Przedborowa – handlowa nazwa ciemnoszarego i czarnego monzodiorytu kwarcowego pochodzącego z sillu o miąższości ok. 100 m leżącego zgodnie na amfibolitach brzeżnej strefy gnejsów sowiogórskich, w strefie Niemczy, na bloku przedsudeckim. Wiek intruzji to karbon. Należy do waryscyjskiego piętra strukturalnego. Nazwa pochodzi od miejscowości Przedborowa.

Skała ta daje się doskonale polerować.

Nazewnictwo

Przedborowa nazywana jest potocznie sjenitem i również nomenklaturze handlowej utarła się nazwa Sjenit Przedborowa. Jednak pod względem petrograficznym jest to monzodioryt kwarcowy (spotyka się również zaklasyfikowanie do monzodiorytów).

Skład mineralogiczny

W skład monzodiorytu Przedborowa wchodzą:

Cechy fizyczne

  • Gęstość objętościowa 2800 kg/m³
  • Porowatość 0,36%
  • Nasiąkliwość 0,2%
  • Wytrzymałość na ściskanie 167,1 MPa
  • Ścieralność na tarczy Boehmego 0,154 cm
  • Mrozoodporność (25 cykli) całkowita

Złoże

Zasoby złoża szacuje się na 3635 tys. ton. Skały typu Przedborowa występują również na wzgórzu Kłośnik na północ od Brodziszowa (mają one jednak niższe parametry techniczne) i w Piławie Górnej (wyższe parametry, lecz niewielkie złoże – 238 tys. ton). Skały przeznaczane są zarówno na bloki, jak i na kruszywo.

Obecne roczne wydobycie Przedborowej to 120 tys. ton przeznaczanych głównie na kruszywa. Bloki o wadzie powyżej 6 ton stanowią 5% wydobycia.

Historia

Eksploatacje rozpoczęto 1934. Po powrocie Przedborowej do Polski w 1945 kamieniołom przejął skarb państwa. Od 2002 właścicielem kopalni jest Slag Recycling z Krakowa.

Przykłady zastosowania

Monzodioryt Przedborowa znalazł zastosowanie m.in. w poniższych budynkach użyteczności publicznej:

Przypisy

  1. 1 2 T. Pawlik, A. Pacławska-Pawlik – Niemczańskie sjenity, SUDETY nr 6/2014.
  2. ↑ MINERALOGIA POLONICA Vol. 31, No 2, 2001.
  3. 1 2 Jarosława Szwed-Lorenz, Stanisław Ślusarczyk PERSPEKTYWY WZNOWIENIA EKSPLOATACJI NIEKTÓRYCH ZŁÓŻ ZWIĘZŁYCH SUROWCÓW SKALNYCH. [dostęp 2012-09-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-09)].
  4. ↑ Marek W. Lorenc, Sławomir Mazurek Wykorzystać kamień.
  5. ↑ Według Proxima, Wrocław 2007.
  6. ↑ Stan na 31 grudnia 2011.

Bibliografia

  • T. Pawlik, A. Pacławska-Pawlik – Niemczańskie sjenity, SUDETY nr 6/2014
  • H. Walendowski, Sjenity z Przedborowej. Minimonografie polskich kamieni budowlanych. „Nowy Kamieniarz”, nr 62 (5/2012), s. 56

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.