. Ale przede wszystkim miało ono odniesienie do zbliżającej się śmierci Jezusa, który w swej mowie pożegnalnej do uczniow w czasie Ostatniej Wieczerzy powtarza nowe przykazanie, a w następnym zdaniu mówi:

Nikt nie ma większej miłości od tej, gdy ktoś życie swoje oddaje za przyjaciół swoich.

Nawiązania

Motyw miłości wywodzący się z nowego przykazania występował niejednokrotnie w pismach Jana i jest kluczowy do zrozumienia jego teologii. Pisze on m.in.:

Po tym poznaliśmy miłość, że On oddał za nas życie swoje. My także winniśmy oddać życie za braci.

Paweł Apostoł podsumował w Liście do Rzymian (Rz 13,9-10) przykazania z Dekalogu w podobny sposób jak Jezus, podsumowując, że Miłość jest doskonałym wypełnieniem Prawa.

Połączone przykazanie miłości jest też cytowane w drugim wersecie Didache.

Katechizm Kościoła Katolickiego z 1992 przywołuje przykazanie miłości jako wstęp i streszczenie Dekalogu.

Przypisy

Bibliografia

• Joel B. Green, Jeannine K. Brown, Nicholas Perrin: Słownik nauczania Jezusa oraz tematów czterech Ewangelii. Warszawa: Vocatio, 2017. ISBN 978-83-7829-218-0.
• Craig S. Keener: The IVP Bible Background Commentary: New Testament. IVP Academic, 1994, s. 106-107. ISBN 978-0830814053.

Linki zewnętrzne

• Miłość największym przykazaniem Bożym