Piaskowiec wąchocki – dolnotriasowy piaskowiec wydobywany w kilku kamieniołomach w okolicach Wąchocka, w województwie świętokrzyskim, w Polsce.

Skład mineralogiczny

Głównym minerałem budującym piaskowiec wąchocki jest kwarc. Spoiwo ilasto-żelaziste, krzemionkowo-żelaziste, krzemionkowo-ilaste lub podobne. Występują w nim okruchy skał krzemionkowo-żelazistych i wylewnych, a także agregaty kaolinowe, hematyt, cyrkon, turmalin, rutyl i łyszczyki.

Geneza i paleontologia

Piasek, z którego powstał piaskowiec wąchocki, pochodzi z istniejącej ok. 250-240 milionów lat temu, w olenku (w stratygrafii lokalnej w pstrym piaskowcu), pustyni z ruchomymi wydmami, znajdującej się w rejonie zwrotnika Raka. Panował na niej klimat zwrotnikowy kontynentalny suchy, który sprzyjał utlenianiu się żelaza, co nadało piaskowcowi charakterystyczną barwę. Pod koniec wczesnego triasu pustynia ta została zalana przez morze.

Na dolnych powierzchniach ławic sporadycznie można zaobserwować ślady opływania, wleczenia i działalności organizmów żywych. Na górnych powierzchniach ławic spotyka się ślady żerowania.

Cechy fizyczne

Piaskowiec wąchocki posiada strukturę średnioziarnistą; barwę ciemnowiśniową. Jest twardy i odporny na wietrzenie oraz warunki atmosferyczne. Trudniejszy w obróbce od innych piaskowców.

Podobny jest do pochodzącego z tego samego okresu, nieco starszego piaskowca tumlińskiego.

Historia

Początek eksploatacji sięga XII w. Współcześnie większość złóż jest nieczynnych, a wydobycie prowadzi się jedynie w niewielkich łomach, na niewielką skalę.

Zastosowanie

Piaskowiec wąchocki stosuje się w budownictwie jako kamień budowlany i dekoracyjny.

Przykłady zastosowania

Wybrane obiekty, w których wykorzystany był piaskowiec wąchocki:

Przypisy

  1. 1 2 Hanna Senkowicz, Andrzej Ślączka, O wieku piaskowców z Wąchocka, „Geological Quarterly”, Państwowy Instytut Geologiczny.
  2. 1 2 3 4 5 6 Triasowe piaskowce Gór Świętokrzyskich. Żywa Pleneta. [dostęp 2024-04-14]. (pol.).
  3. ↑ Skały średniookruchowe (psamity). Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu. [dostęp 2024-04-14]. (pol.).
  4. 1 2 3 4 Świętokrzyskie piaskowce – mały przewodnik po polskich zabytkach. surowce-naturalne.pl. [dostęp 2024-04-14]. (pol.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.