Opończyk

Opończyk szczypcowy
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

mchy

Klasa

prątniki

Podklasa

Funariidae

Rząd

opończykowce

Rodzina

opończykowate

Rodzaj

opończyk

Nazwa systematyczna
Encalypta J. Hedwig
Sp. Musc. 60. 1 Jan 1801
Typ nomenklatoryczny

E. ciliata J. Hedwig

Opończyk (Encalypta) – rodzaj mchów (prątników) z rodziny opończykowatych Encalyptaceae. Obejmuje 33–40 gatunków. Rośliny te występują w większości na półkuli północnej, ale kilka gatunków jest szeroko rozprzestrzenionych na obszarach górskich, rosnąc na wszystkich kontynentach (w tym także na Antarktydzie) i większych wyspach oceanicznych. W Polsce rośnie 7 gatunków z tego rodzaju. Są to mchy naskalne, tworzące zbite darnie, rosnące w szczelinach skał wapiennych i bezwapiennych, także na murach.

Morfologia

Gametofit
Rośliny jednopienne, rzadko dwupienne. Tworzą często zbite darnie, niebieskozielone, matowe. Łodyżki w dole pokryte chwytnikami, w przekroju trójkątne lub pięciokątne, gęsto ulistnione. Listki wyrastają w 5 lub 8 szeregach, językowate, zakończone tępo lub z wyciągniętym żebrem. Komórki u nasady liścia hyalinowe (przejrzyste), prostokątne, poza tym sześcioboczne, silnie brodawkowate. Listki z wyraźnym żebrem, na brzegu płaskie lub podwinięte. W stanie suchym wzniesione i zwykle skręcone, w stanie wilgotnym mniej lub bardziej rozpostarte.
Sporofit
Seta wyrasta ze szczytu łodyżek gametofitu, jest prosto wzniesiona, ma zróżnicowaną długość i barwę od czerwonej, przez brązową do czarnej. Zarodnia walcowata, prosto wzniesiona, gładka lub bruzdowana podłużnie, rzadziej spiralnie. Czepek okazały, zakrywający całą zarodnię. Wieczko z prostym i długim dzióbkiem na szczycie, odpada wraz z czepkiem. Perystom pojedynczy lub podwójny. Jego zęby są płaskie, często też żeberkowane i brodawkowane.

Systematyka

Jeden z dwóch rodzajów z rodziny opończykowatych Encalyptaceae Schimp. z monotypowego rzędu opończykowców Encalyptales.

Wykaz gatunków
  • Encalypta affinis R. Hedw. – opończyk szyjkowaty
  • Encalypta alpina Sm. – opończyk alpejski
  • Encalypta armata Broth. ex Dusén
  • Encalypta asiatica J.C. Zhao & L. Li
  • Encalypta asperifolia Mitt.
  • Encalypta brevicollis (Bruch & Schimp.) Ångström
  • Encalypta brevipes Schljakov
  • Encalypta buxbaumioidea T. Cao, C. Gao & X.L. Bai
  • Encalypta ciliata Hedw. – opończyk orzęsiony
  • Encalypta cirrata (Hedw.) Sw.
  • Encalypta cuspidata Bruch & Schimp. ex Müll. Hal.
  • Encalypta daviesii (Dicks. ex With.) Sm.
  • Encalypta flowersiana D.G. Horton
  • Encalypta hedbergii P. de la Varde
  • Encalypta leiomitra (Kindb.) Kindb.
  • Encalypta longicollis Bruch
  • Encalypta microphylla Nees & Hornsch.
  • Encalypta microstoma Bals.-Criv. & De Not. – opończyk wąskootworowy
  • Encalypta mutica I. Hagen
  • Encalypta novae-valesiae Hampe
  • Encalypta obovatifolia Nyholm
  • Encalypta obtusata Cardot & Broth.
  • Encalypta patagonica Broth.
  • Encalypta peruviana Broth.
  • Encalypta pilifera Funck
  • Encalypta procera Bruch
  • Encalypta rauhii Buchloh
  • Encalypta rhaptocarpa Schwägr. – opończyk bruzdowany
  • Encalypta sandwicensis Sull.
  • Encalypta serbica Katić
  • Encalypta sibirica (Weinm.) Warnst.
  • Encalypta sinica J.C. Zhao & Li Min
  • Encalypta spathulata Müll. Hal.
  • Encalypta streptocarpa Hedw. – opończyk krętozarodniowy
  • Encalypta texana Magill
  • Encalypta tianschanica J.C. Zhao, S. He & R.L. Hu
  • Encalypta tibetana Mitt.
  • Encalypta vittiana D.G. Horton
  • Encalypta vulcanica Müll. Hal.
  • Encalypta vulgaris Hedw. – opończyk szczypcowy

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).
  2. 1 2 3 B. Goffinet, W.R. Buck, Classification of the Bryophyta, University of Connecticut, 2008– [dostęp 2021-02-02] (ang.).
  3. 1 2 Encalypta J. Hedwig. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2021-02-02].
  4. 1 2 3 4 Ryszard Ochyra, Jan Żarnowiec, Halina Bednarek-Ochyra: Census Catalogue of Polish Mosses. Kraków: Polish Academy of Sciences, Institute of Botany, 2003, s. 19-20. ISBN 83-85444-84-X.
  5. 1 2 3 4 Robert E. Magill: Encalyptaceae Schimper. [w:] Bryopyte Flora of North America. Vol. 27 [on-line]. eFloras.org, 2007. [dostęp 2021-02-02].
  6. 1 2 Encalypta. [w:] The Plant List [on-line]. [dostęp 2021-02-02].
  7. 1 2 3 4 5 6 A.J.E. Smith: The Moss Flora of Britain and Ireland. Cambridge i in.: Cambridge University Press, 2004, s. 497. ISBN 978-0-521-54672-0.
  8. 1 2 3 4 5 6 7 8 Bronisław Szafran: Mchy (Musci). T. I. Warszawa: PAN, PWN, 1957, s. 260.
  9. 1 2 3 J. Mickiewicz, D. Sobotka: Zarys briologii. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 110.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.