Powiat Randow (niem. Landkreis Randow, Kreis Randow) – prusko-niemiecka jednostka podziału terytorialnego w latach 1818–1939, powiat w prowincji Pomorze, w rejencji szczecińskiej. Teren dawnego powiatu leży obecnie w Polsce, w województwie zachodniopomorskim – w powiecie polickim i mieście Szczecin oraz w Niemczech, w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie (powiat Vorpommern-Greifswald) i w kraju związkowym Brandenburgia (powiat Uckermark).
Siedzibą powiatu był Szczecin, w którym znajdowała się landratura.
Historia i obszar
Powiat Randow został utworzony 1 stycznia 1818 po kongresie wiedeńskim, gdy została zarządzona reorganizacja podziału administracyjnego Królestwa Prus.
Powiat Randow na dzień 14 października 1939 r. obejmował:
- cztery miasta: Altdamm (Dąbie), Gartz (Oder), Penkun i Pölitz (Police)
- 99 gmin (m.in. Messenthin (Mścięcino), Warsow (Warszewo), Podejuch (Podjuchy), Boblin (Bobolin), Grambow i Daber (Dobra Szczecińska))
- cztery niezamieszkane obszary niemunicypalne: Forst Buchheide (Puszcza Bukowa), Dammscher See (jezioro Dąbie) oraz Forst Falkenwalde (las tanowski) i Forst Stolzenburg (las stolecki) na obszarze Puszczy Wkrzańskiej.
Powiat Randow został zlikwidowany 15 października 1939 r. uchwałą. Na jej podstawie do obszarów miejskich Szczecina włączono 31 gmin powiatu (Wielkie Miasto Szczecin), a resztę obszaru podzielono między powiaty Ueckermünde, Greifenhagen i Naugard.
W 1945 roku Polsce po konferencji poczdamskiej przypadła wschodnia i środkowa (część ziem dopiero po likwidacji tzw. Enklawy polickiej) strona dawnego powiatu Randow. W roku 1946 Polską część dawnego powiatu Randow przyłączono do powiatu szczecińskiego w nowo utworzonym woj. szczecińskim.
Obecnie dawne terytorium powiatu obejmują niemieckie powiaty Vorpommern-Greifswald i Uckermark oraz polski powiat policki i miasto Szczecin.
Nazwa
Nazwa powiatu wzięła się od rzeki Randow (pol. Rędowa), na której była wyznaczona jego zachodnia granica.
Przypisy
- ↑ Deutsche Verwaltungsgeschichte Pommern, Kreis Randow [online], treemagic.org [dostęp 2022-05-11].
- ↑ Jan Matura: Historia Polic od czasów najstarszego osadnictwa do II wojny światowej. Wyd. 2. Police: Urząd Gminy w Policach, 2002, s. 102-103. ISBN 83-914853-5-8. (pol.).
- ↑ Dz.U. z 1945 r. nr 33, poz. 196
- ↑ Dz.U. z 1946 r. nr 28, poz. 177
Bibliografia
- Provinz Pommern 1845, s.1 (de)
- Provinz Pommern 1849, Neuster Zeitungs Atlas, J. Meyer, 1855, s. 1. (de)
- Preussische Provinz Pommern 1:600000, Geographisches Institut, Heinrich Kiepert, Weimar 1856 s. 1 (de)
- Karte der historischen preussischen Provinz Pommern 1905 1:600000, Deutsches Verlaghaus Bong & Co, Berlin 1905, s.1 (de)