Order Vitéza
Vitézi Rend

Awers
Ustanowiono

10 sierpnia 1920

Order Vitéza, (węg.) Vitézi Rend – order ustanowiony 10 sierpnia 1920 dekretem nr 6650/1920 przez rząd regenta Węgier admirała Miklósa Horthyego. Order swoim wyglądem nawiązywał do herbu Węgier i symbolu państwowości węgierskiej, korony świętego Stefana.

Geneza

Wcześniej za waleczność i zakończone powodzeniem śmiałe czyny wykonane bez rozkazu lub wbrew rozkazowi na terenie Austro-Węgier nadawano Wojskowy Order Marii Teresy. Po I wojnie światowej, gdy Węgry stały się niepodległym królestwem, nie można było przyznawać tego orderu. Powrócono wówczas do Orderu Vitéza, ustanowionego w 1678 przez Emeryka Thököly'ego (1657-1705), księcia Górnych Węgier (obecnie wschodnia Słowacja) i Siedmiogrodu.

Atrybuty orderu

Słowo vitéz – (węg.) dzielny, waleczny – pochodzi od południowosłowiańskiego "vitez" = rycerz, kawaler. Tytuł vitéza, który był odpowiednikiem niemieckiego tytułu Ritter, a polskiego kawaler) otrzymywał odznaczony Orderem Vitéza, który stawał się członkiem zakonu rycerskiego Kawalerów Orderu Vitéz. Nadanie orderu wiązało się z prawem do jego noszenia, posługiwania się tytułem oraz nadaniem ziemi: dla oficerów 40 jochów katastralnych (mórg) – co wynosiło 23 ha, pozostali żołnierze i cywile 8 jochów (4,6 ha). Te trzy wyróżniki (order, tytuł i grunt) były dziedziczone przez najstarszych potomków w linii męskiej (pierworodnych synów) po uzyskaniu 17 lat, jeśli fizycznie i psychicznie byli do tego przygotowani. Ci spośród odznaczonych orderem, którzy nosili niewęgierskie nazwiska, madziaryzowali je poprzez dodanie końcówki -y lub -i, lub zmieniali na inne (np. gen. Gustaw Hautzinger zmienił na panieńskie nazwisko matki – Jány).

Kawalerowie Orderu Vitéza

Pierwszym odznaczonym został wnuk palatyna Węgier, Józefa Antoniego Habsburga, feldmarszałek i arcyksiążę Józef August Habsburg (1872-1962), w 1918 "Homo Regius" (zastępca) króla Karola I, a po upadku Węgierskiej Republiki Rad i restauracji monarchii w sierpniu 1919 pierwszy naczelny dowódca armii węgierskiej. Kolejne ordery otrzymali członkowie rządu tymczasowego utworzonego po stłumieniu rewolucji węgierskiej i upadku Republiki Radzieckiej. Liczba kawalerów orderu osiągnęła w 1936 16 000 osób, w tym 1800 oficerów.

Po II wojnie światowej order został przekształcony w order domowy węgierskiej (palatyńskiej, po Józefie Antonim) linii dynastii habsbursko-lotaryńskiej i nadawany był na emigracji już nie za waleczność, lecz za zasługi dla Węgier i Habsburgów. Nie wiąże się też z nadaniem majątku ziemskiego. Aktualnie głową Zakonu Orderu Viteza jest pretendent do tronu węgierskiego, arcyksiążę vitéz Józef Árpad Habsburg (ur. 1933), wnuk arcyksięcia Józefa Augusta.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.