Otto Strasser w 1957 roku, gdy zakładał Niemiecką Unię Socjalną | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Przynależność polityczna | |
| Przynależność polityczna |
Niemiecka Unia Socjalna |
Otto Johann Maximillian Strasser (ur. 10 września 1897 w Bad Windsheim, zm. 27 sierpnia 1974 w Monachium) – niemiecki polityk, członek lewego skrzydła NSDAP, brat Gregora Strassera. 4 lipca 1930 roku na skutek konfliktu z Adolfem Hitlerem odszedł z NSDAP wraz z grupką swoich 25 zwolenników. Po odejściu z NSDAP założył własne ugrupowanie o nazwie Czarny Front. W latach 1934–1955 na emigracji, po powrocie do Niemiec założył partię Niemiecka Unia Socjalna.
Życiorys
Działalność polityczna do 1930 roku
Urodził się w Bawarii. Wziął udział w I wojnie światowej. Po zakończeniu wojny studiował ekonomię, między innymi słuchał wykładów Wernera Sombarta. W 1919 roku wstąpił do niemieckiej partii socjaldemokratycznej SPD. W roku 1920 był przeciwnikiem Puczu Kappa. Jednak odchodził coraz bardziej od reformatorsko-socjalistycznego stanowiska swojej partii, szczególnie gdy rząd SPD stłumił powstanie robotników w Zagłębiu Ruhry. Ostatecznie opuścił SPD w 1920 roku. W 1925 wstąpił do NSDAP, do której już od kilku lat należał jego brat. Wspólnie z bratem wydawał i redagował pisma Der nationale Sozialist i Berliner Arbeiterzeitung. W 1926 roku wspólnie założyli wydawnictwo Kampfverlag.
Otto Strasser był w latach 20. czołową postacią lewicowej frakcji w NSDAP. Jego brat Gregor Strasser był wówczas obok Josepha Goebbelsa nieformalnym przywódcą północnoniemieckiego odłamu NSDAP. Frakcja skupiona dookoła Gregora Strassera pragnęła pozyskać dla NSDAP robotników, w związku z tym sięgała po retorykę antykapitalistyczną, popierała związki zawodowe i strajki, domagała się nacjonalizacji przemysłu, wywłaszczenia majątków rolnych należących do członków rodzin królewskich, a w polityce zagranicznej postulowała orientacje na ZSRR. Północnoniemiecki odłam NSDAP niechętnie patrzył także na próby zbliżenia się Hitlera z kościołem katolickim. Otto był związany z frakcją brata i propagował jej poglądy na łamach prasy nazistowskiej.
Hitler nie zgadzał się z niektórymi elementami programu grupy Strassera, uważał, iż są one zbyt radykalne i niekorzystne dla niektórych części społeczeństwa niemieckiego (w szczególności dla klasy średniej i wspierających nazistów przemysłowców). W 1926 roku frakcja Strassera stworzyła luźne stowarzyszenie okręgów partyjnych pod nazwą Wspólnota pracy Północnych i Zachodnioniemieckich okręgów NSDAP (niem. Arbeitsgemeinschaft der nord- und westdeutschen Gaue) i próbowała doprowadzić do rewizji programu NSDAP, chciano wprowadzić do programu korporacjonizm, postulat stworzenia unii celnej środkowej Europy i wprowadzenie publicznej kontroli środków produkcji przy zachowaniu prywatnej własności. W czasie konferencji w Bambergu (1926) próba rewizji programu została jednak powstrzymana przez Hitlera, a sama frakcja Strassera została pozbawiona znaczącego wpływu na kierunek rozwoju i ideologie partii, Joseph Goebbels stanął po stronie Hitlera i odciął się od Strasserów.
Wystąpienie z NSDAP, emigracja, powrót do RFN po wojnie
W 1930 roku Otto Strasser na łamach pisma wydawanego przez Kampfverlag poparł strajk metalowców w Saksonii. Było to wbrew stanowisku Hitlera, który dążył wówczas do pozyskania przedsiębiorców, i wywołało wściekłość Goebbelsa. Jak notował Goebbels: „[Hitler] nie znosi Strasserów i surowo ocenia ten salonowy socjalizm”. 21 maja 1930 roku Hitler zaprosił Strassera na rozmowę, podczas której Otto przeciwstawił się jego poglądom. Oburzony Hitler stwierdził, że Strasser głosi poglądy pro-demokratyczne i marksistowskie. Po rozmowie Hitler nakazał Goebbelsowi wyrzucenie Otto Strassera i jego zwolenników z partii. 4 lipca 1930 roku przeczuwając, że zostanie wydalony Strasser ogłosił, że „socjaliści odchodzą z NSDAP” i, wspólnie z 25 swoimi zwolennikami, wystąpił z partii. Jego brat Gregor pozostał wówczas w NSDAP.
Po odejściu z NSDAP Otto założył własną partię pod nazwą Związek walki rewolucyjnych narodowych socjalistów (niem. Kampfgemeinschaft Revolutionärer Nationalsozialisten), partia liczyła około 6000 członków w 1931 roku, członkowie rekrutowali się głównie spośród rozczarowanych Hitlerem nazistów. W 1931 roku partia przyjęła nazwę Czarny Front. Dążył w ten sposób do rozbicia NSDAP, do żadnego rozłamu jednak nie doszło.
W 1934 roku, po zdobyciu władzy przez nazistów i delegalizacji Czarnego Frontu udał się na emigrację. Początkowo schronił się w Austrii, następnie w Pradze, Szwajcarii i Francji. Później, w roku 1940, przeniósł się na Bermudy, zostawiając żonę i dwoje dzieci w Szwajcarii. W roku 1941 wyemigrował do Kanady, gdzie mieszkał do 1955 roku. Na emigracji Strasser przewodniczył Ruchowi Wolnych Niemców poza krajem, przekonywał ludność niemiecką na całym świecie do działań na rzecz upadku Hitlera i nazizmu. Ruch nie był jednak uznawany przez aliantów, ponieważ głosił hasła antysemickie.
Po wojnie kraje alianckie oraz rząd RFN nie zgadzały się na powrót Strassera do Niemiec, jako że był on wciąż wierny wielu doktrynom narodowego socjalizmu. W czasie pobytu na emigracji pisał artykuły na temat Trzeciej Rzeszy i kierownictwa NSDAP dla kilku brytyjskich, amerykańskich i kanadyjskich gazet, w tym „New Statesman” oraz „Montreal Gazette”.
Zgodę na powrót Strassera do Niemiec wydał w roku 1955 Federalny Sąd Administracyjny. Strasser odzyskał też obywatelstwo niemieckie, którego został pozbawiony w 1934 roku przez władze III Rzeszy. W roku 1956 założył własną skrajnie prawicową i antydemokratyczną partię Niemiecką Unię Społeczną. Jego ugrupowanie nie zyskało poparcia. Do swojej śmierci (w Monachium w roku 1974) Strasser propagował własną, przedwojenną wizję narodowego socjalizmu.
Poglądy
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Ian Kershaw: Hitler 1889-1936: hybris. Poznań: 2017, s. 286. ISBN 978-83-7120-927-7.
- ↑ Armin Nolzen: Straßer, Otto. [w:] Neue Deutsche Biographie [on-line]. 2013. [dostęp 2018-09-28]. (niem.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Nolzen 2013 ↓.
- ↑ Louis L Snyder: Encyclopedia of the Third Reich. Hertfordshire: 1998, s. 336. ISBN 1-85326-684-1.
- ↑ Reinhard Kühnl. Zur Programmatik der nationalsozialistischen Linken: das Strasser-Programm von 1925/26. „Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte”. 14, s. 522, 1966.
- ↑ Joseph L. Nyomarkay. Factionalism in the National Socialist German Workers’ Party, 1925-26: The Myth and Reality of the „Northern Faction”. „Political Science Quarterly”. Vol. 80, No. 1, s. 35, march 1965.
- ↑ Kühnl 1966 ↓, s. 519.
- ↑ Kershaw 2017 ↓, s. 239.
- ↑ Kershaw 2017 ↓, s. 241.
- ↑ Kershaw 2017 ↓, s. 284.
- ↑ Kershaw 2017 ↓, s. 285.
- ↑ Kershaw 2017 ↓, s. 286.
- ↑ Troy Southgate, Otto Strasser: The Life and Times of a German Socialist., 2010.
Bibliografia
- Armin Nolzen: Straßer, Otto. [w:] Neue Deutsche Biographie [on-line]. 2013. [dostęp 2018-09-28]. (niem.).
- Ian Kershaw: Hitler 1889-1936: hybris. Poznań: 2017. ISBN 978-83-7120-927-7.
- Troy Southgate, Otto Strasser: The Life and Times of a German Socialist., 2010.
- Mirosław Cygański: Narodowosocjalistyczna „lewica” w NSDAP.... W: Antoni Czubiński: Faszyzm niemiecki z perspektywy półwiecza. Poznań: WNUAM, 1985.
- Reinhard Kühnl. Zur Programmatik der nationalsozialistischen Linken: das Strasser-Programm von 1925/26. „Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte”. 14, 1966.
Linki zewnętrzne
- ISNI: 0000000114802168
- VIAF: 113345086
- LCCN: n81089357
- GND: 118755749
- LIBRIS: 20dhldcl2dm6zh9
- BnF: 119870513
- SUDOC: 08108272X
- NKC: skuk0005434
- BNE: XX1447201, XX1670056
- NTA: 069472025
- BIBSYS: 1025795
- Open Library: OL118910A
- PLWABN: 9810685136405606
- NUKAT: n00030127
- J9U: 987007305948205171
- CANTIC: a10998342
- CONOR: 324539491
- WorldCat: lccn-n81089357