Nowe latko

Nowe latko – dawne pieczywo obrzędowe noworoczne wypiekane na Kurpiach, Podlasiu, Warmii i Mazurach.

Historia

Pieczywo miało kształt krążków, w środku których umieszczało się postać ludzką, a wokoło niej przyklejano małe figurki przedstawiające zwierzęta (zarówno hodowlane, jak i dziko żyjące). Na Kurpiach postać ludzka miała kształt myśliwego, pasterza, gospodarza lub gospodyni. Czasami w tym miejscu wstawiano figurki Świętej Rodziny, anioła, kobiety tulącej dziecko. Zwierzęta lepiono w kształcie różnych zwierząt: krów, koni, owiec, jeleni, kur i kaczek. Na Kaszubach i Mazurach nowe latko miało formę drzewka owocowego.

Nowe latka pieczono w wigilię Nowego Roku lub na Trzech Króli i zawieszano w eksponowanym miejscu domostwa (np. na domowym ołtarzyku czy wśród świętych obrazów) celem zapewnienia pomyślności w nadchodzącym roku. Adam Chętnik notował zawieszenie nowego latka u pułapu.

W 2020 roku na wniosek depozytariuszy dziedzictwa ze Stowarzyszenia Artystów Kurpiowskich wypiek byśków i nowych latek Kurpiów Puszczy Zielonej został wpisany na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Wpis przygotowano dzięki współpracy między Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce i powiatem ostrołęckim.

Galeria

Ujęcie z przodu
Ujęcie z boku
Ujęcie z tyłu
Ujęcie z boku

Przypisy

1 2 3 Barbara Ogrodowska, Zwyczaje, obrzędy i tradycje w Polsce, Verbinum, Warszawa 2001.
1 2 JacekJ. Olędzki JacekJ., Konkursowe noworoczne pieczywo kurpiowskie, „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa”, 16 (4), 1962, s. 239–241 .
↑ Maria WeronikaM.W. Kmoch Maria WeronikaM.W., Zima na Kurpiach Zielonych: Adwent, Boże Narodzenie, sylwester, nowy rok, zapusty [online] [dostęp 2022-08-06] .
↑ AdamA. Chętnik AdamA., Pożywienie Kurpiów. Jadło i napoje zwykłe, obrzędowe i głodowe, Polska Akademia Umiejętności, 1936, s. 102–103 [dostęp 2022-08-06] .
↑ Kurpiowskie byśki i nowe latka na Krajowej Liście Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego [online], TerazOstroleka.pl, 15 grudnia 2020 [dostęp 2022-07-19] .

Linki zewnętrzne

Proces lepienia byśków i nowych latek

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[:0-1] 1 2 3 Barbara Ogrodowska, Zwyczaje, obrzędy i tradycje w Polsce, Verbinum, Warszawa 2001.

[:1-2] 1 2 JacekJ. Olędzki JacekJ., Konkursowe noworoczne pieczywo kurpiowskie, „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa”, 16 (4), 1962, s. 239–241 .

[3] Maria WeronikaM.W. Kmoch Maria WeronikaM.W., Zima na Kurpiach Zielonych: Adwent, Boże Narodzenie, sylwester, nowy rok, zapusty [online] [dostęp 2022-08-06] .

[4] AdamA. Chętnik AdamA., Pożywienie Kurpiów. Jadło i napoje zwykłe, obrzędowe i głodowe, Polska Akademia Umiejętności, 1936, s. 102–103 [dostęp 2022-08-06] .

[5] Kurpiowskie byśki i nowe latka na Krajowej Liście Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego [online], TerazOstroleka.pl, 15 grudnia 2020 [dostęp 2022-07-19] .