Ośmiotysięcznik – popularne wśród himalaistów, jak również miłośników gór i geografów, określenie szczytu, którego wierzchołek wznosi się na 8000 lub więcej metrów nad poziom morza. Ze względu na zastosowane kryterium minimalnej deniwelacji względnej wynoszące minimum 500 metrów przyjmuje się, że na Ziemi znajduje się czternaście głównych ośmiotysięczników – 10 w Himalajach i 4 w Karakorum. Wśród nich wyróżnia się pięć tak zwanych wysokich ośmiotysięczników, czyli Mount Everest, K2, Kanczendzonga, Lhotse i Makalu, mających ponad lub prawie 8500 metrów. Niezwykłe znaczenie 8000 metrów występuje tylko w układzie metrycznym miar. W anglosaskim układzie miar wysokości szczytów podaje się w stopach i wtedy pojawiają się dwudziesto- i dwudziestopięciotysięczniki.
Czternastkę ośmiotysięczników nazywa się czasem niezbyt precyzyjnie Koroną Himalajów; prawidłowo jest to Korona Himalajów i Karakorum. Nie należy jej mylić z Koroną Ziemi, którą stanowią najwyższe szczyty górskie poszczególnych kontynentów.
Zdobywanie ośmiotysięczników jest trudne, ryzykowne i długotrwałe ze względu na panujące tam warunki i konieczność aklimatyzacji. Na wysokości 8000 metrów ciśnienie atmosferyczne, i tym samym ciśnienie cząstkowe tlenu, jest znacznie niższe niż na poziomie morza. Powoduje to zmniejszenie gradientu między tętnicami a komórkami mięśniowymi, a więc upośledza dostarczanie tlenu do intensywnie pracującego organizmu. Obszary leżące powyżej 8000 m n.p.m. nazywane są strefą śmierci, gdyż człowiek nie jest w stanie przeżyć na tej wysokości dłużej niż kilka dni. Nawet wyrównywanie niedoboru tlenu w organizmie przez korzystanie z butli tlenowej nie pozwala na dłuższe przebywanie w strefie śmierci. Bardzo niskie ciśnienie przyczynia się bowiem do zmniejszenia zdolności przyłączania tlenu do hemoglobiny, co z kolei powoduje obrzęk płuc, a nawet obrzęk mózgu. Inne objawy choroby wysokościowej mogą pojawić się już znacznie niżej. Dodatkowo powyżej 8000 metrów organizm nie potrafi przyswajać pożywienia i jego bilans energetyczny jest ujemny. To wszystko spowodowało, że pierwsze wejście człowieka na wierzchołek szczytu ośmiotysięcznego miało miejsce dopiero w 1950 roku (Annapurna). Wcześniej jednak osiągano i przekraczano granicę ośmiu tysięcy metrów, na przykład podczas prób zdobycia Everestu przez wyprawy brytyjskie w latach 20. XX wieku.
Pierwsze wejścia
Na jasnofioletowym tle oznaczono szczyty w Karakorum; pozostałe znajdują się w Himalajach.
| Lp. | Nazwa | Wysokość m n.p.m. |
Pierwsze wejście | Pierwsi zdobywcy | Pierwsze wejście zimowe | Pierwsi zdobywcy zimą |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Mount Everest | 8848 | 29 maja 1953(dts) | Edmund Hillary Tenzing Norgay |
17 lutego 1980(dts) | Krzysztof Wielicki Leszek Cichy |
| 2 | K2 | 8611 | 31 lipca 1954(dts) | Achille Compagnoni Lino Lacedelli |
16 stycznia 2021(dts) | Nirmal Purja Gelje Sherpa Mingma David Sherpa Mingma Tenzi Sherpa Dawa Tempa Sherpa Pem Chhiri Sherpa Mingma Gyalje Sherpa Kili Pemba Sherpa Dawa Tenjing Sherpa Sona Sherpa |
| 3 | Kanczendzonga | 8586 | 25 maja 1955(dts) | George Band Joe Brown |
11 stycznia 1986(dts) | Jerzy Kukuczka Krzysztof Wielicki |
| 4 | Lhotse | 8516 | 18 maja 1956(dts) | Fritz Luchsinger Ernst Reiss |
31 grudnia 1988(dts) | Krzysztof Wielicki |
| 5 | Makalu | 8463 | 15 maja 1955(dts) | Lionel Terray Jean Couzy |
9 lutego 2009(dts) | Denis Urubko Simone Moro |
| 6 | Czo Oju | 8201 | 19 października 1954(dts) | Sepp Joechler Herbert Tichy Psan Dawa Lama |
12 lutego 1985(dts) | Maciej Berbeka Maciej Pawlikowski |
| 7 | Dhaulagiri | 8167 | 13 maja 1960(dts) | Kurt Diemberger Albin Schelbert Nawang Dorje Nima Dorje Peter Diener Ernst Forrer |
21 stycznia 1985(dts) | Andrzej Czok Jerzy Kukuczka |
| 8 | Manaslu | 8156 | 9 maja 1956(dts) | Toshio Imanishi Gyalzen Norbu |
12 stycznia 1984(dts) | Maciej Berbeka Ryszard Gajewski |
| 9 | Nanga Parbat | 8126 | 3 lipca 1953(dts) | Hermann Buhl | 26 lutego 2016(dts) | Muhammad Ali Alex Txikon Simone Moro |
| 10 | Annapurna I | 8091 | 3 czerwca 1950(dts) | Maurice Herzog Louis Lachenal |
3 lutego 1987(dts) | Artur Hajzer Jerzy Kukuczka |
| 11 | Gaszerbrum I | 8068 | 5 lipca 1958(dts) | Andrew Kauffman Pete Schoening |
9 marca 2012(dts) | Adam Bielecki Janusz Gołąb |
| 12 | Broad Peak | 8047 | 9 czerwca 1957(dts) | Hermann Buhl Kurt Diemberger Marcus Schmuck Fritz Wintersteller |
5 marca 2013(dts) | Maciej Berbeka Adam Bielecki Tomasz Kowalski Artur Małek |
| 13 | Gaszerbrum II | 8035 | 7 lipca 1956(dts) | Joseph Larch Fritz Moravec Hans Willenpart |
2 lutego 2011(dts) | Denis Urubko Simone Moro Cory Richards |
| 14 | Sziszapangma | 8013 | 2 maja 1964(dts) | Xu Jing Zhang Junyan Wang Fuzhou Wu Zongyue Chen Shan Sodnam Dorje Cheng Tianliang Migmar Zhaxi Dorje Yun Deng |
14 stycznia 2005(dts) | Piotr Morawski Simone Moro |
Pierwsze wejścia kobiet
| Lp. | Nazwa | Wysokość m n.p.m. |
Pierwsze wejście | Pierwsze zdobywczynie | Pierwsze wejście zimowe | Pierwsze zdobywczynie zimą |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Mount Everest | 8848 | 16 maja 1975 | Junko Tabei | ||
| 2 | K2 | 8611 | 23 czerwca 1986 | Wanda Rutkiewicz Liliane Barrard |
||
| 3 | Kanczendzonga | 8586 | 18 maja 1998 | Ginette Harrison | ||
| 4 | Lhotse | 8516 | 10 maja 1996 | Chantal Mauduit | ||
| 5 | Makalu | 8463 | 18 maja 1990 | Kitty Calhoun-Grissom | ||
| 6 | Czo Oju | 8201 | 13 maja 1984 | Věra Komárková Dina Stěrbova |
10 lutego 1993 | Marianne Chapuisat |
| 7 | Dhaulagiri | 8167 | 6 maja 1982 | Lutgaarde Vivijs | ||
| 8 | Manaslu | 8156 | 4 maja 1974 | Mieko Mori Naoko Nakaseko Masako Uchida |
||
| 9 | Nanga Parbat | 8126 | 27 czerwca 1984 | Liliane Barrard | 25 stycznia 2018 | Élisabeth Revol |
| 10 | Annapurna I | 8091 | 15 października 1978 | Věra Komárková Irene Miller |
||
| 11 | Gaszerbrum I | 8068 | 27 lipca 1982 | Marie-José Valençot | ||
| 12 | Broad Peak | 8047 | 30 czerwca 1983 | Krystyna Palmowska | ||
| 13 | Gaszerbrum II | 8035 | 12 sierpnia 1975 | Halina Krüger-Syrokomska Anna Okopińska |
||
| 14 | Sziszapangma | 8013 | 30 kwietnia 1981 | Junko Tabei |
Zdobywcy wszystkich głównych ośmiotysięczników
Źródło: Zestawienie na 8000ers.com. [dostęp 2023-07-01].
| Lp. | Imię i nazwisko | Okres | Kraj | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Reinhold Messner | 1970–1986 | Włochy | 6 nowych dróg, wszystkie wejścia bez użycia butli tlenowych, 2 samotnie |
| 2 | Jerzy Kukuczka | 1979–1987 | Polska | 11 nowych dróg, 4 zimowe, 1 ze wspomaganiem tlenem z butli, 1 samotnie |
| 3 | Erhard Loretan | 1982–1995 | Szwajcaria | 2 nowe drogi, 1 zimowe, wszystkie wejścia bez użycia butli tlenowych |
| 4 | Carlos Carsolio | 1985–1996 | Meksyk | 3 nowe drogi, 1 z tlenem |
| 5 | Krzysztof Wielicki | 1980–1996 | Polska | 2 nowe drogi, 3 zimowe, 1 z tlenem, 6 samotnie |
| 6 | Juanito Oiarzabal | 1985–1999 | Hiszpania | 1 nowa droga; za pierwszym razem Mount Everest zdobył z dodatkowym tlenem (1993), za drugim bez (2001) |
| 7 | Sergio Martini | 1983–2000 | Włochy | 2 z tlenem |
| 8 | Park Young-seok | 1993–2001 | Korea Południowa | 1 zimowe, 5 z tlenem |
| 9 | Um Hong-gil | 1988–2001 | Korea Południowa | 3 z tlenem |
| 10 | Alberto Iñurrategi | 1991–2002 | Hiszpania | 1 nowa droga, 1 zimowe, wszystkie wejścia bez użycia butli tlenowych |
| 11 | Han Wang-yong | 1994–2003 | Korea Południowa | 3 z tlenem |
| 12 | Ed Viesturs | 1989–2005 | Stany Zjednoczone | wszystkie wejścia bez użycia butli tlenowych |
| 13 | Silvio Mondinelli | 1993–2007 | Włochy | wszystkie wejścia bez użycia butli tlenowych |
| 14 | Iván Vallejo | 1997–2008 | Ekwador | wszystkie wejścia bez użycia butli tlenowych |
| 15 | Denis Urubko | 2000–2009 | Kazachstan | 3 nowe drogi, 1 zimowe, wszystkie wejścia bez użycia butli tlenowych |
| 16 | Ralf Dujmovits | 1990–2009 | Niemcy | 1 z tlenem |
| 17 | Veikka Gustafsson | 1993–2009 | Finlandia | wszystkie wejścia bez użycia butli tlenowych |
| 18 | Andrew Lock | 1993–2009 | Australia | 1 z tlenem |
| 19 | João Garcia | 1993–2010 | Portugalia | 1 nowa droga, wszystkie wejścia bez użycia butli tlenowych |
| 20 | Piotr Pustelnik | 1990–2010 | Polska | 1 samotne, 1 nowa droga, 7 z tlenem |
| 21 | Edurne Pasaban | 2001–2010 | Hiszpania | pierwsza kobieta, 2 z tlenem |
| 22 | Abele Blanc | 1992–2011 | Włochy | 1 z tlenem; za pierwszym razem Mount Everest zdobył z dodatkowym tlenem (1992), za drugim bez (2010) |
| 23 | Mingma Sherpa | 2000–2011 | Nepal | 5 z tlenem |
| 24 | Gerlinde Kaltenbrunner | 1998–2011 | Austria | druga kobieta, pierwsza kobieta bez użycia butli tlenowych |
| 25 | Vasilij Pivcov | 2001–2011 | Kazachstan | 1 z tlenem; ostatni szczyt (K2) wspólnie z Żumajewem |
| 25 | Maksut Żumajew | 2001–2011 | Kazachstan | bez użycia butli tlenowych; ostatni szczyt (K2) wspólnie z Piwcowem |
| 27 | Kim Jae-soo | 1990–2011 | Korea Południowa | 5 z tlenem |
| 28 | Mario Luciano Panzeri | 1988–2012 | Włochy | wszystkie wejścia bez użycia butli tlenowych |
| 29 | Hirotaka Takeuchi | 1995–2012 | Japonia | 3 z tlenem |
| 30 | Chhang Dawa Sherpa | 2001–2013 | Nepal | |
| 31 | Kim Chang-ho | 2005–2013 | Korea Południowa | wszystkie wejścia bez użycia butli tlenowych |
| 32 | Jorge Egocheaga | 2002–2014 | Hiszpania | |
| 33 | Radek Jaroš | 1998–2014 | Czechy | |
| 34-35 | Nives Meroi | 1998–2017 | Włochy | wszystkie wejścia bez wspomagania tlenem z mężem Romano Benet |
| 34-35 | Romano Benet | 1998–2017 | Włochy | wszystkie wejścia bez wspomagania tlenem z żoną Nives Meroi |
| 36 | Peter Hámor | 1998–2017 | Słowacja | |
| 37 | Azim Gheychisaz | 2008–2017 | Iran | Kontrowersja – nie wszyscy uznają zdobycie przez niego Manaslu |
| 38 | Ferran Latorre | 1999–2017 | Hiszpania | |
| 39 | Òscar Cadiach | 1984–2017 | Hiszpania | wszystkie wejścia bez użycia butli tlenowych |
| 40 | Kim Mi-gon | 2000–2018 | Korea Południowa | |
| 41 | Sanu Sherpa | 2006–2019 | Nepal | |
| 42 | Nirmal Purja | 2014–2019 | Wielka Brytania | Pierwszy ośmiotysięcznik Dhaulagiri zdobył w 2014 roku. W 2019 roku wszedł na szczyty wszystkich 14 ośmiotysięczników z użyciem butli tlenowych w rekordowym czasie 189 dni |
| 43 | Mingma Gyabu Sherpa | 2010–2019 | Nepal | |
| 44 | Kim Hong-bin | 2006–2021 | Korea Południowa | Jako pierwszy niepełnosprawny zdobył wszystkie 14 ośmiotysięczników. Zmarł podczas zejścia ze szczytu Broad Peak’u, który zdobył jako swój ostatni ośmiotysięcznik 18 lipca 2021 roku. |
| 45 | Nima Gyalzen Sherpa | 2004–2022 | Nepal | |
| 46 | Dong Hong Juan | 2015–2023 | Chiny | |
| 47 | Kristin Harila | 2022–2023 | Norwegia | 27 lipca 2023 himalaistka Kristin Harila z Norwegii oraz jej przewodnik Tenjen Lama Sherpa z Nepalu wspięli się na K2 i tym samym w 92 dni zdobyli 14 najwyższych szczytów świata. |
| 48 | Sophie Lavaud | 2012–2023 | Szwajcaria Francja Kanada |
|
| 49 | Tunç Fındık | 2001–2023 | Turcja | |
| 50 | Tenjen Lama Sherpa | 2016–2023 | Nepal | 27 lipca 2023 himalaistka Kristin Harila z Norwegii oraz jej przewodnik Tenjen Lama Sherpa z Nepalu wspięli się na K2 i tym samym w 92 dni zdobyli 14 najwyższych szczytów świata. |
| 51 | Gelje Sherpa | 2017–2023 | Nepal |
W latach 1997–2010 Koreanka Oh Eun-sun zdobyła rzekomo wszystkie ośmiotysięczniki, jednak w grudniu 2010 roku wykazano, że wejście na Kanczendzongę w 2009 nie miało miejsca. Tym sposobem pierwszą kobietą (a 21. osobą) z Koroną Himalajów i Karakorum została Edurne Pasaban, zdobywając Sziszapangmę 17 maja 2010.
Polska Korona Himalajów i Karakorum kobiet
18 maja 2009, po wejściu Kingi Baranowskiej na Kanczendzongę, Polska została pierwszym krajem, którego przedstawicielki zdobyły wszystkie czternaście ośmiotysięczników.
| Lp. | Nazwa | Imię i nazwisko | Data zdobycia |
|---|---|---|---|
| 1. | Gaszerbrum II | Halina Krüger-Syrokomska Anna Okopińska | 12.08.1975 |
| 2. | Mount Everest | Wanda Rutkiewicz | 16.10.1978 |
| 3. | Broad Peak | Krystyna Palmowska | 30.06.1983 |
| 4. | Nanga Parbat | Anna Czerwińska Krystyna Palmowska Wanda Rutkiewicz | 15.07.1985 |
| 5. | K2 | Wanda Rutkiewicz | 23.06.1986 |
| 6. | Sziszapangma | Wanda Rutkiewicz | 18.09.1987 |
| 7. | Gaszerbrum I | Ewa Panejko-Pankiewicz Wanda Rutkiewicz | 16.07.1990 |
| 8. | Czo Oju | Wanda Rutkiewicz | 26.09.1991 |
| 9. | Annapurna I | Wanda Rutkiewicz | 22.10.1991 |
| 10. | Lhotse | Anna Czerwińska | 21.05.2001 |
| 11. | Makalu | Anna Czerwińska | 25.05.2006 |
| 12. | Dhaulagiri I | Kinga Baranowska | 01.05.2008 |
| 13. | Manaslu | Kinga Baranowska | 05.10.2008 |
| 14. | Kanczendzonga | Kinga Baranowska | 18.05.2009 |
Zobacz też
Uwagi
- ↑ Weszła na szczyt 30 minut później. Zginęła w drodze powrotnej.
Przypisy
- ↑ Sześć nowych ośmiotysięczników? Gazeta Wyborcza 22.08.2013.
- ↑ Mount Everest, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2022-10-03] (ang.).
- ↑ Obecnie podawane są trzy różne wysokości: 8844, 8848 i 8850 Ile ma naprawdę Mount Everest?. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-06)].
- 1 2 Change of Particulars for Director. Companies House. [dostęp 2021-12-04]. (ang.).
- ↑ Climbers Make The First Winter Ascent of K2 and set World Record [online], skardu.pk, 16 stycznia 2021 [dostęp 2021-01-16] (ang.).
- ↑ Xexplorers web: ExWeb series: The meaning of winter in 8000+ climbing. mounteverest.net. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-07)].
- ↑ Stanęli na szczycie! Nanga Parbat zdobyta w zimie po raz pierwszy. national-geographic.pl. [dostęp 2016-02-29].
- ↑ Jaki dowód ma Eli Revol na zdobycie z Tomkiem Mackiewiczem Nanga Parbat? „Podstawą jest zaufanie”. PolskieRadio.pl Sport, 30.01.2018 [dostęp 2018-03-01].
- ↑ Jerzy Kukuczka (1948–1989). pza.org.pl. [dostęp 2021-12-03].
- ↑ Strona Piotra Pustelnika.
- ↑ Tlen a sprawa polska. [dostęp 2010-05-14].
- 1 2 Vinicio Stefanello: Nives Meroi and Romano Benet summit Annapurna, their 14th 8000er. planetmountain.com, 11 maja 2017. [dostęp 2021-05-06]. (ang.).
- ↑ Peter Hámor zdobywcą Korony Himalajów i Karakorum. portalgorski.pl. [dostęp 2017-05-16].
- ↑ Korona Himalajów i Karakorum – Azim Gheychisaz. portalgorski.pl [dostęp 2018-11-26].
- ↑ Korona Himalajów i Karakorum – Ferrán Latorre. portalgorski.pl [dostęp 2018-11-26].
- ↑ Òscar Cadiach, desde el C1 tras bajar del Broad Peak: “Estuvimos 24 horas sin agua”. desnivel.com. [dostęp 2021-01-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-01-24)]. (hiszp.).
- ↑ Climber Kim Mi-gon Becomes 7th Korean to Conquer World's 14 Highest Peaks. 2018-07-15. [dostęp 2023-07-01]. (ang.).
- ↑ South Korean Climbs Nanga Parbat, Completes 8,000ers. 2018-07-12. [dostęp 2023-07-01]. (ang.).
- ↑ Sukces azjatyckiego zespołu na Nandze Parbat!. 2018-07-12. [dostęp 2023-07-01]. (pol.).
- ↑ Sanu Sherpa becomes third Nepali to complete 14 peaks as Sergi Mingote scales 7 mountains in 444 days. 2019-10-03. [dostęp 2021-02-27]. (ang.).
- ↑ 14 ośmiotysięczników w 189 dni. Nirmal ‘Nims’ Purja zdobył Shisha Pangmę. [dostęp 2019-10-29]. (pol.).
- ↑ The Himalayan Database, wiosna 2014. [dostęp 2021-07-20]. (ang.).
- ↑ “Mission Achieved” on Shishapangma for Nims Purja. adventureblog.net, 2019-10-29. [dostęp 2021-02-27]. (ang.).
- ↑ Youngest person to climb all 8,000-m mountains. [w:] Guinness World Records [on-line]. guinnessworldrecords.com, 2019-10-29. [dostęp 2021-02-27]. (ang.).
- ↑ Stefan Nestler: Kim Hong-bin: Without fingers on 13 eight-thousanders. [w:] Adventure Mountain [on-line]. 2019-07-10. [dostęp 2021-07-20]. (ang.).
- ↑ Kolejna tragedia na Broad Peak. Kim Hong-bin dokonał wyczynu i wpadł do szczeliny. [w:] Polskie Radio 24.pl [on-line]. 2021-07-20. [dostęp 2021-07-20].
- ↑ Munir Ahmed: South Korean missing after fall while scaling Pakistani peak. [w:] Times Union [on-line]. 2021-07-20. [dostęp 2021-07-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-07-20)]. (ang.).
- ↑ Fingerless Korean goes missing after achieving the feat of climbing all 14 Himalayan peaks. [w:] The Korea Times [on-line]. 2021-07-20. [dostęp 2021-07-20]. (ang.).
- ↑ Nima Gyalzen Sherpa becomes the 6th Nepali in the 14 Peaks club. everestchronicle.com, 2022-08-11. [dostęp 2022-08-18]. (ang.).
- ↑ Angela Benavides, Dong Hong Juan Climbs Shishapangma; May Be the First Woman to Summit all 14 8,000'ers » Explorersweb [online], explorersweb.com, 26 kwietnia 2023 [dostęp 2023-05-04] (ang.).
- ↑ Kristin Harila completes 14 peaks as she scales Cho Oyu [online], thehimalayantimes.com, 3 maja 2023 [dostęp 2023-05-04] (ang.).
- ↑ Kristin Harila domyka rekordowo Koronę. Norweżka staje na Cho Oyu [online], wspinanie.pl, 3 maja 2023 [dostęp 2023-05-04] (pol.).
- 1 2 3 Padł rekord. Norweżka w trzy miesiące zdobyła 14 najwyższych szczytów świata. rp.pl, 2023-07-27. [dostęp 2023-07-28]. (pol.).
- ↑ Sophie Lavaud, first French mountaineer to climb all the peaks over 8,000 m on the planet – Liberation, [w:] Time News [online], 26 czerwca 2023 [dostęp 2023-06-30] (ang.).
- ↑ Sophie Lavaud becomes first French person to climb world’s highest peaks, [w:] RFI [online], 26 czerwca 2023 [dostęp 2023-06-30] (ang.).
- 1 2 Angela Benavides, Nanga Parbat Summits » Explorersweb, [w:] Explorersweb [online], 26 czerwca 2023 [dostęp 2023-06-30] (ang.).
- 1 2 A 17-year-old Nepali teenager scales the ‘Killer Mountain’, [w:] Everest Chronicle [online], 26 czerwca 2023 [dostęp 2023-06-30] (ang.).
- ↑ Seven Summit Treks Tenjen Sherpa (Lama), [w:] Seven Summit Treks [online] [dostęp 2023-11-02] (ang.).
- ↑ Alan Arnette: K2 2023 Coverage: Kristin Harila gets K2 for her Last 8000er. alanarnette.com, 2023-07-27. [dostęp 2023-07-27]. (ang.).
- ↑ Kristin Harila, Tenjen Sherpa world's fastest to climb 14 peaks in 92 days. [w:] The Himalayan Times [on-line]. 2023-07-27. [dostęp 2023-07-27]. (ang.).
- ↑ Dream Wanderlust, After K2 in Winter, Gelje Sherpa (28) aims to become the youngest to climb all 14 8Ks [online], DreamWanderlust.com, 2021 [dostęp 2023-11-02] (ang.).
- ↑ Gelje Sherpa joins the 14 peak club with summit on Cho Oyu; Nima Rinji sets youngest climber record [online], everestchronicle.com, 6 października 2023 [dostęp 2023-10-25] (ang.).
- ↑ Nepali and Pakistani Climbers Make History on Cho Oyu [online], whatthenepal.com data=2023-10-06 [dostęp 2023-10-25] (ang.).
- ↑ ExWeb Oh Eun-Sun report, final: Edurne Pasaban takes the throne (ang.).
- ↑ Oh-Eun Sun traci pierwszeństwo, Edurne Pasaban na tronie.
- 1 2 Kinga Baranowka* is making History. [dostęp 2009-05-20]. (ang.). *) literówka w oryginale.
Linki zewnętrzne
- 8000ers.com (ang.)
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.