Najtyczanka

Najtyczanka, nejtyczanka (od niem. Neu-Titschein) – rodzaj niedużej bryczki używanej w przeszłości na terenach wiejskich.

Był to czterokołowy pojazd konny, często resorowany, podwyższony z tyłu, z przednim kozłem i wyplatanym nadwoziem (wasągiem), nierzadko wewnątrz wyściełanym i z ochronnymi fartuchami, niekiedy też wyposażonym w budę. W Polsce używano go zwłaszcza na Kresach Wschodnich w XIX wieku i na początku XX wieku.

Określenie pochodzi od fonetycznie zniekształconej niemieckiej nazwy czeskiego miasta Nowy Jiczyn (Nový Jičín), w którym owe pojazdy wytwarzano. Ludwik Pietrusiński, przywołując Nowy Jiczyn w swych „Wspomnieniach z Wenecyi, kolei żelaznej lipnicko-wiedeńskiej, Wiednia, Karpat Wadowickich (...)”, wydanych w 1845 r., pisał: To jest ojczyzna znanych i w Warszawie Najtyczanek.

Przypisy

1 2 3 4 Najtyczanka, [w:] KrystynaK. Kubalska-Sulkiewicz KrystynaK. (red.), Słownik terminologiczny sztuk pięknych, Wyd. 5, 2 dodr, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s. 274, ISBN 978-83-01-12365-9 [dostęp 2023-06-24] .
↑ najtyczanka – Słownik języka polskiego PWN [online], sjp.pwn.pl [dostęp 2023-06-28] (pol.).
↑ Ludwik Pietrusiński: Wspomnienia z Wenecyi, kolei żelaznej lipnicko-wiedeńskiej, Wiednia, Karpat Wadowickich, Frankfurtu nad Menem, i przelotu z Krakowa do Tatr Spiskich. Warszawa: Drukarnia Józefa Ungera, 1845, s. 362, seria: Podróże, przejazdki i przechadzki po Europie, t. III.

Bibliografia

Słownik terminologiczny sztuk pięknych (pod red. S. Kozakiewicza). Warszawa: PWN, 1969, s. 245
Słownik wyrazów obcych PWN. Warszawa: PWN, 1991, s. 585
Wielki słownik języka polskiego (pod red. W. Doroszewskiego) [dostęp 2023-02-19]

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[:0-1] 1 2 3 4 Najtyczanka, [w:] KrystynaK. Kubalska-Sulkiewicz KrystynaK. (red.), Słownik terminologiczny sztuk pięknych, Wyd. 5, 2 dodr, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s. 274, ISBN 978-83-01-12365-9 [dostęp 2023-06-24] .

[2] najtyczanka – Słownik języka polskiego PWN [online], sjp.pwn.pl [dostęp 2023-06-28] (pol.).

[3] Ludwik Pietrusiński: Wspomnienia z Wenecyi, kolei żelaznej lipnicko-wiedeńskiej, Wiednia, Karpat Wadowickich, Frankfurtu nad Menem, i przelotu z Krakowa do Tatr Spiskich. Warszawa: Drukarnia Józefa Ungera, 1845, s. 362, seria: Podróże, przejazdki i przechadzki po Europie, t. III.