Północna Stacja Obserwacyjna Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego znajduje się w miejscowości Ostrowik niedaleko Otwocka. Na wyposażeniu obserwatorium znajduje się 60-centymetrowy teleskop Cassegraina produkcji Carl Zeiss, wyposażony w kamerę CCD 512x512 px Tektronix.

Aktualnie teleskop wykorzystywany jest głównie przez studentów w celach szkoleniowych, prowadzona jest też praca badawcza:

• obserwacje obiektów zmiennych (m.in. obiekty przejściowe wykryte przez teleskop satelity Gaia)
• obserwacje meteorów dzięki stacji bolidowej PFN01 (projekt studenckiego Koła Naukowego Astronomów UW).

Ostrowickie obserwatorium jest zaangażowane w działalność popularyzatorską. Na terenie obserwatorium od 2021 r. znajduje się model Układu Słonecznego, w którym odległość Słońce–Neptun to około 500 m. Do pokazów nieba wykorzystywany jest refraktor o średnicy 25 cm produkcji firmy Sir Howard Grubb-Parsons and Co., który przed wojną znajdował się w obserwatorium na Popie Iwanie. Zwiedzanie i zajęcia popularyzatorskie oferowane są tylko szkolnym grupom zorganizowanym oraz w ramach Festiwalu Nauki. Wspólnie z Krajowym Funduszem na rzecz Dzieci obserwatorium organizuje warsztaty i staże naukowe dla zdolnych uczniów szkół średnich.

Historia

Teren, na którym znajduje się obserwatorium, był wcześniej majątkiem ziemskim, a później PGR. Budynki znajdujące się na jego terenie zostały zniszczone w czasie wojny. Komisja UW przejęła teren pod budowę obserwatorium dnia 23 marca 1948 r. W lipcu następnego roku przeniesiono do Ostrowika inwentarz (2 wagony kolejowe i 2 ciężarówki) z tymczasowej powojennej lokalizacji astronomów warszawskich w Przegorzałach (obrzeża Krakowa). Stację w Przegorzałach ostatecznie zamknął Jan Gadomski w lipcu 1950 roku. Oficjalnie obserwatorium działa w Ostrowiku od 1952 roku. Jednymi z instrumentów używanych w Przegorzałach oraz początkowo w Ostrowiku były poniemieckie lunety uzyskane z czechosłowackiego Obserwatorium nad Łomnickim Stawem w ramach wymiany barterowej. Pierwsza praca naukowa wykonana w Ostrowiku to obserwacje SW Lac (układ podwójny typu W UMa) wykonane przez Krzysztofa Serkowskiego fotometrem klinowym i refraktorem 25 cm w wakacje 1950 roku. W 1955 r. do Ostrowika po raz pierwszy przyjechał Bohdan Paczyński (15-letni wówczas, później wybitny astrofizyk).

Teleskop 60 cm oddano do użytku 3 października 1973 r.. Latem 1987 r. uruchomiono fotometr dwukanałowy. W lipcu 1991 r. zainstalowano pierwszą w Polsce kamerę CCD, a w roku następnym udostępniono ją naukowcom z innych ośrodków w trybie obserwacji zarówno osobistych, jak i zleconych. Doświadczenie w budowie instrumentów zdobyte przez warszawskich astronomów w Ostrowiku dały podstawę do budowy instrumentów projektu OGLE. Od lipca 1995 r. z Ostrowikiem wiąże się Pracownia Komet i Meteorów – wtedy odbywa się I Obóz Astronomiczny PKiM. W listopadzie 2002 r. członkowie Pracowni Komet i Meteorów przeprowadzili pierwsze obserwacje meteorów kamerami wideo. Obserwacje meteorów kamerami wideo na stałe (oraz doraźnie aparatami fotograficznymi) prowadzone były od lutego 2004 r., kiedy to powstała Polska Sieć Bolidowa.

• Teleskop
• Teleskop
• Kamera CCD

Przypisy