Numeryczna reguła fiskalna

Numeryczna reguła fiskalna – instrument ograniczający zakres prowadzonej polityki fiskalnej przyjmujący formę limitów ilościowych (określanych na dany rok budżetowy bądź w ramach limitów wieloletnich), dotyczący przede wszystkim:

dopuszczalnego salda budżetowego;
wielkości długu publicznego;
wzrostu lub poziomu wydatków budżetowych.

Numeryczne reguły fiskalne mogą dotyczyć całego sektora finansów publicznych, bądź jego fragmentów (budżet państwa, jednostki samorządu terytorialnego, fundusze ubezpieczeń społecznych). Występują także reguły o charakterze ponadnarodowym, będące elementami traktatów ustanawiających unie monetarne oraz walutowe (Unia Europejska, MERCOSUR, Pakt Andyjski, Unia Celna i Gospodarcza Afryki Środkowej, Zachodnioafrykańska Unia Gospodarczo-Walutowa). Część z reguł numerycznych ma charakter niesformalizowany (niezapisany w akcie prawnym), związany z deklaracją władz lub porozumieniem politycznym (np. reguła Belki, kotwica budżetowa). Należy zauważyć, że mogą one być porzucane (np. reguła Belki).

Wielkości progowe przyjęte w konstrukcji danej reguły fiskalnej mogą być wyrażone nominalnie, w wielkościach skorygowanych o wahania cyklu koniunkturalnego (saldo cykliczne, strukturalne).

Przykłady i występowanie numerycznych reguł fiskalnych

Numeryczna reguła fiskalna	Występowanie	Konstrukcja
„złota reguła”	Niemcy, Francja, Wielka Brytania, Japonia, Włochy (poziom lokalny)	Zakaz zaciągania zobowiązań na finansowanie wydatków bieżących, deficyt nie może przekroczyć wielkości wydatków o charakterze inwestycyjnym (majątkowym)
zrównoważony budżet	Stany Zjednoczone (poziom stanowy, z wyjątkiem stanu Vermont), Belgia (sektor ubezpieczeń społecznych), Kanada, Szwecja (poziom lokalny), Włochy (poziom regionalny), Szwajcaria (kantony), Unia Europejska (jako organizacja),	Dochody = wydatki
saldo strukturalne	Chile	Nadwyżka strukturalna budżetu państwa 1% PKB przy założeniu długookresowej ceny miedzi
limit deficytu w relacji do PKB	kraje członkowskie Unii Europejskiej (europejskie reguły fiskalne), Armenia, Japonia, Hiszpania (poziom lokalny), Finlandia	3% PKB (kraje UE)
limit deficytu w relacji do dochodów	Francja (poziom lokalny)	Deficyt planowany < 5% dochodów w roku poprzednim
limit długu publicznego w relacji do PKB	kraje członkowskie Unii Europejskiej (europejskie reguły fiskalne), Polska, Chorwacja, Estonia, Finlandia, Wielka Brytania, Kanada, Słowacja, Nowa Zelandia	Państwowy Dług Publiczny < 60%PKB (Polska)
limitowanie długu w relacji do dochodów	Estonia (poziom lokalny), Hiszpania (poziom lokalny), Słowacja	60% planowanych dochodów pomniejszonych o otrzymane dotacje (Estonia)
ograniczenie kwoty poręczeń	Armenia	Poręczenia niższe niż 10% dochodów podatkowych
ograniczenie wydatków na obsługę długu	Estonia, Węgry, Słowacja, Polska	Wydatki na obsługę długu < 70% dochodów własnych (Węgry)
limity nominalnego wzrostu wydatków	Belgia, Luksemburg, Niemcy, Czechy, Szwecja, Włochy	–
limity realnego wzrostu wydatków	Dania, Finlandia, Holandia, Islandia	–
zakaz wzrostu wydatków w roku wyborczym	Kolumbia (wydatki osobowe), Brazylia (wydatki osobowe, przenoszenie wydatków na okresy powyborcze)	–
hamulec długu publicznego (Schuldenbremse)	Szwajcaria (poziom federalny)	Wydatki = dochody skorygowane o wahania cyklu koniunkturalnego oraz stwierdzone ex-post odchylenia od tego limitu w poprzednich latach. Tworzy się rachunek wyrównawczy zabezpieczający przed negatywnym wpływem osłabienia gospodarczego.

Zobacz też

progi ostrożnościowe w Polsce

Przypisy

↑ Perry G.: Can Fiscal Rules Help Reduce Macroeconomic Volatility in LAC. IMF/World Bank Conference on Fiscal Rules and Institutions, Oaxaca, luty 2002
↑ Por. Ibidem
↑ Rapport intermaire d`execution de la surveillance multilaterale pour l`anne 2006 et perspectives pour 2007. CEMAC, Bangui, Listopad 2006
↑ Acte Additionnel N° 04/99 portant pacte de convergence, de stabilité, de croissance et de solidarité entre les États membres de l'Union Économique et Monétaire Ouest Africaine (UEMOA).. uemoa.int. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-04-07)]. UEMOA, grudzień 1999 r.; Traite modifie de l’union economique et monetaire ouest africaine (UEMOA)
↑
Zestawienie występujących numerycznych reguł fiskalnych opracowano na podstawie:
- Das Haushaltsystem der Bundesrepublik Deutschland. Ministerstwo Finansów, Berlin 2004;
- Hallerberg M., von Hagen J.: Organizacja procesu budżetowego w Polsce. Reguły budżetowe a stabilność fiskalna i gospodarcza. Program Ernst & Young Sprawne Państwo, Warszawa 2006;
- Fiscal Policy Rules and the Reform od Pending Limits in Finland. 5b/2007, Budget Department, Ministry of Finance, Helsinki 2007;
- Dabán T., Detragiache E., Di Bella G., Milesi-Feretti G.M., Symansky S.: Rules-Based Fiscal Policy in France, Germany, Italy, and Spain. Occasional Paper No. 225, IMF, Washington D.C., 2003;
- Snell R.K.: State Balanced Rules Requirements: Provisions and Practice. National Conference of State Legislatures, opublikowany 1996, zaktualizowany w 2004 r.;
- Baza Banku Światowego Country Budget Laws.;
- OECD Budget Practices and Procedures Database (2007).;
- Current Issues in Fiscal Reform in Central Europe and the Baltic States 2005. red. Laursen T., Bank Światowy, Warszawa 2006;
- Jędrzejowicz T., Kitala M., Wronka A.: Polityka fiskalna w kraju należącym do strefy euro, w: Raport na temat pełnego uczestnictwa Rzeczypospolitej Polskiej w trzecim etapie Unii Gospodarczej i Walutowej, Projekty badawcze – Część III. Narodowy Bank Polski, Warszawa 2009;
- Konstytucja RP (Dz.U. z 1997 r. nr 78, poz. 483) oraz ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1634; z późn. zm.).

Bibliografia

Kopits G., Symansky S.: Fiscal Policy Rules. Occasional Paper 162, IMF, Washington D.C. 1998
Jędrzejowicz T., Kitala M., Wronka A.: Polityka fiskalna w kraju należącym do strefy euro. w: Raport na temat pełnego uczestnictwa Rzeczypospolitej Polskiej w trzecim etapie Unii Gospodarczej i Walutowej, Projekty badawcze – Część III. Narodowy Bank Polski, Warszawa 2009
Public finances in EMU 2006. European Economy, No 3/2006, Komisja Europejska, Directorate-General For Economic and Financial Affairs, Bruksela 2006
Public finances in EMU 2003. European Economy, No 3/2003, Komisja Europejska, Directorate-General For Economic and Financial Affairs, Bruksela 2003
Leksykon budżetowy – Reguły budżetowe (fiskalne). [dostęp 2013-06-28].

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[1] Perry G.: Can Fiscal Rules Help Reduce Macroeconomic Volatility in LAC. IMF/World Bank Conference on Fiscal Rules and Institutions, Oaxaca, luty 2002

[2] Por. Ibidem

[3] Rapport intermaire d`execution de la surveillance multilaterale pour l`anne 2006 et perspectives pour 2007. CEMAC, Bangui, Listopad 2006

[4] Acte Additionnel N° 04/99 portant pacte de convergence, de stabilité, de croissance et de solidarité entre les États membres de l'Union Économique et Monétaire Ouest Africaine (UEMOA).. uemoa.int. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-04-07)]. UEMOA, grudzień 1999 r.; Traite modifie de l’union economique et monetaire ouest africaine (UEMOA)

[5] Zestawienie występujących numerycznych reguł fiskalnych opracowano na podstawie:
Das Haushaltsystem der Bundesrepublik Deutschland. Ministerstwo Finansów, Berlin 2004;

Hallerberg M., von Hagen J.: Organizacja procesu budżetowego w Polsce. Reguły budżetowe a stabilność fiskalna i gospodarcza. Program Ernst & Young Sprawne Państwo, Warszawa 2006;

Fiscal Policy Rules and the Reform od Pending Limits in Finland. 5b/2007, Budget Department, Ministry of Finance, Helsinki 2007;

Dabán T., Detragiache E., Di Bella G., Milesi-Feretti G.M., Symansky S.: Rules-Based Fiscal Policy in France, Germany, Italy, and Spain. Occasional Paper No. 225, IMF, Washington D.C., 2003;

Snell R.K.: State Balanced Rules Requirements: Provisions and Practice. National Conference of State Legislatures, opublikowany 1996, zaktualizowany w 2004 r.;

Baza Banku Światowego Country Budget Laws.;

OECD Budget Practices and Procedures Database (2007).;

Current Issues in Fiscal Reform in Central Europe and the Baltic States 2005. red. Laursen T., Bank Światowy, Warszawa 2006;

Jędrzejowicz T., Kitala M., Wronka A.: Polityka fiskalna w kraju należącym do strefy euro, w: Raport na temat pełnego uczestnictwa Rzeczypospolitej Polskiej w trzecim etapie Unii Gospodarczej i Walutowej, Projekty badawcze – Część III. Narodowy Bank Polski, Warszawa 2009;

Konstytucja RP (Dz.U. z 1997 r. nr 78, poz. 483) oraz ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1634; z późn. zm.).

[mwkg] Das Haushaltsystem der Bundesrepublik Deutschland. Ministerstwo Finansów, Berlin 2004;

[mwlA] Hallerberg M., von Hagen J.: Organizacja procesu budżetowego w Polsce. Reguły budżetowe a stabilność fiskalna i gospodarcza. Program Ernst & Young Sprawne Państwo, Warszawa 2006;

[mwlg] Fiscal Policy Rules and the Reform od Pending Limits in Finland. 5b/2007, Budget Department, Ministry of Finance, Helsinki 2007;

[mwmA] Dabán T., Detragiache E., Di Bella G., Milesi-Feretti G.M., Symansky S.: Rules-Based Fiscal Policy in France, Germany, Italy, and Spain. Occasional Paper No. 225, IMF, Washington D.C., 2003;

[mwmg] Snell R.K.: State Balanced Rules Requirements: Provisions and Practice. National Conference of State Legislatures, opublikowany 1996, zaktualizowany w 2004 r.;

[mwnQ] Baza Banku Światowego Country Budget Laws.;

[mwoA] OECD Budget Practices and Procedures Database (2007).;

[mwow] Current Issues in Fiscal Reform in Central Europe and the Baltic States 2005. red. Laursen T., Bank Światowy, Warszawa 2006;

[mwpQ] Jędrzejowicz T., Kitala M., Wronka A.: Polityka fiskalna w kraju należącym do strefy euro, w: Raport na temat pełnego uczestnictwa Rzeczypospolitej Polskiej w trzecim etapie Unii Gospodarczej i Walutowej, Projekty badawcze – Część III. Narodowy Bank Polski, Warszawa 2009;

[mwqA] Konstytucja RP (Dz.U. z 1997 r. nr 78, poz. 483) oraz ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1634; z późn. zm.).