Po co wolność – utwór polskiego zespołu rockowego Kult. Pochodzi z albumu Kaseta, wydanego w 1989 roku przez wytwórnię Arston. Autorem tekstu jest Kazik Staszewski, muzykę skomponował Janusz Grudziński. „Po co wolność” uchodzi za jeden z najważniejszych utworów zespołu, będącym (obok m.in. „Polski”) antykomunistycznym hymnem generacji.

Utwór powstał w 1985 roku, jednak ze względu na cenzurę nie mógł być wcześniej oficjalnie nagrany i był wykonywany wyłącznie na koncertach. W nagraniu wersji albumowej uczestniczyli Rafał Kwaśniewski i Piotr Falkowski, którzy byli członkami zespołu przez kilka miesięcy. Tuż po nagraniu albumu Kaseta Kwaśniewski odszedł z Kult, po czym dołączył do Elektrycznych Gitar.

Treść utworu

„Po co wolność” jest komentarzem do ówczesnej sytuacji społeczno-politycznej w komunistycznej Polsce, gdzie społeczeństwo zgadzało się na zniewolenie w zamian za przyznanie im niewielkich przywilejów i dóbr ze strony władz.

Utwór ma formę przemówienia. Zaczyna się od słów Przemówienie z dnia siódmego roku bieżącego. Zwrot „rok bieżący” nawiązuje do PRL-owskiej nowomowy. W następnych zwrotach padają dobra i przywileje, które otrzymała ludność w zamian za zrzeczenie się swobód. Wymienione są m.in.: festiwale Interwizja i Eurowizja, filmy fantastyczne, autobusy do pracy, bezpłatny przydział spirytusu, Mundial 1986, również wydawanie zgód na organizację demonstracji ulicznych. Refren stanowi przemówienie parodiujące nowomowę i styl propagandy socjalistycznej.

Ostatnia strofa jest gorzkim komentarzem na podział świata na blok zachodni i wschodni i jego konsekwencję (Co za fatalny świat / Podzielony granicami / Z ludźmi, których kochasz / Rozmawiasz tylko listami / Czujesz ich jedynie przy pomocy pocztowego kleju / Tylko dlatego, że mieszkają w innym kraju). Kazik Staszewski, pisząc ostatnią zwrotkę, nawiązywał do swojej sytuacji życiowej, gdzie czuł się odizolowany od rodziny, która zamieszkała w Wielkiej Brytanii.

Nawiązania w kulturze i covery

W 2016 roku reżyser Leszek Gnoiński stworzył film pt. Jarocin. Po co wolność, przedstawiający historię festiwalu rockowego w Jarocinie. Tytuł filmu został zaczerpnięty z piosenki „Po co wolność”.

Covery tej piosenki nagrały zespoły Farben Lehre (Projekt Punk z 2013 roku) oraz Pabieda (Nowa wymowa z 2013 roku).

Przypisy

Bibliografia

• Stanisław Bitka. Bunt i nostalgia. Filmy dokumentalne o festiwalu w Jarocinie. „Images. The International Journal of European Film, Performing Arts and Audiovisual Communication”. 26.35, 2019. 
• Maciej Fic: Muzyka rockowa jako źródło edukacji o Polsce Ludowej. W: Maciej Fic (red.): Polska Ludowa w edukacji historycznej. Katowice: 2019. ISBN 978-83-226-3626-8. [dostęp 2023-04-19].
• Mirosław Filiciak. Will You Awaken When Your Netflix No Longer Works? American Films, Television Productions and Social Transformations in Poland. „European journal of American studies”. 13-3, 2018. 
• Mateusz Flont. A Cappella"(1986-1989): anarchistyczne pismo trójmiejskiego Ruchu" Wolność i Pokój"(ustalenia bibliograficzne i klasyfikacja teoretyczna). „Scripta Historica”. 25, 2019. 
• Artur Sobiela. Wątki antykomunistyczne w polskiej muzyce punk 1978–1989. „Meritum”. 3, 2011. 
• Artur Mariusz Trudzik. Albumy rockowe z lat 80.–medium w walce z reżimem PRL-u (studium z dziennikarstwa muzycznego). „Kultura–Media–Teologia”. 21, 2015. 

Linki zewnętrzne

• Tekst piosenki na oficjalnej stronie zespołu Kult