Porządzie
wieś

Zabytkowy kościół pw. św. Teresy
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Powiat

wyszkowski

Gmina

Rząśnik

Liczba ludności (2011)

725

Strefa numeracyjna

29

Kod pocztowy

07-205

Tablice rejestracyjne

WWY

SIMC

0519080

Położenie na mapie gminy Rząśnik
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Położenie na mapie powiatu wyszkowskiego
52°41′56″N 21°25′26″E/52,698889 21,423889

Porządzie – wieś w Polsce, położona w województwie mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, w gminie Rząśnik. Leży w dolinie Bugu i Narwi.

Historia

Zmiany administracyjne

Prywatna wieś duchowna położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie kamienieckim ziemi nurskiej województwa mazowieckiego. W XV–XVIII w. wieś była częścią dóbr biskupów płockich. Po upadku I Rzeczypospolitej upaństwowiona, była częścią dóbr narodowych Leszczydół.

W 1819 we wsi mieszkało 16 gospodarzy trzydniowych (odrabiali pańszczyznę w wysokości 3 dni), 5 jednodniowych, 1 czynszownika, 5 chałupników. We wsi mieszkało 120 osób, w tym 5 osób pochodzenia żydowskiego. W 1827 istniało tu 28 domów, w których mieszkało 200 osób. W 1855 we wsi było 16 gospodarzy trzydniowych oraz 5 jednodniowych, 9 chałupników i 1 czynszownik. Istniała karczma. W 1921 we wsi notowano 96 domów i 510 mieszkańców. Należała do gminy Wyszków.

W latach 1954–1972 wieś należała do gromady Rząśnik, od 1973 do gminy Rząśnik. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

W strukturze kościoła rzymskokatolickiego wieś, siedziba parafii, należy do metropolii białostockiej, diecezji łomżyńskiej, dekanatu Wyszków.

Integralne części wsi Porządzie
SIMCNazwaRodzaj
0519110Górykolonia
0519127Grabnikosada leśna
0519096Porządzie-Koloniaczęść wsi
0519140Przyspaosada leśna
0519104Stara Wieśczęść wsi

Wydarzenia

Etymologię nazwy wsi wyprowadza się od pierwotnego układu wsi według określonego porządku albo porządnej pracy mieszkańców.

W 1783 sołectwo w Porządziu nadał Janowi i Mariannie Karłowiczom biskup płocki Michał Jerzy Poniatowski.

W 1858 wieś urządzono kolonialnie.

W dniach 14–15 lipca 1863 oddział dowodzony przez Jakuba Jasińskiego i Józefa Konstantego Ramotowskiego stoczył tu bitwę z wojskami carskimi.

W drugiej połowie XIX w. badania etnograficzne prowadził tu Oskar Kolberg, a w latach 50. XX w. Marian Pokropek. Wieś stanowiła ważny ośrodek tkacki w kurpiowskiej Puszczy Białej.

W okresie międzywojennym we wsi istniał Dom Ludowy, siedziba organizacji świeckich i religijnych, czasowo siedziba szkoła powszechnej. Inicjatorem powstania Domu Ludowego był ks. Jan Trzaskoma.

Architektura

W miejscowości znajduje się kościół drewniany z I poł. XVIII w. w 1928 przeniesiony tu z Dzierżenina.

We wsi istnieje Publiczna Szkoła Podstawowa im. ks. Jana Trzaskomy. W 2018 przy szkole otwarto halę sportową.

Przypisy

  1. ↑ Wieś Porządzie w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2020-04-11], liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. ↑ GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
  3. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 956 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. 1 2 3 GUS. Rejestr TERYT
  5. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 9 stycznia 2024, identyfikator PRNG: 108889
  6. 1 2 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  7. ↑ Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000 [online], Atlas Fontium [dostęp 2023-09-28] (pol.).
  8. 1 2 Leszek Zugaj, Historia administracji w gminie Rząśnik, Lublin 2013–2017, s. 100.
  9. 1 2 3 4 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VIII - wynik wyszukiwania - DIR [online], dir.icm.edu.pl [dostęp 2023-09-28].
  10. ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, t. 1: M. st. Warszawa, województwo warszawskie, mbc.cyfrowemazowsze.pl, Warszawa 1925, s. 134 [dostęp 2022-07-26].
  11. ↑ Porządzie - Parafia pw. św. Teresy od Dzieciątka Jezus [online], diecezja.lomza.pl [dostęp 2023-10-15] (pol.).
  12. 1 2 3 Oskar Kolberg, Mazowsze. Obraz etnograficzny, t. 4: Mazowsze stare. Mazury. Kurpie, Kraków 1888.
  13. 1 2 Iza Stańczak, Porządek w Porządziu [online], Tygodnik Ostrołęcki, 21 kwietnia 2005 [dostęp 2023-09-28] (pol.).
  14. ↑ Tomasz Chludziński, Janusz Żmudziński, Mazowsze. Mały przewodnik, Warszawa: Sport i Turystyka, 1978, s. 201–202.
  15. 1 2 Kurpie w czerni i bieli, czyli Porządzie na starej fotografii [online], wdi24.pl, 18 lipca 2023 [dostęp 2023-09-28] (pol.).
  16. 1 2 Szkoła Podstawowa im. ks. Jana Trzaskomy w Porządziu - Historia szkoły [online], pspporzadzie.szkolnastrona.pl [dostęp 2023-09-28].
  17. ↑ Małgorzata Laskowska-Adamowicz, Kościół parafialny pw. św. Teresy [online].
  18. ↑ Porządzie czekało 20 lat. Otwarcie nowej hali sportowej przy szkole podstawowej [online], Tuba Wyszkowa, 9 lutego 2018 [dostęp 2023-09-28] (pol.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.