Przetworzenie – jeden z terminów stosowanych m.in. w muzykologii, najbardziej w tzw. formie sonatowej, będące drugą z jej trzech części. Oznacza przekształcenie, przerobienie materiału muzycznego tzw. ekspozycji (część pierwsza), głównie tematycznego i ukazanie tych przekształceń w jak najbardziej wyrafinowanej i najbardziej kunsztownej szacie harmonicznej w drugiej części czyli przetworzeniu.

Charakterystyka przetworzenia

Przetworzenie charakteryzuje się bogactwem środków harmonicznych, melodycznych, rytmicznych oraz licznymi procesami modulacyjnymi. Zwykle rozpoczyna się tonacją ekspozycji (jednoimienną lub bardziej odległą), po czym następują różne modyfikacje i przekształcenia, które ukazane są w różnych wariantach, np. niepełne, ułożone odwrotnie czy wspólnie przeplatane. Decyduje tu praca tematyczna, rozbudowana poprzez najrozmaitsze środki modyfikujące, urozmaicające fakturę muzyczną. Kompozytor w przetworzeniu ma nieskrępowane możliwości operowania środkami przekształceń tematyki i tonacji przechodząc stopniowo w punkt kulminacyjny, stosując swoistą, własną oryginalność, polegającą na osobistym potraktowaniu formy muzycznej.

Przetworzeniu może podlegać również łącznik, materiał wstępu oraz fragment myśli końcowej. Przetworzenie nie jest luźnym zestawieniem odcinków w przebiegu pracy tematycznej, ale stanowi ono budowaną konsekwentnie formę, pozostającą w ścisłym związku z ekspozycją. Nie ma ścisłych zasad co do rozmiarów przetworzenia i następstw przetwarzanych współczynników i elementów. Najczęściej przetworzenie ma charakter przekształceń ewolucyjnych. Repryza zaczyna się w tonacji głównej. Jest nie dosłownym przytoczeniem elementów ekspozycji. W formie sonatowej najczęściej przetworzenie występuje w następującym po sobie ciągu: ekspozycja – miejsce konfliktu obu tematów, następnie przetworzenie – pogłębienie konfliktu tematów i repryza – rozwiązanie konfliktu.

Istotą przetworzenia jest kulminacja napięcia, pełna nacisków harmonicznych spowodowanych dużą ilością modulacji czasem nawet odległych tonacji.

Przypisy

  1. ↑ Sonatowa forma, [w:] Encyklopedia PWN [dostęp 2016-01-04].
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 ABC form muzycznych. (podlega przetworzeniu) (przetworzenie) [online], ptsskrakow.pl [zarchiwizowane z adresu 2016-02-24].
  3. ↑ Panek i Panek 1983 ↓, s. 37.
  4. 1 2 Przemysław Plaskota, Akustyka muzyczna (formy muzyczne). (PDF), [w:] Politechnika Wrocławska [online], akustyka.pwr.wroc.pl, s. 26–27 [zarchiwizowane z adresu 2022-04-06].
  5. ↑ Allegro sonatowe [online], edukator.pl [zarchiwizowane z adresu 2017-04-22].

Bibliografia

  • Irena Panek, Wacław Panek, Relaks z muzyką, Warszawa: Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, 1983, ISBN 978-83-202-0226-7, OCLC 170001534 [dostęp 2024-02-07].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.