Prythiwi (dewanagari पृथिवी, trl. pṛthivī, ang. Prithivi) – bogini staroindyjska, będąca personifikacją ziemi w hinduizmie wedyjskim. Porównywana bywa z grecką Gają i rzymską Tellus. Jest symbolem nadziei i hojności (daje nasiona i owoce) jak również odporności i cierpliwości (jako ta, która znosi rany zadawane przez rolników przy orce). Równocześnie jest wzorem uprzejmości i łagodności (odpłaca plonami za zranienia narzędziami rolniczymi). Uosabia cechy cierpliwości, macierzyństwa i mądrości. Matka wedyjskich bogów, wszystkich ludzi, zwierząt i roślin. Postrzegana również jako opiekunka zmarłych.

Ikonografia

  • Prythiwi zasadniczo uosoabia planetę.
  • Bogini ta bywa też przedstawiana jako krowa Priśni, poszukująca opieki Brahmy (hinduistycznego boga stwórcy). Priśni jest opisywana jako wielobarwna.
  • Inna postacią symbolicznie reprezentującą Prythiwi jest brzemienna życiodajnym deszczem chmura.

Imię

Znaczenie sanskryckiego imienia prythiwi objaśnia się jako: olbrzymia, szeroka, rozległa; ziemia, obszerna. Imię Prythiwi bywa używane w znaczeniu natura, co ma oddawać jej rolę jako matki wszystkich ludzi, zwierząt i roślin.

Inne imiona

  • Priśni – symbolizująca Prythiwi postać krowy
  • Urwi (obszerna)
  • Ardźuni (lśniąca)
  • Mahi (wielka).

Rodzina i postacie powiązane

Prythiwi bywa nazywana córką wieszcza Prythu.

Partnerzy

Wśród jej małżonków wymienia się bogów o imionach :

oraz rysziego Prythu.

Potomstwo

Wśród dzieci bogini wymieniane są szczególnie bóstwa:

Podaje się jednak zasadniczo, że Prythiwi jest matką wszystkich istot żywych szczególnie ludzi, zwierząt i roślin. Czasami jest też określana matką wszystkich bogów.

Recepcja w pismach hinduistycznych

Wedy

Prythiwi w wedach jest bóstwem mało znaczącym. Jej imię pojawia się najczęściej wewnątrz formy Djawaprythiwi. To androgyniczna postać o imieniu będącym złożeniem z imieniem nieba Diw (Djaus). Para niebo-ziemia istniała przed stworzeniem. Postacie małżonków rozdzielił Indra z użyciem centralnego (axis mundi) kosmicznego słupa. Deszcz spadający na ziemię, jako nasienie Diwa zapłodnił Prythiwi i stała się matką wszystkich żywych istot.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Andrzej Ługowski: Prythiwi. W: Słownik mitologii hinduskiej. Andrzej Ługowski (red.nauk.). Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie DIALOG, 1994, s. 146, seria: Świat Orientu. ISBN 83-86483-20-2.
  2. 1 2 3 4 5 6 Prithiwi. W: Jan Knappert: Mitologia Indii. Maciej Karpiński (tłum.). Wyd. 1. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 1996, s. 271, seria: Mity i legendy świata. ISBN 83-7120-180-X.
  3. 1 2 3 4 5 6 Prythiwi. W: Religia – encyklopedia PWN. Tadeusz Gadacz, Bogusław Milerski (red. nauk.). Wyd. 1. T. 8. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 285. ISBN 83-01-14039-9.
  4. ↑ 3.2.2. Prythiwi. W: Barbara Grabowska: Ćandi, Sati, Parwati. Z dziejów literatury indyjskiej. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2012, s. 44. ISBN 978-83-235-0846-5.
  5. 1 2 3 Prithiwi , tł. Cezary Galewicz. W: Louis Frédéric: Słownik cywilizacji indyjskiej. Przemysław Piekarski (red. nauk.). Wyd. 1. T. 2. Katowice: Wydawnictwo "Książnica", 1998, s. 123, seria: Słowniki Encyklopedyczne "Książnicy". ISBN 83-7132-370-0.
  6. 1 2 3 4 Prythiwi. W: Andrzej M. Kempiński: Słownik mitologii ludów indoeuropejskich. Wyd. 1. Poznań: Kantor Wydawniczy SAWW, 1993, s. 353. ISBN 83-85066-91-8.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.