Poezja haptyczna (poezja dotykowa, z gr. απτικός /haptikos/ – dotyk) – forma sztuki łącząca cechy typografii i rzeźby w celu tworzenia obiektów, które mogą być nie tylko widoczne, ale także dotykane i możliwe do manipulowania. W poezji haptycznej zmysł dotyku (w mniejszym stopniu również inne zmysły) jest równy, a czasem ważniejszy od zmysłu wzroku. W swoim odstępstwie od poezji wyłącznie tekstowej wykazuje podobieństwo do poezji wizualnej i poezji dźwiękowej. Poezja tekstowa i poezja haptyczna mają jednak ten sam cel – wywołać w umyśle odbiorcy efekt artystyczny.

Historia

Cechy poezji haptycznej miały występujące już w starożytności obiekty magiczne. Istniały bowiem przedmioty osobiste z zapisanymi na nich zaklęciami czy innymi treściami posiadającymi dla użytkownika szczególne znaczenie. Do obiektów takich zaliczać można talizmany, klejnoty gnostyckie czy przedmioty fetyszystyczne. Wynalezienie i używanie alfabetu Braille’a przyczyniło się do tworzenia i adaptacji tekstów literackich w dotykowym systemie zapisu. W sztuce XX wieku "dotykalne obiekty poetyckie" tworzyli między innymi Dadaiści, Marcel Duchamp, Kurt Schwitters, także Joseph Cornell (pudełka surrealistyczne) i grupa Fluxus. Nowszym historycznie zjawiskiem w poezji haptycznej stało się tworzenie książek unikatowych. Współczesnym trendem jest stosowanie nowoczesnych urządzeń interaktywnych i przestrzeni wirtualnych w tworzeniu sztuki cyfrowej.

Poeci haptyczni

Współczesnymi poetami haptycznymi są między innymi Joan Brossa (Katalonia), Ian Hamilton Finlay (Szkocja) ze swoim dziełem życia - Mała Sparta (ang. Little Sparta), Ay-O (Japonia), Jadwiga Sawicka (Polska), Ewa Partum (Polska), Żarko Aleksić (Serbia), który spisywanie wierszy poprzedzał medytowaniem w kontakcie z dotykalnymi przedmiotami lub pozostawaniem dłuższy czas w pozycji pozwalającej dotkliwie doświadczyć swojej cielesności. Przykładem poezji haptycznej może być też praca „Alea iacta Est” Stanisława Dróżdża, który jednak częściej tworzył poezję konkretną.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Haptic poetry. Stroud (eng.). [dostęp 2018-01-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (29 stycznia 2018)].
  2. ↑ HAPTIC POETRY (eng.). [dostęp 2018-01-29].
  3. ↑ Dzień z Fluxusem w Mocaku. [dostęp 2018-01-29].
  4. ↑ Narracje, estetyki, geografie: Fluxus w trzech aktach. (prezentacja). [dostęp 2018-01-29].
  5. ↑ Porozumialcy. O nowej poezji cz. 2. Korporacja ha!art. [dostęp 2018-01-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (26 stycznia 2018)].
  6. ↑ Little Sparta Trust(eng.). [dostęp 2018-01-29].
  7. ↑ Kolekcja dzieł Ay-O w Museum of Modern Art (eng.). [dostęp 2018-01-29].
  8. ↑ Tom poezji pt. "Unions". [dostęp 2018-01-29].
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.