Pismaczek skalny (Opegrapha dolomitica (Arnold) Clauzade & Cl. Roux ex Torrente & Egea) – gatunek grzybów z rodziny Lecanographaceae. Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów.

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Opegrapha, Roccellaceae, Arthoniales, Arthoniomycetidae, Arthoniomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.

Po raz pierwszy gatunek ten opisany został w 1860 r. przez F.Ch.G. Arnolda jako odmiana Opegrapha rupestris var dolomitica. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu Clauzade, Cl. Roux ex Torrente i Egea w 1989 r.

Synonimy:

• Opegrapha dolomitica (Arnold) Clauzade & Cl. Roux 1985
• Opegrapha dolomitica (Arnold) Clauzade & Cl. Roux ex Torrente & Egea 1989 subsp. dolomitica
• Opegrapha rupestris var. dolomitica Arnold 1860
• Opegrapha saxicola subsp. dolomitica (Arnold) Cl. Roux 1977
• Opegrapha saxicola var. dolomitica (Arnold) V. Wirth 1980.

Nazwa polska według W. Fałtynowicza.

Morfologia

Plecha skorupiasta, cienka, barwy białej, szarej, brązowoczerwonej lub brudnożółtej, zazwyczaj częściowo zagłębiona w podłożu. Owocniki typu apotecjum czarne, bardzo małe (pojedynczy ma długość do 0,8 mm). Mają eliptyczny lub nieregularny kształt, są podłużnie lub koncentrycznie zmarszczone i czarne. Najbardziej charakterystyczną cechą są zarodniki. Mają wąsko maczugowaty kształt, 3 przegrody i rozmiary (20) 22-26 (31) × 5–8 μm.

Występowanie i siedlisko

Podano występowanie w niemal całej Europie oraz w zachodniej części Ameryki Północnej. Lokalnie jest dość częsty. W Polsce podano stanowiska w Centralnych i Zachodnich Karpatach, Sudetach, na Wyżynie Małopolskiej i na nizinach środkowej części Polski.

Rośnie głównie na skałach krzemianowych, zazwyczaj na pochyłych lub pionowych ścianach lub nawisach skalnych.

Gatunki podobne

Podobny jest tzw. pismaczek nawapienny (Arthonia calcarea), który również rośnie na skałach wapiennych.Ma jednak większe owocniki (do 1,2 mm) i różni się mikroskopowo.

Przypisy