| wieś | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (2021) |
30 |
| Strefa numeracyjna |
89 |
| Kod pocztowy |
11-230 |
| Tablice rejestracyjne |
NBA |
| SIMC |
0472124 |
Położenie na mapie gminy Bisztynek | |
Położenie na mapie Polski | |
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego | |
Położenie na mapie powiatu bartoszyckiego | |
| 54°05′09″N 20°59′41″E/54,085833 20,994722 | |
Nowa Wieś Reszelska (niem. Rosenschön) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim, w gminie Bisztynek. Przez wieś przebiega niebieski szlak turystyczny (szlak napoleoński).
Toponimia
Pierwszą znaną nazwą miejscowości była niemiecka nazwa Neudorf. Została ona zastąpiona przed rokiem 1755 nazwą Rosenschön, która funkcjonowała do 1945, kiedy wieś oficjalnie znalazła się w granicach Polski i zmieniła swoją nazwę na Nowa Wieś Reszelska.
Historia
Pierwszy raz Nowa Wieś Reszelska wzmiankowana jest w dziele Bewohner von Santoppen und Rosenschön, Ermland, zwischen 1300-1900 – w latach 1690–1750 zamieszkiwała ją osoba o nazwisku Buick.
9 lipca 1874 przez pruskie władze wprowadzone zostało rozporządzenie, na skutek którego został wprowadzony nowy podział administracyjny Prus. Utworzono okręg urzędowy Sątopy nr. 15 (niem. Amtsbezirk Santoppen nr. 15 ), w którego skład wchodziła miejscowość.
Po II wojnie światowej wieś znalazła się w granicach Polski. W 1954, po reformie podziału administracyjnego Nowa Wieś Reszelska należała do gromady Bisztynek w powiecie reszelskim, który pod koniec 1958 przemianowano na powiat biskupiecki. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.
Przed 1945 rokiem przez miejscowość przechodziła nieistniejąca już linia kolejowa Bischofstein – Bischdorf (Bisztynek – Sątopy-Samulewo). W miejscowości znajdowała się ładownia kolejowa, oraz kolej wąskotorowa, obsługująca nieistniejącą już miejscową cegielnie.
Demografia
Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2021 roku liczba ludności we wsi Nowa Wieś Reszelska to 30 z czego 43,3% mieszkańców stanowią kobiety, a 56,7% ludności to mężczyźni. W latach 1998-2021 liczba mieszkańców zmalała o 36,2%. Współczynnik feminizacji we wsi wynosi 76 i jest znacznie mniejszy od współczynnika feminizacji dla województwa warmińsko-mazurskiego oraz znacznie mniejszy od współczynnika dla całej Polski. Według danych archiwalnych pochodzących z Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań w 2002 roku we wsi Nowa Wieś Reszelska było 11 gospodarstw domowych.
| Data | L. ludności |
|---|---|
| 1820 | 94 |
| 1885 | 129 |
| 1905 | 161 osób |
| 1933 | 127 osób |
| 1939 | 97 osób |
| 1998 | 47 osób |
| 2002-2011 | 40 osób |
| 2021 | 30 osób |
Sport i rekreacja
W centrum wsi znajduje się plac sportowo-rekreacyjny wykonany przez mieszkańców przy wsparciu gminy Bisztynek. Znajdują się na nim boisko do siatkówki plażowej, altany, wiaty, ławki, miejsce do grilla, miejsce na ognisko oraz plac zabaw. Plac jest miejscem, w którym co roku odbywa się festyn i sołeckie dożynki, na których m.in. rozgrywane są mecze siatkówki.
Przez wieś przechodzi Europejski Szlak Turystyczny, oznaczony kolorem niebieski nazywany Szlakiem Napoleońskim. Jest to domniemana trasa przemarszu wojsk napoleońskich na Moskwę w 1812 roku. Jest to też trasa przemarszu wojsk rosyjskich w 1914 roku – fragmentów tzw. armii Samsonowa.
Kultura
W Nowej Wsi Reszelskiej wykształcił się zwyczaj corocznych pielgrzymek do wiejskiej kaplicy, który został zapoczątkowany przez ks. Józefa Leonowicza. Z okazji uroczystości Matki Boskiej Częstochowskiej, której wezwanie nosi kaplica, odbywa się tu odpust, połączony z sołeckimi dożynkami i festynem wiejskim.
Tradycja pieszych pielgrzymek do tak małego obiektu sakralnego, jak kaplica w Nowej Wsi Reszelskiej, została przez etnografkę Amudenę Rutkowską określona jako „niezwykła rzadkość”.
Zabytki
- kaplica pw. Matki Boskiej Częstochowskiej
- przydrożna kapliczka z rzeźbą Piety
- grób nieznanego żołnierza poległego w 1914 roku
Zdjęcia
- Plac sportowo-rekreacyjny w Nowej Wsi Reszelskiej
- Pielgrzymka do kaplicy w Nowej Wsi Reszelskiej
- kaplica pw. Matki Boskiej Częstochowskiej w Nowej Wsi Reszelskej
- grób nieznanego żołnierza
- Przydomowa kapliczka w Nowe Wsi Reszelskiej
Przypisy
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 822 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
- ↑ GUS. Wyszukiwarka TERYT [online] [dostęp 2023-09-28].
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 88497
- 1 2 3 Andrzej Grabowski, Szlakiem napoleońskim przez Łędławki i Nową Wieś Reszelską [online], naszawarmia.pl, 2 lipca 2011 [dostęp 2024-04-14] (pol.).
- ↑ Johann Friedrich Goldbeck, Volständige Topographie des Königreichs Preussen. 1: ... welcher die Topographie von Ost-Preussen enthält, Munich Digitization Center, 1785 [dostęp 2024-02-12] (niem.).
- ↑ Johann Friedrich Endersch, Tabula geographica episcopatum Warmiensem in Prussia exhibens, Heilsberg, solita habitatio episcopalis, Biblioteka Narodowa Francji, 1755 [dostęp 2024-02-12] (niem.).
- 1 2 Ditrich Lange, Bildarchiv Ostpreußen [online], www.bildarchiv-ostpreussen.de [dostęp 2023-07-05].
- ↑ Andrzej Grabowski, Szlakiem napoleońskim przez Łędławki i Nową Wieś Reszelską [online], naszawarmia.pl, 2 lipca 2011 [dostęp 2024-04-14] (pol.).
- ↑ Rolf Jehke, Territoriale Veränderungen in Deutschland und deutsch verwalteten Gebieten 1874 - 1945 – Amtsbezirk Santoppen [online], territorial.de [dostęp 2024-02-11] (niem.).
- ↑ Rada Ministrów, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, Internetowy System Aktów Prawnych, 25 września 1954 [dostęp 2024-02-12] (pol.).
- ↑ Rada Ministrów, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1958 r. w sprawie zmiany nazw niektórych powiatów w województwach olsztyńskim, poznańskim i zielonogórskim., Internetowy System Aktów Prawnych, 15 grudnia 1958 [dostęp 2024-02-12] (pol.).
- ↑ Rada Ministrów, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych., Internetowy System Aktów Prawnych, 28 maja 1975 [dostęp 2024-02-12] (pol.).
- ↑ Andrzej Grabowski, Łędławki [online], Bisztynek24, 4 lipca 2011 [dostęp 2024-04-14] (pol.).
- ↑ Nowa Wieś Reszelska [online], Ogólnopolska Baza Kolejowa, 8 lipca 2015 [dostęp 2023-11-30] (pol.).
- 1 2 3 4 5 Wieś Nowa Wieś Reszelska w liczbach [online], Polska w liczbach, 2021 [dostęp 2023-11-30] (pol.).
- ↑ Samuel Gottlieb Wald, Topographische Übersicht des Verwaltungs-Bezirks der Königlichen Preussischen Regierung, Królewiec: Degen, 1820 [dostęp 2024-02-12] (niem.).
- ↑ Gemeindelexikon für das Königreich Preußen, Munich DigitiZation Center, 1888 [dostęp 2024-02-12] (niem.).
- 1 2 3 Andrzej Grabowski, Nowa Wieś Reszelska [online], bisztynek24, 30 czerwca 2011 [dostęp 2023-09-28] (pol.).
- ↑ Gemeindelexikon für das Königreich Preussen. H. 4, Provinz Pommern / auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1905 und anderer amtlicher Quellen bearb. vom Königlich Preussischen Statistischen Landesamte, Verlag des Königlichen Statistischen Landesamts, 1908 [dostęp 2024-02-12] (niem.).
- ↑ Andrzej Grabowski, Szlakiem napoleońskim przez Łędławki i Nową Wieś Reszelską [online], naszawarmia.pl, 2 lipca 2011 [dostęp 2023-11-30] (pol.).
- ↑ Polimerek, Zdjęcie placu sportowo-rekreacyjnego w Nowej Wsi Reszelskiej [online], Wikimedia Commons, 22 sierpnia 2015 [dostęp 2023-09-28].
- ↑ Andrzej Grabowski, Odpust z turniejem siatkarski w Nowej Wsi Reszelskiej [online], gazetaolsztynska.pl, 30 sierpnia 2020 [dostęp 2024-04-14] (pol.).
- ↑ Andrzej Grabowski, Nowia Wieś Reszelska pokonała w siatkówkę Wojkowo. Będzie rewanż. [online], Bisztynek24, 12 lipca 2011 [dostęp 2024-04-14] (pol.).
- ↑ Andrzej Grabowski, Miejsce pamięci w Nowej Wsi Reszelskiej [online], Bisztynek24, 11 sierpnia 2008 [dostęp 2024-04-14] (pol.).
- 1 2 Andrzej Grabowski: Wikipedyści i etnografowie w Nowej Wsi Reszelskiej. biztynek24.pl. [dostęp 2023-09-28]. (pol.).
- ↑ Andrzej Grabowski, Bisztynek – Odpust w Nowej Wsi Reszelskiej [online], bisztynek24, 25 sierpnia 2012 [dostęp 2023-09-28] (pol.).
- ↑ Pielgrzymka w Nowej Wsi Reszelskiej [online], Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Wrocławskiego [dostęp 2024-04-14] (pol.).
- 1 2 3 Nowa Wieś Reszelska [online], Encyklopedia Warmii i Mazur [dostęp 2023-11-30] (pol.).