| Państwo | |
|---|---|
| Miejsce | |
| Data | |
| Liczba zabitych |
9 |
| Sprawca |
oddział Narodowych Sił Zbrojnych dowodzony przez Władysława Kołacińskiego |
Położenie na mapie Polski w latach 1945–1951 | |
| 51°05′16″N 19°52′26″E/51,087778 19,873889 | |
Pogrom w Przedborzu – zbrodnia popełniona na żydowskich mieszkańcach miasteczka Przedbórz 27 maja 1945 roku przez oddział Narodowych Sił Zbrojnych. Jego ofiarą padło od siedmiu do trzynastu osób.
W artykule naukowym na temat pogromu Joanna Tokarska-Bakir podkreśla, że zamordowano wszystkich Żydów, jakich udało się wówczas odszukać, i ten fakt sprawia, że w przypadku Przedborza można mówić o czystce etnicznej. Przy życiu pozostawiono tylko doktora Juliusza Kamińskiego, znajomego, wcześniej lekarza w oddziale NSZ Władysława Kołacińskiego „Żbika”.
Według opisu w „Księdze Pamięci Przedborza – 33 lata po zagładzie” ofiary były ukrywającymi się u okolicznych chłopów żydowskimi mieszkańcami Przedborza, którzy po wojnie mieszkali dla bezpieczeństwa w budynku dawnej restauracji jednego z nich, Becalela Wyszyńskiego.
Według wersji dowódcy oddziału, który dokonał mordu, Władysława Kołacińskiego ps. „Żbik” ofiary były wyselekcjonowanymi spośród 300 mieszkających w mieście Żydów rzekomo „płatnymi agentami Moskwy”. Historycy uznali te rewelacje za nieprawdziwe. Po wojnie w Przedborzu przebywało nie więcej niż kilkunastu ocalałych Żydów. Z kolei Instytut Pamięci Narodowej stwierdził jednoznacznie, że zamordowani Żydzi nie byli funkcjonariuszami komunistycznymi. W mordzie oddziałowi „Żbika” pomagali pracownicy Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego.
Pod budynek zamieszkały przez Żydów podjechał samochód ciężarowy, sprawcy związali ich i wywieźli do lasu, gdzie ich rozstrzelali; zrabowali również ich mienie.
Nazwiska ofiar wg różnych źródeł to Alter Litmanowicz, Mojżesz Wiernik, Rajzla Salcberg, Estera Kornowa, Józefa Korn i Mendel Fogel; ewentualnie Litmanowicz, Litzband, Aleksandrowicz, Schwartz, 3 NN, w tym 2 kobiety.
Przypisy
- 1 2 3 Joanna Tokarska-Bakir, Terror w Przedborzu, noc z 26/27 maja 1945, „artykuł ukaże się w zbiorze "Bracia miesiące"” [dostęp 2021-02-08] (ang.).
- 1 2 Przedborz – 33 shanim le-hurbana, Tel-Avivi, 1977, s. 500
- ↑ K. Kersten, Polacy, Żydzi, komunizm – anatomia półprawd 1939-68, 1992, s. 116
- ↑ Historia społeczności | Wirtualny Sztetl [online], sztetl.org.pl [dostęp 2021-02-08].
- ↑ Janusz, Nieświęci Wyklęci [online], www.radomszczanska.pl [dostęp 2021-02-08] (pol.).
- ↑ Lokalna gazeta dotarła do archiwalnych dokumentów. Mówią o pogromie Żydów przez żołnierzy wyklętych [online], naTemat.pl [dostęp 2021-02-08] (pol.).
- ↑ Przedborz - Przedborska gmina żydowska [online], www.przedborz.com.pl [dostęp 2021-02-08].