Podgrodzie (do 1945 niem. Wendischer Berg-Altstadt) – dawna osada, obecnie dzielnica miasta Nowe Warpno położona w północno-wschodniej części miasta przy wjeździe z DW114, ok. 49 km na północ od centrum Szczecina, w województwie zachodniopomorskim, powiecie polickim.

Położenie

Niewielka osada wypoczynkowo-rybacka położona na niewielkim Półwyspie Grodzkim, oddzielającym Zatokę Nowowarpieńską od Zalewu Szczecińskiego. Znajduje się tutaj przystań, plaża oraz zagrody rolnicze, domy rybackie z czasów niemieckich oraz Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy im. A. Fiedlera. Na półwyspie utworzono użytek ekologiczny "Półwysep Podgrodzie", ok. 300 m od półwyspu znajduje się Łysa Wyspa, również część użytku ekologicznego. Wyspa znajduje się w najbliższej odległości do Niemiec (Altwarp).

Nieopodal Podgrodzia (na wschód) położona jest nad Zalewem Szczecińskim osada Miroszewo, obecnie także część Nowego Warpna, znajduje się tam ośrodek wypoczynkowy.

Historia

Już w średniowieczu istniał tutaj prawdopodobnie słowiański gród (Słowiańska góra, wzniesienie). Podgrodzie jako regularna osada powstała dopiero na początku XX wieku. Na początku osada typowo rolnicza, po I wojnie światowej utworzono tutaj ośrodek rehabilitacyjno-wypoczynkowy dla kombatantów, później przekształcony w sanatorium.

Zarządzeniem Ministerstwa Oświaty, 27 lipca 1952 roku w poniemieckiej osadzie dla rybaków w Podgrodziu utworzono tzw. Republikę Dziecięcą, czyli minipaństewko zarządzane całkowicie przez młodzież, na wzór obozu pionierów Artek w ZSRR (jako czwarte tego typu na świecie, a pierwsze w Polsce). Opiekę nad przedsięwzięciem sprawował Centralny Związek Spółdzielczości Pracy. Na sześciotygodniowych turnusach kolonijnych przebywało tam około tysiąca dzieci, które wdrażano do „dorosłych” zajęć – tworzyły różne służby i rady narodowe. Główną atrakcją republiki była wąskotorowa kolej dziecięca o prześwicie 750 mm i długości 3,2 km, zwana Podgrodzkim Expresikiem. Na trasie urządzono murowany dworzec i około pięciu przystanków, a kolej dysponowała parowozem (prawdopodobnie Ty-1081) i trzema wagonami. Ruch pociągów (z wyjątkiem stanowiska maszynisty) prowadzony był przez dzieci i przewidywał 6 kursów między godzinami 10:00 a 17:40, z czasem przejazdu wynoszącym 25 minut. Patronat nad miasteczkiem i obsługę kolejki objęła Huta Szczecin. Kolejka istniała do 1964 roku, a sama republika do 1973 roku. Po tym, ośrodek przeszedł pod zarząd Kuratorium Oświaty i Wychowania i utworzono w nim placówkę resocjalizacyjną dla młodzieży, a następnie w latach 80. Ośrodek Szkolno-Wychowawczy im. Arkadego Fiedlera.

Zdjęcia

• Podgrodzie (Nowe Warpno)
• Dawny przystanek kolejki
• Budynek dawnej izby historii
• Budynek dawnej poczty
• Przystań

Przypisy

Zobacz też

• Jezioro Nowowarpieńskie