| Imię i nazwisko |
Nadieżda Andriejewna Udalcowa |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
29 grudnia 1885?/10 stycznia 1886 |
| Data i miejsce śmierci |
1961 |
| Narodowość |
rosyjska |
| Dziedzina sztuki |
malarstwo |
Nadieżda Andriejewna Udalcowa (ros. Наде́жда Андре́евна Удальцо́ва, ur. 29 grudnia 1885?/10 stycznia 1886 w Orle, zm. 25 stycznia 1961 w Moskwie) – rosyjska artystka awangardowa.
Życiorys
Urodziła się w wojskowej rodzinie jako Nadieżda Andriejewna Prudkowska. Jej rodzina przeniosła się do Moskwy, gdy miała sześć lat. Uczyła się w Moskiewskiej Szkole Malarstwa, Rzeźby i Architektury po czym, w latach 1906–1909, studiowała u Konstantina Juona. W 1912 roku zaprzyjaźniła się z Lubow Popową. Artystki zamieszkały razem w Paryżu, gdzie przez rok studiowały w Académie de la Palette u kubistycznych malarzy Henri Le Fauconniera i Jeana Metzingera. Udalcowa uczyła się także u Fernanda Légera. W trakcie pobytu przyswoiła sobie ideę kubizmu, którą przełamywała nietypową dla stylu ilością odcieni tworząc własny, charakterystyczny styl.
Po powrocie do kraju Udalcowa z Popową zaczęły tworzyć w pracowni Władimira Tatlina. Obie artystki zadebiutowały na czwartej wystawie grupy Walet Karowy (1914). Osiem kubistycznych prac Udalcowej pokazano także na wystawie Tramwaj W (1915) i kolejne prace na wystawie Magazin (1916), którą zorganizował Tatlin.
Choć Udalcowa początkowo tworzyła pod wpływem Tatlina, w latach 1916–1917 dołączyła do Kazimierza Malewicza, Jeana Pougny’ego, Michaiła Mieńkowa, Iwana Kluna, Kseni Bogusławskiej i Olgi Rozanowej w Moskiewskiej Grupie Suprematystów. Na przełomie lat 1915–1916 grupa przygotowała Ostatnią wystawę futurystów 0.10 na której wystawiono prace wszystkich członków, w tym Udalcowej. Suprematyści prowadzili także prace nad czasopismem „Supremus” kontynuującym tradycję almanachów artystycznych. Udalcowa miała znaczny wkład w działalność wokół magazynu, a jej mieszkanie prawdopodobnie mieściło redakcję.
Jej kubistyczne i suprematystyczne rysunki, wraz z pracami Malewicza, Rozanowej i Pougny’ego, posłużyły za wzory na haftowane tkaniny i przedmioty codziennego użytku wytwarzane przez chłopki w guberni kijowskiej. Wykonane prace zostały później przedstawione na wystawach, zaprezentowano je również w Muzeum Sztuk Pięknych w Moskwie w 1919 roku. Tego samego roku Udalcowa dołączyła do Klubu Federacji Lewicy – frakcji Związku Zawodowego Artystów Malarzy Nowej Sztuki, która stworzyła własną przestrzeń wystawienniczą.
W 1919 roku Udalcowa została wybrana do prezydium Zjednoczenia Artystów Malarzy Nowej Sztuki – nowego stowarzyszenia, które powstało po przekształceniu moskiewskiego Związku Zawodowego Artystów Malarzy. Była także członkinią moskiewskiego kolegium Izo Narkomprosu (wydziału sztuk wizualnych Ludowego Komisariatu Oświaty Rosyjskiej FSRR). Uczyła w Wolnych Pracowniach Artystycznych, gdzie z początku asystowała Malewiczowi, a później prowadziła własną pracownię. Pod koniec 1920 roku Pracownie przekształcono we Wchutiemas, który w 1926 roku przemianowano z kolei na Wchutiein; Udalcowa wykładała na uczelni w latach 1920–1934 na wydziałach malarstwa i tkaniny.
W okresie rewolucji była postrzegana jako jedna z najbardziej postępowych artystek, była także bezkompromisowa. Na początku lat 20. jej drogi się rozeszły z konstruktywistami: Udalcowa nie zamierzała porzucić malarstwa sztalugowego co było jednym z postulatów konstruktywistów, jednocześnie powróciła do sztuki figuratywnej. Jej zainteresowania stały się bliższe artystom wcześniej należącym do Waletu Karowego, takich jak Ilja Maszkow i Aristarch Lentułow. Wynikiem była wspólna wystawa w 1923 roku, na której wystawiła m.in. Autoportret.
Jej podróże w góry Ałtaj, które odbyła w latach 1929–1932 z drugim mężem, malarzem Aleksandrem Driewinem (pierwszym mężem był Aleksander Udalcow), zainspirowały ją do stworzenia cyklu ekspresjonistycznych pejzaży, w których widać inspirację pracami Drewina. W styczniu 1938 roku Drewin został aresztowany i skazany na śmierć; Udalcowa poznała w pełni losy męża dopiero w 1956 roku, gdy został zrehabilitowany. Ojca Udalcowej – emerytowanego generała – rozstrzelano w 1918 roku.
Podczas II wojny światowej namalowała serię portretów lotników. Jej ostatnia wystawa indywidualna odbyła się w 1945 roku, po czym została odsunięta od stanowisk nauczycielskich. Pod koniec życia, ze względu na sytuację polityczną, wycofała się do swojej pracowni i malowała realistyczne martwe natury i pejzaże. Zmarła 25 stycznia 1961 w Moskwie. Pochowana na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie.
Jej imieniem nazwano krater na Wenus.
Galeria
- Restauracja, 1915
- Kuchnia, 1915
- Autoportret z paletą, 1915
- Kompozycja kubistyczna, 1915
- Kompozycja, 1916
Przypisy
- 1 2 Żadowa 1982 ↓, s. 127.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Sarabianov 2020 ↓.
- 1 2 3 Yablonskaya 1990 ↓, s. 157.
- 1 2 3 4 Dabrowski 1991 ↓, s. 122.
- ↑ Yablonskaya 1990 ↓, s. 158.
- 1 2 3 4 Żadowa 1982 ↓, s. 63.
- 1 2 Yablonskaya 1990 ↓, s. 159.
- ↑ Karginow 1981 ↓, s. 12.
- ↑ Żadowa 1982 ↓, s. 43.
- ↑ Żadowa 1982 ↓, s. 122.
- ↑ Żadowa 1982 ↓, s. 34.
- 1 2 Karginow 1981 ↓, s. 26.
- 1 2 Karginow 1981 ↓, s. 165.
- ↑ Żadowa 1982 ↓, s. 74.
- 1 2 3 Yablonskaya 1990 ↓, s. 169.
- ↑ Żadowa 1982 ↓, s. 127-128.
- ↑ Yablonskaya 1990 ↓, s. 170.
- ↑ Удальцова, Надежда Андреевна
- ↑ Venus Crater Database, by Name [online], Lunar and Planetary Institute [dostęp 2020-03-02].
Bibliografia
- Magdalena Dabrowski: Liubov Popova. Nowy Jork: The Museum of Modern Art, 1991. ISBN 0-87070-567-9.
- German Karginow: Rodczenko. Warszawa: Wydawnictwa artystyczne i filmowe, 1981. ISBN 963-13-1311-5.
- Andrei D. Sarabianov, Nadezhda Andreyevna Udaltsova, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2020-03-01] (ang.).
- Nadezhda Udaltsova. W: M.N. Yablonskaya: Women Artists of Russia's New Age 1900-1935. Anthony Parton (red. i tłum.). Nowy Jork: Rizzoli International Publications, 1990. ISBN 0-8478-1090-9.
- Łarissa A. Żadowa: Poszukiwania i eksperymenty. Z dziejów sztuki rosyjskiej i radzieckiej lat 1910-1930. Janusz Derwojed, Jerzy Tasarski (tłum.). Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1982. ISBN 83-221-0211-9.