Museijärnvägen Lennakatten – wąskotorowa kolej muzealna o długości 33 kilometrów w Upplandii, łącząca Uppsalę z Faringe przez Lännę, obsługiwana przez zabytkowe lokomotywy parowe, spalinowe i autobusy szynowe.

Historia

W 1760 w Länna (około 20 km na wschód od Uppsali), otwarto nową hutę żelaza. Produkcja rozwijała się pomyślnie, ale w drugiej połowie XIX wieku istniały już problemy z dowozem surowca do zakładu. W 1876 otwarto kolej Upsala-Länna (ULJ), która z przyczyn oszczędnościowych miała wąski rozstaw szyn, który wynosił 891 mm, co odpowiada trzem starym stopom szwedzkim.

W 1884 otwarto nową linię pomiędzy Länna, a Norrtälje przez Rimbo (LNJ), a rok później odcinek SRJ, między Stockholms Östra i Rimbo przez Danderyd i Vallentuna. Sieć w następnych latach (do 1928) nadal się rozrastała i posiadała również odcinki tramwajowe. Planowano kolejne linie, między innymi do Väddö, Brottby i Långhundra, ale żadna z nich nie doczekała się już realizacji. Z czasem odcinek Sztokholm-Rimbo okazał się najbardziej udanym i rentownym. Kolej Upsala-Länna również funkcjonowała dobrze, ale już odcinek Länna-Norrtälje miał poważne problemy finansowe. W 1905 LNJ zostało przejęte przez SRJ, a w 1908 ULJ również zostało wykupione przez SRJ. W związku z tym Stockholm-Rimbo Jernväg zmieniła nazwę na Stockholm-Roslagens Järnvägar, aby lepiej odzwierciedlić nową rzeczywistość przewozową.

Lata dwudzieste do czterdziestych XX wieku to okres rozkwitu sieci, która liczyła wówczas 326 km linii, a ponadto obsługiwała około 930 km linii autobusowych. Siła robocza liczyła ponad 950 pracowników. SRJ mogła się pochwalić najnowocześniejszymi rozwiązaniami w Szwecji. Między innymi wcześnie zarządzono elektryfikację (1895), zainstalowano blokadę liniową (1906), wprowadzono automatyczne sprzęgi wagonowe (lata 40.) i zdalne sterowanie rozjazdami (lata 40.).

Od połowy lat pięćdziesiątych rozpoczął się okres zmian na kolei w całej Szwecji, związany z wzrostem motoryzacji indywidualnej. Najbardziej ucierpiały wówczas koleje wąskotorowe ze względu na mniejsze zdolności przewozowe i prędkości szlakowe. Riksdag zdecydował również w tym czasie, że wszystkie szwedzkie koleje zostaną znacjonalizowane i włączone do kolei państwowych Statens Järnvägar (SJ). W przypadku SRJ odbywało się to w dwóch etapach. Najpierw w 1951 przedsiębiorstwo stało się w całości własnością państwa szwedzkiego, a w 1959 zostało włączone do SJ.

Koleje państwowe wprowadziły kilka racjonalizacji, aby spróbować osiągnąć rentowność, ale konkurencja ze strony transportu samochodowego stała się zbyt ostra i poszczególne odcinki zaczęły być likwidowane. 31 grudnia 1966 odjechał ostatni pociąg pasażerski pomiędzy Uppsalą, a Rimbo. Jednak tor nadal pozostał czynny w ruchu towarowym do papierni w Hallstavik.

W 1968 założono Stowarzyszenie Muzealne Sztokholm-Roslagens Järnvägar celem zachowania pamiątek po sieci kolejowej, której groziło już wówczas całkowite zamknięcie. Po kilku latach udało im się uruchomić ruch pociągów muzealnych pomiędzy Uppsalą a Faringe. Wtedy jeszcze kursowały po niej pociągi towarowe, ale od 1977 linia jest już koleją wyłącznie muzealną.

Tabor

Na kolei kursują m.in. parowozy BLJ 4, BLJ 5, lokomotywy spalinowe SRJ 1, SRJ 3, SJ 266, SJ Tp 3515 i autobusy szynowe YBo5p.

Galeria

• Länna po 1890
• Skład w Uppsali

Przypisy