Opływ Motławy
Państwo

 Polska

Początek
Akwen

Motława

Miejsce

Śluza Kamienna

współrzędne

54°20′14″N 18°39′04″E/54,337222 18,651111

Koniec
Akwen

Martwa Wisła

współrzędne

54°21′14″N 18°40′40″E/54,353889 18,677778

Typ kanału

fosa


Fosa wzdłuż południowo-wschodnich fortyfikacji bastionowych Gdańska na mapie z 1687 – dzisiejszy Opływ Motławy.
Położenie na mapie Gdańska
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa pomorskiego

Opływ Motławy (niem. Umfluter) – ramię ujściowe Motławy do Martwej Wisły w postaci fragmentu dawnej fosy Gdańska.

Historia

W latach 1622-1636 Gdańsk otoczono zespołem fortyfikacji bastionowych wraz z fosą mokrą. Fosa zasilana była wodami rzeki Motławy, dzięki wzniesionej śluzie fortecznej, to znaczy Śluzie Kamiennej. Umożliwiała ona regulowanie poziomu wody w fosie. Ponadto zbudowano zrzut wody z Kanału Raduni, który również mógł służyć zasilaniu fos. W związku z rozwojem techniki wojskowej, fortyfikacje Gdańska straciły przydatność militarną w drugiej połowie XIX wieku, a od 1888 roku rozpoczął się proces niwelowania umocnień. W pierwszej kolejności zaczęto niwelować północny ciąg fortyfikacji miasta. Natomiast w 1897 r. zasypano zachodnią fosę miasta, kończąc ją w miejscu dzisiejszego zachodniego krańca Opływu Motławy. Rozbiórka fortyfikacji odcinka północno-wschodniego była prowadzona wiele lat, aż do okresu po I wojnie światowej. Wtedy też, w latach 20. XX wieku, skierowano wody dawnej fosy do Martwej Wisły pomiędzy Sienną Groblą, a Gęsią Karczmą, nadając ciekowi dzisiejszy kształt. Miał on pełnić funkcje ramienia ujściowego Motławy i być zabezpieczeniem przeciwpowodziowym. Pierwotna niemiecka nazwa Umfluter oznacza „Opływ” i była używana wyłącznie do określenia tego cieku na odcinku od Śluzy Kamiennej do Martwej Wisły. Po 1945 r. przyjęła się nazwa Opływ Motławy, a także zaczęto używać jej również w odniesieniu do zachowanego odcinka fosy po zachodniej stronie Śluzy Kamiennej.

Przyroda

Wzdłuż Opływu Motławy, na odcinku od ul. Okopowej do ul. Elbląskiej, ciągnie się Park nad Opływem Motławy. W wodach cieku stwierdzono występowanie chronionych grzybieni północnych oraz grążela żółtego. Bytują tutaj różne gatunki ptaków, na przykład perkoz, brzegówka, kokoszka wodna, łabędzie nieme, a także świstuny i bernikla kanadyjska.

Fortyfikacje nad Opływem Motławy

Zachowany ciąg fortyfikacji z XVII wieku, który bronił Gdańska od południa:

Galeria

Przypisy

Bibliografia

  • Grzegorz Bukal (red.): Fortyfikacje Gdańska. Gdańsk: Nadbałtyckie Centrum Kultury, 2006. ISBN 83-919189-6-3.
  • Małgorzata Olimanowska: Defortyfikacja Gdańska na tle przekształceń miast niemieckich w XIX wieku. Biuletyn Historii Sztuki nr 72. Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 2010.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.