Awers orderu w 1918 | |
Awers orderu od 1980 | |
Baretka współczesna | |
Baretka historyczna | |
| Ustanowiono |
28 listopada 1853 |
|---|---|
| Wycofano |
1919/1933–1980 |
| Dewiza |
Für Wissenschaft und Kunst |
Order Maksymiliana (niem. Maximiliansorden), Bawarski Order Maksymiliana za Naukę i Sztukę (Bayerische Maximiliansorden für Wissenschaft und Kunst) – bawarski jednoklasowy order przyznawany za zasługi w dziedzinie nauki i sztuki.
Historia
Order został ustanowiony 28 listopada 1853 przez Maksymiliana II Wittelsbacha, na wzór pruskiego Pour le Mérite, z bawarskim królem jako jego wielkim mistrzem. Przestał funkcjonować jako odznaczenie państwowe w 1919, zniesiony przez konstytucję Republiki Weimarskiej. Odtąd przyznawany był jeszcze do 1933, kiedy to do władzy doszli narodowi socjaliści, którzy zakazali nadawania i przyjmowania jakichkolwiek odznaczeń dawnych panujących rodów niemieckich.
Ustawą z 18 marca 1980 został wznowiony przez premiera bawarskiego Franza Josefa Straußa w celu nagradzania wybitnych osiągnięć na polu nauki i sztuki.
Podzielony jest na dwie kategorie – naukową i artystyczną – a nadawany jest przede wszystkim niemieckim naukowcom i artystom, zarówno mężczyznom jak i kobietom. Liczba żyjących odznaczonych nie może przekroczyć 100 osób.
Order nadaje premier Wolnego Kraju Bawarii, po zasięgnięciu opinii Rady Orderu, która składa się z marszałka landtagu, marszałka senatu, członka rady ministrów, który reprezentuje premiera Bawarii, ministra oświaty i kultury, prezesa Bawarskiej Akademii Nauk, prezesa Bawarskiej Akademii Sztuk Pięknych oraz rektorów jednej z wyższych uczelni oraz jednej z wyższych uczelni artystycznych, a także powołanego przez premiera przedstawiciela nauk stosowanych. Nadanie może być odwołane przez premiera, jeśli odznaczony zostanie skazany wyrokiem sądowym na karę za poważne przestępstwo.
Insygnium
Oznaka jednoklasowego orderu to emaliowany obustronnie na niebiesko krzyż trójlistny, z białą krawędzią i z biało-złotymi pojedynczymi promieniami między ramionami krzyża, otoczony białym pierścieniem ze złoconą krawędzią. W medalionie środkowym awersu widnieje w białym polu kroczący na prawo złoty lew bawarski z herbu bawarskiego, otoczony wyrytym we frakturze czarnym napisem: "FÜR WISSENSCHAFT UND KUNST" (w wersji królewskiej w miejscu lwa znajdował się wizerunek profilu fundatora orderu). Medalion środkowy rewersu to biało-niebieski bawarski herb rautowy.
Order noszony był w pierwszej wersji na wstędze niebieskiej z białymi paskami, a od 1980 wieszany jest na białej wstędze z obustronnymi trzema wąskimi i jednym szerszym niebieskim paskiem. Mężczyźni wieszają order na szyi w postaci komandorii, a kobiety na damskiej kokardzie nad lewą piersią poniżej obojczyka.
Niektórzy odznaczeni
- Joseph Ratzinger (1996, nauka)
- Martin Walser (1995, sztuka)
- Ernst Jünger (1986, sztuka)
- Dietrich Fischer-Dieskau (1984, sztuka)
- Wilhelm Kempff (1984, sztuka)
- Golo Mann (1981, nauka)
- Heinz Rühmann (1981, sztuka)
- Anne-Sophie Mutter (2002, sztuka)
Uwagi
- ↑ Konstytucja weimarska z 11 sierpnia 1919 w artykule 109 pkt 4 i 5 znosiła możliwość nadawania orderów i odznaczeń przez państwo niemieckie, a jednocześnie zabraniała obywatelom Niemiec przyjmowania jakichkolwiek tytułów i orderów obcych rządów (patrz: Die Verfassung des Deutschen Reichs ("Weimarer Reichsverfassung") vom 11. August 1919)
Przypisy
- ↑ Peter James: The politics of Bavaria – an exception to the rule. The special position of the free state of Bavaria in the new Germany. Avebury, 1995, s. 77 (ang.)
- 1 2 3 4 [Na dole strony:] Der Bayerische Maximiliansorden für Wissenschaft und Kunst. ordensmuseum.de. [dostęp 2012-02-14]. (niem.).
- 1 2 Hans Körner: Der Bayerische Maximiliansorden für Wissenschaft und Kunst und seine Mitglieder [w:] „Zeitschrift für Bayerische Landesgeschichte”. Nr 47 (1984), s. 299-398 (niem.)
- 1 2 Gesetz über den Bayerischen Maximiliansorden für Wissenschaft und Kunst Vom 18. März 1980). bayern.de. [dostęp 2017-10-02]. (niem.).
- ↑ Bayerischer Maximiliansorden. bayern.de. [dostęp 2017-10-02]. (niem.).
- ↑ Wiesław Bończa-Tomaszewski: Kodeks orderowy. Przepisy obowiązujące posiadaczy orderów, odznaczeń, medali i odznak. Warszawa-Kraków: Główna Księgarnia Wojskowa, Drukarnia Narodowa, 1939, s. 417
- ↑ Träger des Bayerischen Maximiliansorden für Wissenschaft und Kunst. die-deutschen-orden.de. [dostęp 2017-10-02]. (niem.).