Pomorsko (niem. Pommerzig) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie zielonogórskim, w gminie Sulechów.

W latach 1945–1950 Pomorsko należało do powiatu krośnieńskiego, zaś w latach 1951–1975, do powiatu sulechowskiego. Do roku 1945, jako Pommerzig, należała do powiatu krośnieńskiego. W latach 1954-1972 wieś należała i była siedzibą gromady Pomorsko. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

We wsi funkcjonuje przeprawa promowa przez Odrę.

W 2009 roku na miejscu starego, nieczynnego basenu wybudowano kompleks boisk sportowych w ramach programu "Moje Boisko - Orlik 2012". W skład kompleksu wchodzą: boisko wielofunkcyjne do koszykówki i siatkówki oraz budynek szatniowo - sanitarny. Boisko ogrodzone jest siatką oraz oświetlone. Na miejscu działa trener.

W 2011 roku wybudowany został także nowy plac zabaw dla dzieci, niedaleko świetlicy wiejskiej. Pomorsko posiada także Ochotniczą Straż Pożarną, która w swoich zasobach ma dwa wozy strażackie i nowo wybudowaną remizę.

Przedwojenne Pomorsko należało do jednych z największych miejscowości wiejskich w dawnym powiecie krośnieńskim (Kreises Crossen), uplasowało się na 4. miejscu pod względem liczby mieszkańców (1939) - 1252. Analizując dane, można dojść do wniosku, iż ówczesne Pommerzig było ponad dwukrotnie większe pod względem liczby mieszkańców od obecnego Pomorska.

Według danych na 31 grudnia 2017 miejscowość zamieszkuje 603 mieszkańców.

Historia

Pomorsko zostało po raz pierwszy wzmiankowane w dokumentach w 1409 roku jako Pomoroczek i 1469 roku jako Pomornicze. W XVI wieku (1565 r.) właścicielem wsi był Lesław, później Kalekreuthowie, a następnie von Schmettow. Po ostatnim właścicielu, którego ród pochodzi z Danii, został pałac z XVIII w. Pałac, rodzina Schmettow utraciła za długi i przeszedł on w 1928 r. na rzecz państwa niemieckiego. W 1482 roku Pomorsko znalazło się w rękach Brandenburgii. Wcześniej wchodziły w skład Księstwa Głogowskiego. Ziemie te odtąd nazywane były Księstwem Krośnieńskim. W 1565 roku Pomorsko było w rękach von Ladislaus Kalckreuter, a w 1566 roku należało do braci Bastiana i Hansa Ralfreuthfchen. Hans żył o 6 lat dłużej od Bastiana i w 1586 panem w Pomorsku został Christoff Kalckreutt, prawdopodobnie syn Hansa. Od 1644 r. majątek został powiększony i pozostał do ok. 1726 r. w rękach Klieder, kiedy przeszedł na Gottfrieda Wilhelma Barona von Schmettau, porucznika kawalerii króla duńskiego, właściciela Brodów, Kosobudza, Sorgo, który kupił majątek za 60 tys. talarów. Był założycielem majoratu powstałego już w XVIII w. Trzema pierwszymi właścicielami rodu von Schmettau po G. Wilhelmie byli: Gottfried Henryk Reichsgraf od 1742 do 1762, Gottfried Henryk Leopold do 1812 r., August Bogusław Leopold Gotfried do 1816. W związku z tym, że ten ostatni miał tylko córki, Majorat przeszedł w ręce syna Reichsgrafa- Barnarda Aleksandra Gottfrieda von Schmettau, młodszego syna Gottfrieda Henryka Leopolda i w rękach tych potomków był do połowy XIX wieku. Założyciele Majoratu przez wszystkie lata co roku zmuszeni byli przeznaczać datek na renowację pałacu. Wybudowali również kościół w Pomorsku, w którym umieszczono ich portrety. Budowla jednak była na tyle słaba, że w drugiej połowie XIX w. musiano na nowo wybudować kościół.

Skarb z Pomorska

Przed 1939 r. w miejscowości Pomorsko odkryto skarb. Drogą zakupu został pozyskany przez Gabinet Numizmatyczny do Museum Fur Hamburgische Geschichte w Berlinie. Trafiła tam niestety tylko część skarbu. W przeważającej mierze składał się z silnie pokawałkowanego srebra, głównie monet i ozdób. Określono 187 i 374 egzemplarze monet europejskich, poza tym znajdowało się tam ok. 220 g monet nieczytelnych. Udało się określić, że mniej więcej połowa tych monet to fragmenty monet orientalnych. W skład monet wchodziły w większości denary niemieckie, zwłaszcza denary Ottona i Adelajdy. W skarbie występują również monety czeskie, włoskie, bizantyjskie, angielskie i skandynawskie, lecz w bardzo niewielkiej liczbie. Najpóźniejszą z monet wchodzącej w skład skarbu datuje się po 1006 r. Znaleziono również ok. 100 g fragmentów ozdób.

Zabytki

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest:

• zespół pałacowy, z XVIII wieku-XX wieku:
  • pałac
  • oficyna
  • dom obok bramy wjazdowej
  • park

inne zabytki:

• Kościół św. Wojciecha, zbudowany w stylu neogotyckim w 1858 r., z przeznaczeniem dla ewangelików, od 1945 r., po wyzwoleniu wsi w posiadaniu rzymsko-katolików. Pomorsko należy do parafii Nietkowice
• poniemiecki cmentarz i krypta znajdują się obok kościoła.

Przypisy

Bibliografia

• Orlik 2012 w Pomorsku. sulechow.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-10-11)].
• Przedwojenny rocznik statystyczny (1939)
• Pałac w Pomorsku - Lubuski Konserwator Zabytków