Nagroda im. Sacharowa za wolność myśli

Wręczenie nagrody Malali Yousafzai w 2013 roku
Nagroda za

walka na rzecz prawa człowieka i wolności

Przyznający

Parlament Europejski

Organizacja

 Unia Europejska

Lokalizacja

Strasburg, Francja

Pierwsze rozdanie

1988

Strona internetowa

Nagroda Sacharowa, pełna nazwa: Nagroda im. Sacharowa za wolność myśli – wyróżnienie przyznawane dla jednej lub kilku osobistości, lub też grupy osób szczególnie zasłużonych w walce na rzecz praw człowieka i wolności. Nagroda ustanowiona w grudniu 1988 przez Parlament Europejski i nazwana na cześć radzieckiego naukowca oraz działacza politycznego Andrieja Sacharowa.

Nagroda Sacharowa przyznawana jest zwykle w październiku. Nominacji może udzielić grupa polityczna lub przynajmniej 40 posłów Parlamentu Europejskiego. Komisja do Spraw Zagranicznych i Komisja Rozwoju poprzez głosowanie wybierają trzech finalistów z listy nominowanych, następnie Konferencja Przewodniczących PE wybiera laureata.

Podczas pierwszej edycji nagroda została przyznana Nelsonowi Mandeli i Anatolijowi Marczenko ex aequo. W 1990 nagrodę przyznano Aung San Suu Kyi, która nie mogła jej odebrać aż do 2013 roku, ponieważ przebywała w więzieniu w Birmie. W 2020 postanowiono odebrać jej to wyróżnienie m.in. „za wspieranie masakry ludności muzułmańskiej Rohindżów w Mijanmie”. Nagrodę przyznaje się również organizacjom. Pierwszą z nich, która została uhonorowana była argentyńska Matki z Plaza de Mayo w 1992. Pięciu laureatów otrzymało później Pokojową Nagrodę Nobla – kolejno: Nelson Mandela, Aung San Suu Kyi, Malala Yousafzai, Denis Mukwege i Nadia Murad.

Laureaci

Rok Wyróżniony Kraj Uwagi
1988 Nelson Mandela  Południowa Afryka
Anatolij Marczenko  ZSRR nagroda przyznana pośmiertnie
1989 Alexander Dubček  Słowacja
1990 Aung San Suu Kyi  Mjanma wykluczona z grona laureatów we wrześniu 2020 r.
1991 Adem Demaçi  Kosowo
1992 Matki z Plaza de Mayo  Argentyna
1993 dziennik Oslobođenje  Bośnia i Hercegowina
1994 Taslima Nasrin  Bangladesz
1995 Leyla Zana  Turcja
1996 Wei Jingsheng  Chińska Republika Ludowa
1997 Salima Ghezali  Algieria
1998 Ibrahim Rugova  Kosowo
1999 Xanana Gusmão  Timor Wschodni
2000 ¡Basta Ya!  Hiszpania
2001 Nurit Peled  Izrael
Izzat Ghazzawi  Palestyna
Zacarias Kamwenho  Angola
2002 Oswaldo Payá  Kuba
2003 Organizacja Narodów Zjednoczonych
Kofi Annan  Ghana
2004 Białoruskie Stowarzyszenie Dziennikarzy  Białoruś
2005 Kobiety w Bieli  Kuba
Reporterzy bez Granic
Hauwa Ibrahim  Nigeria
2006 Alaksandr Milinkiewicz  Białoruś
2007 Salih Mahmoud Osman  Sudan
2008 Hu Jia  Chińska Republika Ludowa
2009 Stowarzyszenie Memoriał  Rosja
2010 Guillermo Fariñas  Kuba
2011 Mohamed Bouazizi  Tunezja nagroda przyznana pośmiertnie
Asma Mahfuz  Egipt
Ahmad as-Sanusi  Libia
Razan Zajtuna  Syria
Ali Farzat  Syria
2012 Dżafar Panahi  Iran
Nasrin Sotude  Iran
2013 Malala Yousafzai  Pakistan
2014 Denis Mukwege  Demokratyczna Republika Konga
2015 Raif Badawi  Arabia Saudyjska
2016 Nadia Murad  Irak
Lamiya Aji Bashar  Irak
2017 opozycja demokratyczna w Wenezueli  Wenezuela
2018 Ołeh Sencow  Ukraina
2019 Ilham Tohti  Chińska Republika Ludowa
2020 Demokratyczna opozycja na Białorusi  Białoruś Jako reprezentanta opozycji wskazano Radę Koordynacyjną ds. Przekazania Władzy na Białorusi.
2021 Aleksiej Nawalny  Rosja
2022 Naród ukraiński  Ukraina
2023 Mahsa Jina Amini i ruch „Kobieta, Życie, Wolność”  Iran nagroda przyznana pośmiertnie

Przypisy

  1. ↑ Aung San Suu Kyi suspended from the Sakharov Prize Community | News | European Parliament [online], www.europarl.europa.eu, 9 października 2020 [dostęp 2021-10-23] (ang.).
  2. ↑ First Sakharov Prize Laureate Nelson Mandela 1918 - 2013 [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-07] (ang.).
  3. ↑ Anatoli Marchenko [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2020-07-04] (ang.).
  4. ↑ Alexander Dubcek [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2015-09-25] (ang.).
  5. ↑ Aung San Suu Kyi [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-07] (ang.).
  6. ↑ Aung San Suu Kyi wykluczona spośród laureatów nagrody Sacharowa [online], RMF24, 10 września 2020 [dostęp 2020-09-10] (pol.).
  7. ↑ Adem Demaçi [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2019-07-26] (ang.).
  8. ↑ Las Madres de Plaza de Mayo [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-07] (ang.).
  9. ↑ Oslobodjenje [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-07] (ang.).
  10. ↑ Taslima Nasrin [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-03-21] (ang.).
  11. ↑ Leyla Zana [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2020-05-07] (ang.).
  12. ↑ Wei Jingsheng [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2016-11-04] (ang.).
  13. ↑ Salima Ghezali [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2016-10-31] (ang.).
  14. ↑ Ibrahim Rugova [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-07] (ang.).
  15. ↑ José Alexandre „Xanana” Gusmão [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-03-06] (ang.).
  16. ↑ ¡BASTA YA! [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-07] (ang.).
  17. ↑ Nurit Peled-Elhanan [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-06-17] (ang.).
  18. ↑ Izzat Ghazzawi [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-07] (ang.).
  19. ↑ Dom Zacarias Kamwenho [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-07] (ang.).
  20. ↑ Oswaldo José Payá Sardiñas [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-07] (ang.).
  21. 1 2 UN Secretary General Kofi Annan and all the staff of the United Nations [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-07] (ang.).
  22. ↑ The Belarusian Association of Journalists [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2016-10-29] (ang.).
  23. ↑ Ladies in White [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-07] (ang.).
  24. ↑ Reporters without Borders [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-07] (ang.).
  25. ↑ Hauwa Ibrahim [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-07] (ang.).
  26. ↑ Aliaksandr Milinkevich [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-07] (ang.).
  27. ↑ Salih Mahmoud Mohamed Osman [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-07] (ang.).
  28. ↑ Hu Jia [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-08-23] (ang.).
  29. ↑ Memorial [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-07] (ang.).
  30. ↑ Guillermo Fariñas [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2016-09-14] (ang.).
  31. ↑ Mohamed Bouazizi [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-07] (ang.).
  32. ↑ Asmaa Mahfouz [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-04-03] (ang.).
  33. ↑ Ahmed El Zuber El Senussi [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-07] (ang.).
  34. ↑ Razan Zaitouneh [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-28] (ang.).
  35. ↑ Ali Ferzat [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-05-16] (ang.).
  36. ↑ Jafar Panahi [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-28] (ang.).
  37. ↑ Nasrin Sotoudeh [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-28] (ang.).
  38. ↑ Malala Yousafzai receives 2013 Sakharov Prize for Freedom of Thought [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2016-01-13] (ang.).
  39. ↑ Denis Mukwege [online], Sakharov Prize Network [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-07] (ang.).
  40. ↑ Parlament Europejski uhonorował blogera, który „ośmieszył islam”. tvn24.pl, 29-10-2015. [dostęp 2017-11-01]. (pol.).
  41. 1 2 Aleksandra Gresz (AIP): Nagroda Sacharowa 2016 dla Nadii Murady Basee Tahy i Lamii Aji Baszar - byłych niewolnic ISIS. polskatimes.pl, 27 października 2016. [dostęp 2016-10-27].
  42. ↑ Wenezuelska opozycja z Nagrodą Sacharowa (www.tvn24.pl) [online], TVN24, 26 października 2017 [dostęp 2017-10-26] (pol.).
  43. ↑ Nagroda imienia Sacharowa. W tym roku odznaczono ukraińskiego reżysera Ołeha Sencowa [online], Gazeta.pl, 25 października 2018 [dostęp 2018-10-25] (pol.).
  44. ↑ Ilham Tohti laureatem Nagrody Sacharowa [online], wyborcza.pl, 24 października 2019 [dostęp 2019-11-15] (pol.).
  45. ↑ Białoruska opozycja z Nagrodą im. Sacharowa. Wyróżnienie za „obronę wolności myśli” [online], Wprost, 22 października 2020 [dostęp 2020-10-29] (pol.).
  46. ↑ Demokratyczna opozycja na Białorusi - 2020, Białoruś [online], Parlament Europejski [dostęp 2020-10-29] (pol.).
  47. ↑ Alexej Nawalny bekommt Menschenrechtspreis der EU, Der Spiegel, 20 października 2021, ISSN 2195-1349 [dostęp 2021-10-20] [zarchiwizowane z adresu 2021-10-20] (niem.).
  48. ↑ Wyróżnienie dla narodu ukraińskiego. Przyznano ważną nagrodę [online], wydarzenia.interia.pl [dostęp 2022-10-19] (pol.).
  49. ↑ Jina Mahsa Amini i irański ruch protestu kobiet z Nagrodą Sacharowa 2023 [online], PAP MediaRoom, 19 października 2023 [dostęp 2023-11-03] (pol.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.