Musaeum Gottwaldianum – kunstkamera stworzona przez gdańskich lekarzy Christopha Gottwalda i jego syna Johanna Christopha Gottwalda w II połowie XVII wieku. W czasie swego istnienia była najbardziej znaną i największą kunstkamerą w Gdańsku.

Historia

Kunstkamerę zaczął tworzyć Christoph Gottwald w 1664 r., a po jego śmierci powiększał ją jego syn Johann Christoph. Zawartość zbiorów Gottwaldów znana jest przede wszystkim z trzech egzemplarzy katalogu aukcyjnego z 1714 r. opracowanych przez gdańskiego przyrodnika i lekarza Johanna Philippa Breyne i dwóch katalogów ilustracji zbiorów (ilustracje autorstwa Samuela Donneta i Christopha Gottwalda). Część rycin, w postaci miedziorytów, przedstawiających okazy z Musaeum wydał w 1782 r. w Norymbergii Gabriel Nicolaus Raspe. Ponadto zachował się opis zwiedzania kolekcji w 1694 r. autorstwa Carla Arndta. Odniesienia do zbiorów kunstkamery zawarte też są w listach z epoki, a także w pracy Gabriela Rzączyńskiego „Historia naturalis curiosa Regni Poloniae, Magni Ducatus Lithuaniae XX divisa”.

Zbiory obejmowały głównie obiekty geologiczne: minerały, skały, skamieniałości i duży zbiór bursztynów oraz wyroby z tych grup, oprócz tego zawierały kolekcje zoologiczną, botaniczną, medyczną i zbiór różnych dzieł sztuki. Dokładna liczba eksponatów kunstkamery jest nieznana, szacuje się ją na podstawie zachowanych katalogów aukcji zbiorów Gottwaldów z IV 1714 r., jednak choć wystawiono wówczas największą część kolekcji, to niektóre okazy zbywano poza aukcją i nie zostały one ujęte w katalogach. Ponadto, w katalogu aukcyjnym nie zawsze wyszczególniano liczbę okazów, zwykle podawano liczbę skrzyń lub zespołów okazów. Geologiczną i paleontologiczną część kunstkamery wg stanu na 1714 r. bardzo orientacyjnie szacuje się na ponad 3000 okazów. Była to najliczniejsza część zbiorów Gottwaldów. W kunstkamerze znajdowały się też różne kurioza, m.in. kamień nerkowy pozyskany ze zwłok króla Jana III Sobieskiego, róg jednorożca, fragment relikwii i przedmioty o cudownych właściwościach.

Po śmierci Johanna Christopha jego żona stopniowo wyprzedawała zbiory teścia i męża, ich zasadniczą część nabył przedstawiciel cara Piotra Wielkiego za 20 000 rubli w IV 1714 r. i w 1716 r. trafiła ona do Petersburga, gdzie obok dwóch innych tego typu zbiorów kupionych w Europie, stała się podstawą tworzonej tam kunstkamery Piotra. W następnych latach zbiór Gottwaldów został w Rosji rozdzielony, a poszczególne części włączone do zbiorów tematycznych, później przekazanych do różnych muzeów rosyjskich. Kolekcja minerałów i skał stała się główną częścią utworzonego gabinetu minerałów petersburskiej kunstkamery, którego zbiory znajdują się współcześnie w Muzeum Mineralogicznym im. A.J. Fersmana RAN w Moskwie. Jednak obecnie trudno stwierdzić, które okazy są ze zbiorów Gottwaldów. W 2018 r. opublikowano wyniki badań, wskazujące, że kilka okazów marmurów ruinowych ze zbiorów Muzeum Mineralogicznego im. A.J. Fersmana prawdopodobnie pochodzi z Musaeum Gottwaldianum.

Przypisy

  1. ↑ Świat bursztynu. Katalog wystawy stałej Muzeum Bursztynu w Wielkim Młynie w Gdańsku. Muzeum Gdańska, 2021, strona 127 ISBN 978-83-61077-91-6.
  2. ↑ Pękacka-Falkowska 2018, s. 63.
  3. ↑ Pękacka-Falkowska 2018, s. 67.
  4. ↑ Novgorodova 2018, s. 121, 122.
  5. 1 2 Pękacka-Falkowska 2018, s. 69.
  6. ↑ Jakubowski J., Musaeum Gottwaldianum ze zbiorów Biblioteki Politechniki Gdańskiej i wydawnicze losy dzieła Christophorusa Gottwaldta (1636–1700) w XVIII w. Porta Aurea, (14), 93–119.
  7. 1 2 Pękacka-Falkowska 2018, s. 83.
  8. 1 2 3 Pękacka-Falkowska 2018, s. 87.
  9. ↑ Novgorodova 2018, s. 122, 123.
  10. 1 2 3 Pękacka-Falkowska 2018, s. 80.
  11. 1 2 Novgorodova 2018.
  12. ↑ Pękacka-Falkowska 2018.
  13. 1 2 Novgorodova 2018, s. 117.
  14. ↑ Pękacka-Falkowska 2018, s. 77–83.
  15. ↑ Novgorodova 2018, s. 111, 114.
  16. ↑ Novgorodova 2018, s. 125.
  17. ↑ Pękacka-Falkowska 2018, s. 84.
  18. ↑ Novgorodova 2018, s. 111–113.
  19. ↑ Novgorodova 2018, s. 115, 125.
  20. ↑ Novgorodova 2018, s. 114, 115, 117.
  21. ↑ Novgorodova 2018, s. 118, 121.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.