ORP Bitny (S-72)
Klasa

ścigacz okrętów podwodnych

Typ

ZPK

Historia
Stocznia

Weichselwerft, Płock
Stocznia Marynarki Wojennej, Gdynia

Zamówiony dla  Kriegsmarine
 Marynarka Wojenna (PRL)
Wejście do służby

18 lipca 1953

Wycofanie ze służby

8 stycznia 1957

Dane taktyczno-techniczne
Wyporność

ok. 65–70 ton

Długość

całkowita: 29,74 metra
28,76 m na KLW

Szerokość

4,71 m

Zanurzenie

1,31 m

Materiał kadłuba

stal

Napęd
2 silniki benzynowe Hispano-Suiza o łącznej mocy 1720 KM
2 śruby
Prędkość

17,1 węzła

Uzbrojenie
2 działka kal. 37 mm 70-K L/73 (2 x I)
1 wkm DSzK kal. 12,7 mm L/79
2 zrzutnie bg
Wyposażenie
2 radiostacje (Skumbrija i 7A7)
radar Neptun
sonar Tamir-1
reflektor
Załoga

30

ORP Bitny – polski ścigacz okrętów podwodnych z okresu zimnej wojny. Kadłub okrętu został zbudowany w 1944 roku w stoczni Weichselwerft GmbH w Płocku, a po zakończeniu II wojny światowej został odnaleziony w Toruniu. W latach 1950–1953 jednostka została odbudowana i ukończona w Stoczni Marynarki Wojennej w Gdyni. Okręt przyjęto w skład Marynarki Wojennej 18 lipca 1953 roku. Jednostka, oznaczona podczas służby znakiem burtowym S-72, została skreślona z listy floty w styczniu 1957 roku.

Projekt i budowa

Okręt (a właściwie jego kadłub) należał do niemieckiego typu ZPK (niem. Zerlegbare Polizei-Kampfboote) – ścigaczy przeciwpartyzanckich. Jednostki te, zaprojektowane w 1942 roku, miały posiadać silne uzbrojenie, złożone z poczwórnego stanowiska działek 20 mm Flakvierling 38 oraz działa przeciwpancernego KwK 38(t), opancerzenie newralgicznych elementów i prostą konstrukcję, dzięki czemu czas budowy ścigacza miał wynieść jedynie trzy tygodnie. Okręty miały też możliwość transportu drogowego.

Ścigacz zbudowany został w 1944 roku w stoczni Weichselwerft GmbH w okupowanym Płocku (niem. Schröttersburg), lecz nie został ukończony. Po zakończeniu działań wojennych kadłub jednostki został odnaleziony w Toruniu. W 1950 roku koleją przewieziono go do Gdyni, gdzie w Stoczni Marynarki Wojennej podjęto prace nad ukończeniem okrętu jako szkolnego dla podchorążych Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej. Ukończona w połowie 1953 roku jednostka ostatecznie stała się ścigaczem okrętów podwodnych.

Dane taktyczno-techniczne

Okręt był niewielkim ścigaczem okrętów podwodnych. Długość całkowita stalowego, w większości nitowanego kadłuba wynosiła 29,74 metra (28,76 metra na konstrukcyjnej linii wodnej), szerokość 4,71 metra i zanurzenie 1,31 metra. Podzielony był na siedem przedziałów wodoszczelnych i wykonany z blachy stalowej grubości 3–4 mm (wręgi i grodzie miały grubość 2 mm). Stalowy pokład miał grubość od 2 mm na dziobie i rufie do 4 mm na śródokręciu, pokryty drewnem o grubości 2,5 cm (z obniżeniem o około 40 cm na odcinku 6,65 m od rufy). Wysokość konstrukcyjna jednostki liczyła 3,06 metra, zaś wyporność pełna około 65–70 ton. Okręt napędzany był przez dwa 12-cylindrowe, chłodzone cieczą lotnicze silniki benzynowe Hispano-Suiza 12Y o łącznej mocy 1720 koni mechanicznych (KM). Dwa wały napędowe poruszały dwoma śrubami; okręt posiadał dwa stery opływowe. Maksymalna prędkość okrętu miała wynosić 20,5 węzła, jednak osiągnięto jedynie 17,1 węzła. Okręt zabierał 4,2 tony paliwa w czterech zbiornikach oraz 1,1 tony słodkiej wody. Energię elektryczną zapewniała prądnica prądu stałego o napięciu 115 V i mocy 8,8 KM, napędzana silnikiem benzynowym o mocy 14 KM przy 2900 obr./min. Jednostka była wyposażona zarówno w centralne ogrzewanie, jak i wentylację.

Uzbrojenie artyleryjskie jednostki stanowiły dwa pojedyncze działka automatyczne kal. 37 mm 70-K L/73, umiejscowione na dziobie i rufie, z łącznym zapasem amunicji wynoszącym 1500 sztuk oraz pojedynczy karabiny maszynowe DSzK L/79 na nadbudówce, z zapasem 4800 sztuk amunicji. Broń ZOP stanowiły dwie ramowe zrzutnie bomb głębinowych B-1 (z łącznym zapasem 12 bomb). Wyposażenie radioelektroniczne obejmowało dwie radiostacje (Skumbrija i 7A7), radar Neptun (zakupiony w ZSRR w 1954 roku) i sonar Tamir-1. Oprócz tego okręt miał na nadbudówce reflektor. Wyposażenie uzupełniała kotwica patentowa o masie 100 kg, jedna tratwa i pięć kół ratunkowych.

Ścigacz posiadał opancerzenie przodu nadbudówki (o grubości 10 mm) i komory amunicyjnej (5 mm).

Załoga okrętu składała się z 3 oficerów, 5 podoficerów i 22 marynarzy.

Służba

1 marca 1952 roku sformowano załogę okrętu, jeszcze przed ukończeniem jednostki. 10 lipca 1953 roku przeprowadzono próby morskie, zaś 18 lipca ścigacz pod nazwą ORP „Bitny” został przyjęty w skład Marynarki Wojennej. Okręt został przydzielony do Bazy Marynarki Wojennej w Świnoujściu, pełniąc służbę wraz ze ścigaczem ORP „Błyskawiczny”. 15 lipca 1954 roku „Bitny” otrzymał oznaczenie burtowe S-72. W 1954 i 1955 roku jednostka wzięła udział w uroczystych obchodach Dni Morza, a jego dowódcą był w tym czasie por. mar. Kazimierz Jaszczuk. Podczas użytkowania okręt trapiły częste problemy z napędem (przegrzewanie się prawoburtowego silnika i przecieki instalacji paliwowej). Planowano wymianę silników na radzieckie silniki wysokoprężne M-50 o mocy 1000 KM każdy, jednak ostatecznie zrezygnowano z pomysłu i postanowiono wycofać jednostkę z linii. Okręt został skreślony z listy floty 8 stycznia 1957 roku, po niespełna czteroletnim okresie służby pod biało-czerwoną banderą.

Uwagi

  1. ↑ Według J. Piwowońskiego i M. Soroki wyporność jednostki wynosiła około 50 ton.
  2. ↑ Były to silniki w układzie V ze sprężarkami i reduktorami obrotów, wyprodukowane w okupowanej Czechosłowacji, o numerach seryjnych 495 293 i 495 355.
  3. ↑ Nie jest pewne, czy sonar ostatecznie zamontowano.

Przypisy

  1. 1 2 3 Stanisław Biela. Zerlegbare Polizei-Kampfboote – przeciwpartyzanckie ścigacze III Rzeszy. „Okręty Wojenne”. Nr 4/2010 (102). s. 64.
  2. 1 2 3 4 Oskar Myszor. Ścigacz okrętów podwodnych ORP „Bitny” – zapomniany okręt MW PRL. „Okręty Wojenne”. Nr 4/2010 (102). s. 67.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Witold Koszela: Okręty Floty Polskiej. T. I. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2017, s. 246.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Oskar Myszor. Ścigacz okrętów podwodnych ORP „Bitny” – zapomniany okręt MW PRL. „Okręty Wojenne”. Nr 4/2010 (102). s. 70.
  5. 1 2 3 Jan Piwowoński: Flota spod biało-czerwonej. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1989, s. 339.
  6. 1 2 3 4 5 6 7 Oskar Myszor. Ścigacz okrętów podwodnych ORP „Bitny” – zapomniany okręt MW PRL. „Okręty Wojenne”. Nr 4/2010 (102). s. 68.
  7. ↑ Marek Soroka: Polskie Okręty Wojenne 1945-1980. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1986, s. 45.
  8. 1 2 3 Oskar Myszor. Ścigacz okrętów podwodnych ORP „Bitny” – zapomniany okręt MW PRL. „Okręty Wojenne”. Nr 4/2010 (102). s. 68-69.
  9. 1 2 3 4 5 6 Oskar Myszor. Ścigacz okrętów podwodnych ORP „Bitny” – zapomniany okręt MW PRL. „Okręty Wojenne”. Nr 4/2010 (102). s. 69.
  10. ↑ Mieczysław Serafin: Polska Marynarka Wojenna 1945-2007. Kronika wydarzeń. Gdynia: Zespół Redakcyjno-Wydawniczy Marynarki Wojennej, 2008, s. 42.
  11. ↑ Jarosław Ciślak: Polska Marynarka Wojenna 1995: okręty, samoloty i śmigłowce, uzbrojenie, organizacja. Warszawa: Lampart & Bellona, 1995, s. 274.
  12. ↑ Mieczysław Serafin: Polska Marynarka Wojenna 1945-2007. Kronika wydarzeń. Gdynia: Zespół Redakcyjno-Wydawniczy Marynarki Wojennej, 2008, s. 46.
  13. ↑ Marek Soroka: Polskie Okręty Wojenne 1945-1980. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1986, s. 46.
  14. ↑ Mieczysław Serafin: Polska Marynarka Wojenna 1945-2007. Kronika wydarzeń. Gdynia: Zespół Redakcyjno-Wydawniczy Marynarki Wojennej, 2008, s. 55.

Bibliografia

  • Stanisław Biela. Zerlegbare Polizei-Kampfboote – przeciwpartyzanckie ścigacze III Rzeszy. „Okręty Wojenne”. Nr 4/2010 (102). Wydawnictwo Okręty Wojenne, Tarnowskie Góry. ISSN 1231-014X. 
  • Jarosław Ciślak: Polska Marynarka Wojenna 1995: okręty, samoloty i śmigłowce, uzbrojenie, organizacja. Wyd. I. Warszawa: Lampart & Bellona, 1995, seria: Ilustrowana Encyklopedia Techniki Wojskowej, 6. ISBN 83-86776-08-0.
  • Witold Koszela: Okręty Floty Polskiej. T. I. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2017. ISBN 978-83-65746-67-2.
  • Oskar Myszor. Ścigacz okrętów podwodnych ORP „Bitny” – zapomniany okręt MW PRL. „Okręty Wojenne”. Nr 4/2010 (102). Wydawnictwo Okręty Wojenne, Tarnowskie Góry. ISSN 1231-014X. 
  • Jan Piwowoński: Flota spod biało-czerwonej. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1989. ISBN 83-10-08902-3.
  • Mieczysław Serafin: Polska Marynarka Wojenna 1945-2007. Kronika wydarzeń. Gdynia: Zespół Redakcyjno-Wydawniczy Marynarki Wojennej, 2008. ISBN 978-83-88698-03-3.
  • Marek Soroka: Polskie Okręty Wojenne 1945-1980. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1986. ISBN 83-215-3249-7.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.