| Mygalomorphae | |
| Pocock, 1892 | |
| Okres istnienia: anizyk–dziś | |
Missulena bradleyi | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Podtyp | |
| Gromada | |
| Rząd | |
| Podrząd | |
| Infrarząd |
Mygalomorphae |
Ptaszniki, ptasznikowce (Mygalomorphae) – infrarząd pająków z grupy Opisthothelae. Obejmuje ponad 2600 gatunków klasyfikowanych obecnie w około 300 rodzajach i 15 rodzinach. Do Mygalomorphae należą przeważnie pająki duże, długowieczne (15–30 lat), żyjące pod ziemią. Grupa ta obejmuje również największe żyjące obecnie pająki – ptasznikowate. Jest powszechnie uznawana za starodawną, monofiletyczną linię ewolucyjną pająków. Wykazują one pewne cechy prymitywne dla pająków, np. obecność dwóch par płucotchawek i prosto zbudowane kądziołki przędne. Najstarszym znanym przedstawicielem Mygalomorphae jest Rosamygale grauvogeli, którego skamieniałości odkryto w datowanych na anizyk osadach we francuskim departamencie Wogezy, jednak datowanie molekularne sugeruje, że Mygalomorphae pojawiły się już około 300 mln lat temu.
Filogeneza
Większość analiz filogenetycznych jest zgodna, że najbardziej bazalną grupą Mygalomorphae jest Atypoidea, stanowiąca takson siostrzany dla wszystkich pozostałych Mygalomorphae. Pokrewieństwo pozostałych grup pozostaje w dużej mierze kwestią sporną. Analizy przeprowadzone przez Hedina i Bonda (2006) oraz Ayoub i in. (2007) sugerują ponadto, że rodziny Hexathelidae i Dipluridae tworzą parafiletyczną grupę znajdującą się u podstawy drzewa filogetycznego Mygalomorphae nienależących do Atypoidea. Wątpliwy jest również monofiletyzm innych rodzin: Ctenizidae, Nemesiidae i przede wszystkim Cyrtaucheniidae. Według analizy przeprowadzonej przez Bonda i współpracowników (2012) Cyrtaucheniidae składa się z co najmniej czterech odrębnych linii ewolucyjnych: siostrzanej dla kladu Theraphosidae + Barychelidae, siostrzanej dla Nemesiidae, zagnieżdżonej wewnątrz Nemesiidae oraz monofiletycznej grupy podniesionej do rangi osobnej rodziny Euctenizidae. Prawdopodobnie również rodzina Microstigmatidae jest zagnieżdżona wewnątrz Nemesiidae.
- Uproszczony kladogram Mygalomorphae według Hedina i Bonda (2006)
| Mygalomorphae |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- Uproszczony kladogram Mygalomorphae według Bonda i współpracowników (2012)
| Mygalomorphae |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Systematyka
Do Mygalomorphae należy 16 rodzin (za Platnick N.I., 2013): Atypidae (gryzielowate), Antrodiaetidae, Mecicobothriidae, Hexathelidae, Dipluridae, Cyrtaucheniidae, Ctenizidae, Euctenizidae, Idiopidae, Actinopodidae, Migidae, Nemesiidae, Microstigmatidae, Barychelidae, Theraphosidae (ptasznikowate), Paratropididae.
Przypisy
- ↑ Heiko Bellmann, Przewodnik kieszonkowy: Pająki, Henryk Grabarczyk (tłum.), Warszawa: Multico O. W., 1998, s. 36.
- ↑ Paweł Cieślak: Ptaszniki. Hodowla w terrarium. Warszawa: Agencja Wydawnicza „Egros”, s. 12, seria: Hobby.
- ↑ Mały słownik zoologiczny. Bezkręgowce. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1984. ISBN 83-214-0428-6.
- ↑ Nowa encyklopedia powszechna PWN. Tom 7 Pri-Sud, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, s. 84, ISBN 83-01-14186-7.
- ↑ Heiko Bellmann, Pająki i inne pajęczaki, Wydanie zaktualizowane, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2021, ISBN 978-83-7763-486-8, OCLC 1273295378 [dostęp 2021-11-20].
- ↑ Jason Bond, Hedin Marshal, Mygalomorphae. Tarantulas, trapdoor spiders & kin [online], Tree of Life Web Project [dostęp 2009-09-09] (ang.).
- 1 2 3 4 Jason E. Bond i inni, A reconsideration of the classification of the spider infraorder Mygalomorphae (Arachnida: Araneae) based on three nuclear genes and morphology, „PLoS ONE”, 7 (6), 2012, e38753, DOI: 10.1371/journal.pone.0038753 (ang.).
- ↑ Paul A. Selden, Jean-Claude Gall. A Triassic Mygalomorph spider from the northern Vosges, France. „Palaeontology”. 35 (1), s. 211–235, 1992. (ang.).
- 1 2 3 Nadia A. Ayoub i inni, Utility of the nuclear protein-coding gene, elongation factor-1 gamma (EF-1γ), for spider systematics, emphasizing family level relationships of tarantulas and their kin (Araneae: Mygalomorphae), „Molecular Phylogenetics and Evolution”, 2, 42, 2007, s. 394–409, DOI: 10.1016/j.ympev.2006.07.018 (ang.).
- ↑ Jonathan A. Coddington, Herbert W. Levi, Systematics and evolution of spiders (Araneae), „Annual Review of Ecology and Systematics”, 22, 1991, s. 565–592, DOI: 10.1146/annurev.es.22.110191.003025, JSTOR: 2097274 (ang.).
- 1 2 3 Marshal Hedin, Jason E. Bond, Molecular phylogenetics of the spider infraorder Mygalomorphae using nuclear rRNA genes (18S and 28S): Conflict and agreement with the current system of classification, „Molecular Phylogenetics and Evolution”, 2, 41, 2006, s. 454–471, DOI: 10.1016/j.ympev.2006.05.017 (ang.).
- ↑ Families, [w:] Norman I. Platnick, The World Spider Catalog, Version 14.0, American Museum of Natural History., DOI: 10.5531/db.iz.0001 [dostęp 2013-08-13] [zarchiwizowane z adresu 2009-12-26] (ang.).