Pasternak (roślina)

Pasternak
	; Morfologia (pasternak zwyczajny)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	selerowce
Rodzina	selerowate
Rodzaj	pasternak
	Nazwa systematyczna
	Pastinaca L.; Sp. Pl. 262. 1753
	Typ nomenklatoryczny
	Pastinaca sativa L.

Pasternak (Pastinaca L.) – rodzaj roślin należący do rodziny selerowatych (Apiaceae Lindl.). Obejmuje 14–15 gatunków (w ujęciu wyodrębniającym 10 gatunków w rodzaj malabaila Malabaila). Występują one w strefie klimatu umiarkowanego w Europie (4 gatunki) i w Azji. W Polsce rośnie pasternak zwyczajny P. sativa L. s.str. i podawany jest w randze gatunku pasternak ćmy P. opaca Bernh., alternatywnie ujmowany jako podgatunek Pastinaca sativa subsp. urens (Req. ex Godr.) Čelak. Rośliny z tego rodzaju rosną zawleczone także na obu kontynentach amerykańskich, w Australii i Nowej Zelandii.

Rośliną użytkową i uprawianą jako warzywo jest pasternak zwyczajny P. sativa w podgatunku subsp. sativus. Roślina ta jest podobna do typu dzikiego, ale rozwija spichrzowy korzeń pod koniec pierwszego roku życia. Korzeń jest wartościowym źródłem witaminy C i E, a najlepszy smak ma mieć po upieczeniu. Przypisywane są mu także właściwości zdrowotne w przypadku artretyzmu.

Morfologia

Pokrój: Rośliny zielne (dwuletnie i byliny) osiągające do 2 m wysokości.
Liście: Zwykle pojedynczo pierzasto podzielone, czasem niepodzielone. Często owłosione.
Kwiaty: Zebrane w baldachy złożone. Pokryw i pokrywek zwykle brak. Kielich ze słabo widocznymi ząbkami działek lub brak ich zupełnie. Płatki korony w liczbie 5, żółtawe lub pomarańczowe, jajowato zaokrąglone, o zagiętych końcach. Pręciki w liczbie 5. Zalążnia dolna, dwukomorowa, w każdej z komór z pojedynczym zalążkiem. Słupki dwa.
Owoce: Rozłupnia rozpadająca się na dwie rozłupki, eliptyczne, spłaszczone soczewkowato, z oskrzydlonymi żebrami.

Systematyka

Synonimy taksonomiczne

Elaphoboscum Ruprecht, Dumaniana Yild. & B. Selvi, Leiotulus Ehrenb.

Pozycja systematyczna

W obrębie rodziny selerowatych (baldaszkowatych) Apiaceae rodzaj klasyfikowany jest do podrodziny Apioideae, plemienia Tordylieae i podplemienia Tordyliinae.

Wykaz gatunków

Pastinaca argyrophylla Delip.
Pastinaca armena Fisch. & C.A.Mey.
Pastinaca aurantiaca (Albov) Kolak.
Pastinaca clausii (Ledeb.) Calest.
Pastinaca erzincanensis Menemen & Kandemir
Pastinaca gelendostensis (Yıld. & B.Selvi) Hand
Pastinaca glandulosa Boiss. & Hausskn.
Pastinaca hirsuta Pančić
Pastinaca kochii Duby
Pastinaca lucida L.
Pastinaca pimpinellifolia M.Bieb.
Pastinaca sativa L. – pasternak zwyczajny
Pastinaca trysia Stapf & Wettst.
Pastinaca yildizii Dirmenci
Pastinaca zozimoides Fenzl

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-05-01] (ang.).
1 2 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-20].
1 2 3 Genus: Pastinaca L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2019-05-21].
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 309. ISBN 0-333-74890-5.
1 2 Pastinaca L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-12-11].
1 2 3 4 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 686, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
↑ ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ. i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 127, ISBN 978-83-62975-45-7 .
↑ Pastinaca sativa subsp. urens (Req. ex Godr.) Čelak.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-12-11].
↑ Pastinaca. [w:] The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2019-05-21].
1 2 3 4 5 Władysław Szafer, Bogumił Pawłowski (red.): Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych. T. IX. Kraków: PAN, PWN, 1960, s. 118.

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-05-01] (ang.).

[A-3] 1 2 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-20].

[grin-4] 1 2 3 Genus: Pastinaca L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2019-05-21].

[philips-5] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 309. ISBN 0-333-74890-5.

[powo-6] 1 2 Pastinaca L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-12-11].

[mabb-7] 1 2 3 4 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 686, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[checklist-8] ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ. i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 127, ISBN 978-83-62975-45-7 .

[9] Pastinaca sativa subsp. urens (Req. ex Godr.) Čelak.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-12-11].

[tpl-10] Pastinaca. [w:] The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2019-05-21].

[flora-11] 1 2 3 4 5 Władysław Szafer, Bogumił Pawłowski (red.): Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych. T. IX. Kraków: PAN, PWN, 1960, s. 118.