Oceannik czarnobrzuchy

Oceannik czarnobrzuchy
	Fregetta tropica
	(Gould, 1844)
	; Oceannik czarnobrzuchy sfotografowany u wybrzeży Kapsztadu (RPA)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	rurkonose
Rodzina	oceanniki
Rodzaj	Fregetta
Gatunek	oceannik czarnobrzuchy
Synonimy
	Thalassidroma tropica Gould, 1844; Thalassidroma melanogaster Gould, 1844; Thalassidroma leucogaster Gould, 1844;
	Thalassidroma tropica Gould, 1844; Thalassidroma melanogaster Gould, 1844; Thalassidroma leucogaster Gould, 1844;
Podgatunki
	F. t. tropica (Gould, 1844); F. t. melanoleuca Salvadori, 1908;
	F. t. tropica (Gould, 1844); F. t. melanoleuca Salvadori, 1908;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Zasięg występowania

Oceannik czarnobrzuchy (Fregetta tropica) – gatunek ptaka oceanicznego z rodziny oceanników (Oceanitidae). Nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia

Takson ten jako pierwszy opisał John Gould w 1844 roku na łamach czasopisma „The Annals and Magazine of Natural History, including Zoology, Botany, and Geology”. Nowemu gatunkowi nadał nazwę Thalassidroma tropica. Obecnie gatunek umieszczany jest w rodzaju Fregetta. W tym samym artykule Gould opisał też dwa kolejne gatunki: Thalassidroma melanogaster i Thalassidroma leucogaster, jak się jednak później okazało, opisane przez niego ptaki to również były oceanniki czarnobrzuche (gatunek ten charakteryzuje się dużą zmiennością osobniczą w upierzeniu), zatem nazwy te traktowane są jako synonimy Fregetta tropica.

Oceannik czarnobrzuchy bywał czasami łączony w jeden gatunek z blisko spokrewnionym oceannikiem białobrzuchym (F. grallaria).

Obecnie wyróżnia się dwa podgatunki F. tropica:

F. t. tropica (Gould, 1844)
F. t. melanoleuca Salvadori, 1908.

Ważność podgatunku melanoleuca bywała kwestionowana.

Występowanie i biotop

Występuje pospolicie na oceanach półkuli południowej. Poza sezonem lęgowym zapuszcza się dalej na północ – w subtropikalne i tropikalne rejony Oceanu Atlantyckiego, Indyjskiego i Spokojnego. Podczas migracji ptaki najłatwiej zaobserwować na zachód od Przylądka Dobrej Nadziei (w październiku, listopadzie oraz ponownie w lutym).

Poszczególne podgatunki w sezonie lęgowym zamieszkują:

F. t. tropica – wyspy subantarktyczne
F. t. melanoleuca – wyspy Tristan da Cunha i Gough

Morfologia

Długość ciała około 20 cm. Masa ciała może wynosić od 45 do 65 g. Upierzenie wierzchu ciemne. Spód biały z czarnym pasem biegnącym od piersi przez cały brzuch aż do pokryw podogonowych. Białe plamy na spodniej stronie skrzydeł oraz kuprze. Brak dymorfizmu płciowego.

Ekologia i zachowanie

Tryb życia

Ptak przystosowany do życia na otwartym oceanie – spotykany w pobliżu statków wodnych w małych grupach, najczęściej wtedy leci tuż nad lustrem wody przed lub wzdłuż burty statku (rzadko nurkuje).

Pożywienie

Pokarm stanowią małe ryby, kałamarnice i skorupiaki.

Lęgi

Gniazduje w koloniach. Samica składa 1 białe jajo w podziemnej norze lub trudno dostępnej szczelinie skalnej ściany klifu. Pisklę nie jest ogrzewane przez dorosłe ptaki po wykluciu, ciepło zapewnia mu izolacyjna warstwa grubego puchu oraz ciepłe powietrze w jamie. Nory lęgowe odwiedzane są przez ptaki tylko w nocy.

Status

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje oceannika czarnobrzuchego za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. W 2004 roku jego liczebność szacowano na około 500 tysięcy osobników. Globalny trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy.

Przypisy

↑ Fregetta tropica, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 3 4 5 Black-bellied Storm-petrel (Fregetta tropica). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-05-02)]. (ang.).
1 2 3 Fregetta tropica, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
1 2 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Oceanitidae Forbes, 1882 - oceanniki - Austral Storm-Petrels (wersja: 2021-01-16). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-07-30].
1 2 John Gould. On the Family Procellaridae, with descriptions of Ten new Species. „The Annals and Magazine of Natural History, including Zoology, Botany, and Geology”. XIII, s. 366–367, 1844. (ang.).
1 2 3 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v11.2). [dostęp 2021-08-04]. (ang.).
↑ D. Lepage: Black-bellied Storm-Petrel Fregetta tropica (Gould, 1844). [w:] Avibase – Światowa baza danych ptaków [on-line]. [dostęp 2021-08-04]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 DavidD. Alderton DavidD., Encyklopedia ptaków świata, Warszawa: Wydawnictwo Dragon, 2020, s. 208, ISBN 978-83-8172-650-4 (pol.).
1 2 3 4 5 6 Ptaki. Encyklopedia, Warszawa: PWN, 2009, s. 151, ISBN 978-83-01-15733-3 (pol.).

Linki zewnętrzne

Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[itis-1] Fregetta tropica, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[ibc-2] 1 2 3 4 5 Black-bellied Storm-petrel (Fregetta tropica). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-05-02)]. (ang.).

[iucn-3] 1 2 3 Fregetta tropica, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).

[mk-4] 1 2 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Oceanitidae Forbes, 1882 - oceanniki - Austral Storm-Petrels (wersja: 2021-01-16). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-07-30].

[oryg-5] 1 2 John Gould. On the Family Procellaridae, with descriptions of Ten new Species. „The Annals and Magazine of Natural History, including Zoology, Botany, and Geology”. XIII, s. 366–367, 1844. (ang.).

[ioc-6] 1 2 3 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v11.2). [dostęp 2021-08-04]. (ang.).

[avibase-7] D. Lepage: Black-bellied Storm-Petrel Fregetta tropica (Gould, 1844). [w:] Avibase – Światowa baza danych ptaków [on-line]. [dostęp 2021-08-04]. (ang.).

[:5-8] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 DavidD. Alderton DavidD., Encyklopedia ptaków świata, Warszawa: Wydawnictwo Dragon, 2020, s. 208, ISBN 978-83-8172-650-4 (pol.).

[:3-9] 1 2 3 4 5 6 Ptaki. Encyklopedia, Warszawa: PWN, 2009, s. 151, ISBN 978-83-01-15733-3 (pol.).