Postępowanie upominawcze – postępowanie odrębne uregulowane w Kodeksie postępowania cywilnego, zmierzające do szybkiego uzyskania tytułu egzekucyjnego przez wierzyciela wysuwającego roszczenie pieniężne, którego dłużnik nie kwestionuje.

Przebieg postępowania

Właściwość sądu w postępowaniu upominawczym ustalana jest na zasadach ogólnych, z wyjątkiem elektronicznego postępowania upominawczego opisanego poniżej. Czynności w postępowaniu upominawczym mogą wykonywać także referendarze sądowi.

Sprawy rozpoznaje się na posiedzeniu niejawnym, na podstawie samej tylko treści pozwu wraz z załącznikami bez doręczenia jego odpisu lub wysłuchania strony pozwanej. Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym sąd co do zasady wydaje, jeżeli powód dochodzi roszczenia pieniężnego albo świadczenia innych rzeczy zamiennych, a według treści pozwu roszczenie nie jest oczywiście bezzasadne, twierdzenia co do faktów nie budzą wątpliwości i zaspokojenie roszczenia nie zależy od świadczenia wzajemnego.

W nakazie zapłaty sąd nakazuje pozwanemu, by w terminie oznaczonym w nakazie zaspokoił roszczenie w całości wraz z kosztami albo wniósł w tym terminie sprzeciw. Termin na zaspokojenie roszczenia lub wniesienie sprzeciwu zależy jest od miejsca, w którym ma nastąpić doręczenie nakazu pozwanemu oraz wynosi:

  • dwa tygodnie od dnia doręczenia nakazu w przypadku, gdy doręczenie nakazu pozwanemu ma mieć miejsce w kraju;
  • miesiąc od dnia doręczenia nakazu w przypadku, gdy doręczenie nakazu pozwanemu ma mieć miejsce poza granicami kraju na terytorium Unii Europejskiej;
  • trzy miesiące od dnia doręczenia nakazu, w przypadku gdy doręczenie nakazu ma mieć miejsce poza terytorium Unii Europejskiej.

Sprzeciw i jego konsekwencje

Sprzeciw wnosi się do sądu, który wydał nakaz zapłaty. W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwany powinien wskazać, czy zaskarża nakaz w całości czy w części oraz przedstawić zarzuty, które pod rygorem ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy. Sprzeciw niedopuszczalny, spóźniony, nieopłacony lub dotknięty brakami, których nie usunięto pomimo wezwania sąd odrzuca.

W przypadku prawidłowego wniesienia sprzeciwu, nakaz zapłaty traci moc, ale tylko w części, która jest sprzeciwem zaskarżona. Sprzeciw jednego tylko ze współpozwanych o to samo roszczenie oraz co do jednego lub niektórych uwzględnionych roszczeń powoduje utratę mocy nakazu jedynie co do nich. Na wniosek strony sąd wydaje postanowienie stwierdzające utratę mocy nakazu zapłaty w całości lub części. Z uwagi na fakt, że skuteczne wniesienie sprzeciwu wywołuje nieodwracalny skutek w postaci utraty mocy przez nakaz zapłaty, cofnięcie sprzeciwu nie jest dopuszczalne.

Nakaz zapłaty, przeciwko któremu nie wniesiono – w całości lub choćby w części – sprzeciwu, ma skutki prawomocnego wyroku.

Elektroniczne postępowanie upominawcze

W dniu 1 stycznia 2010 roku weszły w życie przepisy, wprowadzające do polskiego systemu prawnego nowe cywilne postępowanie – elektroniczne postępowanie upominawcze. Postępowanie to zostało unormowane w rozdziale zatytułowanym "Elektroniczne postępowanie upominawcze". Jest to postępowanie o charakterze fakultatywnym, gdyż sprawa toczy się w tym postępowaniu tylko, jeśli powód zdecyduje się złożyć pozew drogą elektroniczną.

Nowelizacja miała na celu odciążenie sądów w sprawach drobnych roszczeń pieniężnych wnoszonych masowo przeciwko różnym osobom ale w identycznych stanach faktycznych. W Sądzie Rejonowym w Lublinie został utworzony XVI Wydział Cywilny, który rozpatrywał pozwy wnoszone elektronicznie bez względu na wartość przedmiotu sporu (ograniczona jest jedynie z powodów technicznych do stu milionów złotych w jednym pozwie), a swoją właściwością obejmował całą Polskę. Akta sprawy prowadzi się w formie elektronicznej i w takiej też postaci podlegają udostępnianiu stronom. Do pozwu nie dołącza się dowodów. Pozew wnoszony jest przy użyciu elektronicznego formularza lub w fomie paczki pozwów w formacie xml (opcja dostępna wyłącznie dla powodów masowych), a opłatę sądową od pozwu uiszcza się wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Nakaz zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym ma postać elektroniczną i jest dostępny na stronie www.e-sad.gov.pl po podaniu unikalnego kodu nakazu (20-znakowego) umieszczonego w lewym górnym rogu wydruku weryfikacyjnego.

Czynności w elektronicznym postępowaniu upominawczym może wykonywać referendarz sądowy. Czynności sądu, referendarza i przewodniczącego utrwalane są wyłącznie w systemie teleinformatycznym, a wytworzone w ich wyniku dane w postaci elektronicznej opatrywane kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Warunkiem skutecznego wniesienia pisma procesowego przez powoda jest wniesienie go drogą elektroniczną. Datą wniesienia pisma procesowego jest data wprowadzenia go do systemu teleinformatycznego. Doręczeń powodowi dokonuje się za pośrednictwem tegoż systemu (tzw. doręczenie elektroniczne), a pozwanemu – gdy wniesie pismo drogą elektroniczną. W przypadku takiego doręczenia doręczenie następuje z datą wskazaną w elektronicznym potwierdzeniu odbioru korespondencji. W przypadku braku takiego potwierdzenia doręczenie uznaje się za skuteczne z upływem 14 dni od daty umieszczenia pisma w systemie teleinformatycznym.

W elektronicznym postępowaniu upominawczym czynności może wykonywać referendarz sądowy. Rozpoznanie zażalenia na postanowienie wydane w elektronicznym postępowaniu upominawczym, jak również na postanowienie wydane w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi wykonawczemu wydanemu w tym postępowaniu następuje w składzie jednego sędziego. W przypadku braku podstaw do wydania nakazu zapłaty sąd umarza postępowanie. Przed 7 lutego 2020 r sąd przekazywał sprawę do sądu według właściwości ogólnej, chyba że powód wraz z pozwem złożył wniosek o umorzenie postępowania. W takim przypadku sąd umarzał postępowania i zwracał całość opłaty sądowej. Postanowienie o przekazaniu sprawy lub umorzeniu w wyniku braku podstaw do wydania nakazu zapłaty doręczano tylko powodowi. W przypadku wniesienia sprzeciwu sąd umarza postępowanie w zakresie, w którym nakaz zapłaty utracił moc. Przed 7 lutego 2020 r. nakaz zapłaty zawsze tracił moc w całości, a sprawa podlegała przekazaniu do sądu właściwości ogólnej, który był związany postanowieniem o przekazaniu sprawy.

Klauzula wykonalności jest nadawana nakazowi zapłaty z urzędu i ma postać elektroniczną. Za pośrednictwem systemu teleinformatycznego można złożyć do komornika elektroniczny wniosek o wszczęcie egzekucji. Dalsze postępowanie egzekucyjne toczy się już w formie tradycyjnej.

Od 1 stycznia 2011 w związku ze zniesieniem Sądu Rejonowego w Lublinie, Elektroniczne Postępowanie Upominawcze toczy się przed VI Wydziałem Cywilnym Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie.

Statystyki elektronicznego postępowania upominawczego

Wpływ i załatwienie spraw w elektronicznym postępowaniu upominawczym
Rok Rodzaj spraw Pozostało z
poprzedniego
roku		 Wpłynęło Załatwiono Pozostało na
rok następny
Ogółem w tym
Uwzględniono Zwrócono Odrzucono Umorzono Przekazano do
innego sądu		 Inne
2018 cywilne 266870 2206276 2308537 1257705 37671 47472 260830 704857 2 164609
gospodarcze 42116 179414 207806 122680 4113 3569 9038 68406 - 13724
pracy 146 59598 56348 38805 621 729 9 16274 - 3306
ogółem 309132 2445293 2572786 1419190 42405 51770 269877 789537 2 181639
2019 cywilne 167878 2264380 2238964 1333294 50371 42497 206392 606409 1 193294
gospodarcze 13724 286505 251746 149455 5370 4916 29482 62523 - 48483
pracy 37 284 274 96 1 1 5 171 - 47
ogółem 181639 2551169 2490984 1482845 55742 47414 235879 669103 1 241824
2020 cywilne 193294 1771208 1805031 1329501 37579 32383 286773 118789 6 159471
gospodarcze 48483 227109 256990 186716 4388 5107 42226 18552 1 18602
pracy 47 165 200 60 4 1 42 93 - 12
ogółem 241824 1998482 2062221 1516277 41971 37491 329041 137454 7 178085

Postępowanie upominawcze a postępowanie nakazowe

Postępowanie upominawcze i postępowanie nakazowe są do siebie bardzo podobne i oba prowadzą do wydania przez sąd nakazu zapłaty na posiedzeniu niejawnym, bez odbycia rozprawy. Są jednak istotne różnice między tymi postępowaniami:

  • w postępowaniu upominawczym należy uiścić wyższą opłatę od pozwu - 5% wartości przedmiotu sporu, w postępowaniu nakazowym wynosi ona 1,25% wartości przedmiotu sporu,
  • w postępowaniu upominawczym sąd z urzędu wydaje nakaz zapłaty, jeżeli roszczenie nie jest bezzasadne, zaś twierdzenia co do faktów nie budzą wątpliosci, natomiast w postępowaniu nakazowym powód musi przedstawić jeden z dokumentów wymienionych w art. 485 kodeksu postępowania cywilnego i złożyć razem z pozwem wniosek o rozpoznanie sprawy w tym postępowaniu,
  • nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym stanowi tytuł zabezpieczenia wykonalny bez nadawania klauzuli wykonalności - natomiast w odniesieniu do nakazu zapłaty wydanego w elektronicznym postępowaniu upominawczym nie ma takowych przepisów,
  • nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym traci moc w chwili skutecznego wniesienia sprzeciwu, a nakaz w postępowaniu nakazowym wymaga uchylenia po przeprowadzeniu rozprawy.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Art. 4804 § 2 kpc.
  2. ↑ Art. 4801 kpc.
  3. ↑ Art. 499 kpc.
  4. ↑ Art. 4802 oraz art. 505 § 1 kpc.
  5. ↑ Art. 4803 oraz art. 505 § 1 kpc.
  6. ↑ Art. 505 kpc.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 Wiśniewski i inni, Kodeks postępowania cywilnego : komentarz., Wolters Kluwer, 2021, s. 1032, ISBN 978-83-8187-982-8, OCLC 1256174412 [dostęp 2021-12-24].
  8. ↑ Art. 4802 § 2 kpc.
  9. ↑ Ustawa z dnia 9 stycznia 2009 roku o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2009 r. nr 26 poz. 156)
  10. ↑ Art. 50528 i następne kpc
  11. ↑ Art 50531 oraz art. 125 § 21 kpc.
  12. 1 2 Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1469).
  13. ↑ Zob. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 października 2016 r. w sprawie czynności sądu związanych z nadawaniem klauzuli wykonalności elektronicznym tytułom egzekucyjnym oraz sposobu przechowywania i posługiwania się elektronicznymi tytułami wykonawczymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 1739).
  14. ↑ Zob. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2016 r. w sprawie czynności Krajowej Rady Komorniczej umożliwiających komornikom prowadzenie egzekucji na podstawie elektronicznego tytułu wykonawczego oraz czynności komornika dokonywanych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego w postępowaniu egzekucyjnym (Dz.U. z 2016 r. poz. 1417).
  15. ↑ Zob. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 grudnia 2010 r. w sprawie zniesienia Sądu Rejonowego w Lublinie i Zamiejscowego Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w Trzciance z siedzibą w Czarnkowie, utworzenia Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku i Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie oraz zmiany rozporządzenia w sprawie sądów apelacyjnych, sądów okręgowych i sądów rejonowych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. z 2010 r. nr 245, poz. 1640).
  16. ↑ W całości lub w części - wydano nakaz zapłaty.
  17. ↑ W wyniku stwierdzenia braku podstaw do wydania nakazu zapłaty na podstawie art. 50533 kpc.
  18. ↑ Sprawozdania za rok 2018 – Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie [online], lublin-zachod.sr.gov.pl [dostęp 2021-12-24].
  19. ↑ Sprawozdania za rok 2019 – Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie [online], lublin-zachod.sr.gov.pl [dostęp 2021-12-24].
  20. ↑ Sprawozdania za rok 2020 – Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie [online], lublin-zachod.sr.gov.pl [dostęp 2021-12-24].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.