Przepięcie – termin używany w elektrotechnice i elektronice, mający w obu dziedzinach nieco odmienne znaczenia. Jego głównym znaczeniem jest jednak wzrost napięcia powyżej wartości znamionowej.
Najczęściej przez przepięcie rozumie się wzrost napięcia ponad maksymalną wartość napięcia instalacji lub urządzenia elektrycznego.
Występowanie
Sieci elektroenergetyczne
Przepięcie w sieciach elektroenergetycznych oznacza każdy wzrost napięcia w sieci ponad jego maksymalną dopuszczalną wartość.
Przepięcia dzieli się na:
- wewnętrzne (systemowe)
- zewnętrzne (atmosferyczne) – zwane też piorunowymi.
oraz na:
- długotrwałe
- impulsowe.
Przepięcia wewnętrzne powstają wewnątrz systemu. Mogą następować w wyniku
- zmiany impedancji obciążenia
- zwarcia
- doziemienia
- przełączenia
- załączanie i wyłączanie różnego rodzaju obciążeń – zob. też przepięcie łączeniowe
- rezonansu i ferrorezonansu
Źródłem przepięcia zewnętrznego może być
- piorun
- oddziaływanie innych pobliskich obwodów elektrycznych (zob. też sprzężenie elektromagnetyczne)
- impuls elektromagnetyczny powstający w wyniku wybuchu bomby atomowej
- fale radiowe
Przyczyny przepięć długotrwałych (zob. też przepięcie dorywcze, przepięcie ziemnozwarciowe):
- zła regulacja przez dostawcę energii
- nagły spadek obciążenia sieci, np. symboliczne akcje oszczędzania energii, koniec meczu, zaniki zasilania sąsiednich sieci
- niesymetryczne obciążenie lub zwarcie jednej z faz generatorów 3-fazowych lub sieci z nieuziemionym punktem gwiazdy
- spadek obciążenia w godz. nocnych
Przyczyny przepięć impulsowych (zob. też przepięcie przejściowe, przepięcie dynamiczne):
- wyładowania elektrostatyczne (Impuls zwykle <1 ns)
- wyłączenia odbiorników, szczególnie indukcyjnych
- iskrzenie kontaktów
- iskrzenie komutatorów dużych maszyn elektrycznych
- uderzenia piorunów w okolicy
- przełączenia w sieci energetycznej
Dział elektrotechniki zajmujący się ochroną przed przepięciami nazywa się ochroną przeciwprzepięciową.
Obwody rezonansowe
Przy rezonansie napięć, występującym w szeregowych obwodach rezonansowych RLC, napięcie na indukcyjności i pojemności są sobie równe i większe od napięcia zasilającego na zaciskach układu. Jeśli rezystancja obwodu rezonansowego jest mała, to dobroć układu Q jest duża i napięcie na elementach reaktancyjnych znacznie przekracza napięcie zasilające obwód
Szkodliwość
W wyniku przepięcia mogą powstać różnego rodzaju szkody (szkoda przepięciowa), od których można się ubezpieczyć.
Ograniczanie przepięć
Urządzeniami, których zadaniem jest ograniczanie przepięć do wartości niegroźnej z punktu widzenia wytrzymałości elektrycznej izolacji, są:
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Praca zbiorowa: Instalacje elektryczne i teletechniczne – Poradnik montera i inżyniera elektryka, Wyd. Verlag Dashöfer, Warszawa 2001, ISBN 978-83-88285-11-0.
- ↑ Szkody i roszczenie – Szkoda przepięciowa w mieniu osób fizycznych na pzu.pl. pzu.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-11-27)]..
Linki zewnętrzne
- Jak dobrać i zamontować ogranicznik przepięć? Poradnik - Zasilanie
- Zabezpieczenie przeciwprzepięciowe teletechniki, czyli: anten, kamer, LAN itd. – Poradnik